Jalpy, bul aýylda emdeý mekemesi burynnan bar. Ony eki júzge jýyq tútin qonystanǵan shaǵyn aýyl turǵyndary 2003 jyly asarlatyp salǵan. Sodan beri kádege jarap kelgen ǵımarat sońǵy jyldary tarlyq qyla bastapty. Kópbeıindi aýdandyq aýrýhananyń bas dáriger Baqytkúl Álishevanyń aıtýynsha, myna tıptik ǵımaratta massaj, fızkabınetter bolady. Eski emhanada kúndizgi bólimge 3 tósek arnalsa, jańa nysanda ol eki esege artyp otyr. Odan bólek jyl aıaǵyna deıin qoldanysqa beriletin emhanaǵa jańa zamanaýı jabdyqtar jetkiziledi. Demek, aýyldaǵy basy aýyryp, baltyry syzdaǵan aǵaıyn emine shıpa izdep, burynǵydaı aýdan men oblys ortalyǵyna sabylmaıtyn bolady.
– Dál osyndaı nysandar Bozkól men Káýkeı aýylynda da salynyp jatyr. Halyq sanyna saı keletin jańa ǵımaratqa jańa jabdyqtar jetkiziledi. Buǵan aýyl turǵyndary ǵana emes, mamandar da dán rıza, – deıdi B.Álisheva.
Byltyr aýdandaǵy 3 eldi meken men Qazaly qalasy turǵyndary «kógildir otyn» ıgiligin kóretinder qataryna qosylǵan. Bıyl gazdandyrý jobasyna 343 mln teńge qaralyp, osy Abaı aýylynda 15 shaqyrymdyq gaz qubyry tartylyp jatyr. Aýdandyq qurylys, sáýlet jáne qala qurylysy bóliminiń basshysy Nurbek Kúzembaıdyń aıtýynsha, aýyldaǵy barlyq úı men áleýmettik nysan jyl sońyna deıin gazdandyrylady.
– Búginge deıin aýdandaǵy 80 myńnan asatyn halyqtyń 62 paıyzyna gaz jetkizilip tur. Aqtan batyr, Janqoja batyr, Bekarystan bı, Maıdakól jáne Túktibaev eldi mekenderine tartylatyn magıstraldy gaz qubyry jobasy demeýshi esebinen ázirlenip, respýblıkalyq bıýdjetke usynyldy. Aqtan batyr aýylyna tartylatyn oramishilik gaz jelisiniń de jobasy daıyn tur, – deıdi bólim basshysy.
Sarykól aýyldyq okrýgine qarasty Abaı eldi mekenindegiler mal da baǵady, baqsha da egedi. «Qyzylordanyń sor topyraǵyna eshteńe óspeıdi» degender áýeli osy aýylǵa kelip kórsin. Baqshadan bólek, munda jemis aǵashtary da jıi ósedi. Aýyldyń baıyrǵy turǵyny Ábýtálip Berdiǵulov aýlasynda jergilikti jemisterden bólek, anar, qurma kóktetip otyr. Asyl tuqymdy eshki ósiretin aqsaqal aýyldaǵy kez kelgen úıdiń baqshasy jaıqalyp turǵanyn aıtady. Eldi meken aınalasynan baqsha ekkender men aýyl turǵyndary osynyń bárin nasospen jetetin aıaq sýmen sýaryp otyr eken.
– Osydan bolar, toqsanynshy jyldardaǵy qıyndyqta bul aýyldan údere kóshkender bolǵan joq. Biraq aýdan ortalyǵyna jaqyn bolǵandyqtan, jastarymyz jaıly turmys izdep sonda ketetin. Dárigerlik ambýlatorııa men saıabaq salynyp, gaz tartylyp jatyr. Aýylda asfalt túspegen eki-aq kóshe qaldy. Kóp uzamaı elektr jelileri de jańartylmaqshy. Endi jastar da elden jyraqtamaıdy dep oılaımyn, – deıdi aqsaqal.
Aýyl syrtynda baqsha egetinder ónimderin jınaýǵa kirisipti. Osy aýylda týyp-ósken Nurlan Qoıanbaev bes adam birigip, 4 gektar jerge qaýyn, qarbyz, asqabaq jáne kartop ekkenin aıtady. Jazdyń aptabynda baqsha aralap, atshaptyrym alqaptyń babyn jasaý da ońaı emes, biraq beınettiń sońy – bereke. Aınalasyndaǵy aýyldar men syrttan keletinder bulardyń esh dárisiz ósirgen ónimderin baqsha basynan alyp ketip jatyr. Jyl saıyn kúzde ótetin jármeńkelerde bulardyń ónimin izdep turatyndar kóp.
Sapar barysynda aýdan ákimi Muhtar Orazbaev aımaqta atqarylyp jatqan jumystar barysyn saralap ótti. Qazalyda «Aýyl amanaty» aıasynda tyń jobalar bar. Kásipkerlerdiń óndiris baǵytyndaǵy bastamalaryn qoldaýǵa basa kóńil bólinip otyr eken. Qazir aýdanda tirkelgen 6 762 kásipkerlik nysannyń 6 512-si turaqty jumys istep tur. Buryn kúrish pen kámpıti brend bolǵan aýdanda sońǵy ýaqytta sabyn shyǵa bastady. Odan bólek, tyń kásip bastaǵan ilkimdi azamattarǵa qoldaý kórsetilip jatyr. Aýdanda qurylys, jol, gazdandyrý baǵytynda da atqarylǵan is az emes. Aýdandaǵy 40 eldi mekenniń tórteýi ortalyqtandyrǵan aýyz sý júıesinen syrt qalyp otyr eken. Shalǵaıdaǵy osy aýyldarǵa avtonomdy sý servısin qoıý jobasy ázirlenip, kelesi jyly máseleni sheshýdiń qamy jasalyp jatyr.
– Memleket basshysynyń «Ádiletti Qazaqstannyń ekonomıkalyq baǵdary» atty Joldaýynda Sý resýrstary jáne ırrıgasııa mınıstrligin qurýdyń mańyzdylyǵy aıtylyp, artynsha júzege asqany darııa etegin meken etken qazalylyqtardyń úmitin oıatyp otyr. Bıyl aýdan dıqandary jalpy 17 myń gektarǵa egin ekti, onyń 6 450 gektary – kúrish. Budan kópteý egýge keıingi jyldary qaıtalanyp otyrǵan sý tapshylyǵy múmkindik bermedi. Burynǵydaı aǵyl-tegil sý azaıǵasyn sharýalar qazir egindi ártaraptandyrýǵa den qoıyp otyr. Aýdandaǵy iri agro qurylym – «RZA» AQ jalpy aýmaǵy 83 gektarǵa jańbyrlata sýarý tásilimen azyqtyq júgeri egedi. Muratbaev pen Bozkól aýyldarynda grant utqan dıqandar tamshylatyp sýarý ádisimen qaýyn-qarbyz egip otyr. Bul tájirıbeler áli de jalǵasa beredi, – dedi aýdan ákimi.
Aýdanda jyl basynan beri 4,5 myń tonna ónim eksportqa jol tartypty. Onyń deni kúrish. Sonymen qatar syrt elderden Qazalynyń balyǵy men baýlanǵan qamysyna da suranys artyp keledi.
Qyzylorda
