Foto: darhanqydyrali
Eldegi arhıv qoımalarynyń tolý kórsetkishi 90%-dan asady. Keıbir óńirlerde 100% tolyp qalýyna baılanysty qujattardy saqtaýǵa qabyldamaıdy.
«2022 jyly qańtar aıynda Almaty, Taldyqorǵan, Qyzylorda, Taraz qalalarynyń vedomstvolyq arhıvteri otqa orandy. Túrli apattar men tótenshe oqıǵalar bolǵan jaǵdaıda qujattardy evakýasııalaıtyn arnaıy oryndar múlde joq. Arhıv salasyndaǵy ahýaldy saralaı kele tómendegideı saýaldar týyndaıdy. Arhıvterdi tıisti ǵımarattarmen qamtamasyz etý baǵytynda qandaı jumystar atqarylyp jatyr? Tótenshe jaǵdaılarda arhıvterdi evakýasııalaıtyn oryndar men naqty pysyqtalǵan jospar bar ma? О́ńirlerde, onyń ishinde jańadan qurylǵan oblystarda arhıv salasyn damytý úshin respýblıkalyq bıýdjetten transfertter bólý kózdelgen be?», dedi D.Qydyráli.
Senator 229 memlekettik arnaıy muraǵatta jumys isteıtin mamandardyń jalaqysy mardymsyz bolǵandyqtan da kadr turaqtamaıtynyn aıtty.
«О́rkenıetti elderdiń muraǵat isine qanshalyqty mán berip otyrǵany belgili. Máselen, Reseı, Túrkııa, О́zbekstan sııaqty irgeles elderde arhıv isi tikeleı Prezıdentke nemese Premer-mınıstr keńsesine qaraıdy. Elimizde quziretti organnyń ókilettiginiń jetpeýinen túrli bıýrokratııalyq kedergiler týyndap otyr.
Arhıvterdegi qujattardy saqtaý máselesi de syn kótermeıdi. Olardyń basym bóliginde talaptarǵa saı keletin tıisti qor saqtaý qoımalary, tipti qarapaıym qural-jabdyqtar joq. Sonyń saldarynan qundy qujattar qoldanýǵa jaramaı qalady. Arnaıy mamandar tapshy bolǵandyqtan, restavrasııalyq jumystar da júrgizilmeıdi. О́ńirlerde aýysym 50% quraıdy. Ortalyq memlekettik arhıvterdiń shtat sany men bekitilgen eńbek normasy joq. Árbir arhıv «sıfrlandyrýdy» júıesiz, qyzmetkerlerdiń biliktiligine baılanysty ártúrli júrgizedi. Ulttyq baǵdarlamar arqyly elge ákelingen kóptegen qujattar áli jeke qoldarda júr. Olardy ulttyq arhıvke ótkizý mindettelmegen. Sonymen birge «Arhıv – 2025» baǵdarlamasyn qaıta qaraý qajettigi de týyndap otyr» dedi D.Qydyráli.
Senator ulttyq arhıv salasynda qalyptasqan ahýaldy saralaı kele birqatar máseleni kóterdi. Úkimet basshysynan arhıvterdi tıisti ǵımarattarmen qamtamasyz etý baǵytynda qandaı jumystar atqarylǵanyn; tótenshe jaǵdaılarda arhıvterdi evakýasııalaıtyn oryndar men naqty pysyqtalǵan jospar bar-joǵyn; óńirlerde, onyń ishinde jańadan qurylǵan oblystarda arhıv salasyn damytý úshin respýblıkalyq bıýdjetten transfertter bólý kózdelgengen be? degen saýal qoıdy.
«Arhıvin saqtamaǵan el – tarıhy tonalǵan ultqa, jady joǵalǵan jurtqa aınalady. Bul rette tıisti ǵımarattardyń eskirgeni, quzyrly orynnyń ókilettiginiń jetkiliksizdigi, qarjylandyrý men shtattyń azdyǵy, jalaqynyń tómendigi sııaqty sebepterge baılanysty arhıvterge memlekettik qoldaý kórsetý qajettiligi aıqyn seziletinin» aıtqan Senat depýtaty «Qazaqstan Respýblıkasynyń Parlamenti jáne onyń depýtattarynyń mártebesi týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııalyq Zańynyń 27-babyna sáıkes, ózi kótergen máseleler boıynsha tolyq jazbasha jaýap joldaýyn surady.
