Is-sharada Ońtústik Qazaqstan Medısına akademııasynyń aǵa oqytýshysy, tarıhshy Qabyl Alǵabek, M.Áýezov atyndaǵy OQÝ aǵa oqytýshysy Ǵalym Qasymhan jáne Shymkent qalasy Mádenıet, tilderdi damytý jáne arhıvter basqarmasynyń bólim basshysy Aqbópe Ermuhanqyzy sóz sóılep, pikir bólisti.
«Aqtaban shubyryndy, Alqakól sulamadan» qazaqtyń alatyn taǵylymy kóp. Birinshiden, búgingi táýelsiz memleketimizdiń qadir-qasıetin bilip júrýimiz kerek. Ekinshiden, soǵan saı ishki birlik pen tatýlyǵymyzdy nyǵaıtyp, myqty memleket qalyptastyrýymyz qajet. Bul eki talapty oryndaı almasaq, birligimiz qurıdy, ishteı álsireımiz. Al turaqtylyǵy joq, berekesi qashqan el qashanda syrtqy jaýlarǵa álsiz keledi. Tarıh belgili bir ýaqytta qaıtalanyp turady. О́tken qatelikterge boı aldyrmas úshin odan sabaq alyp, durys qorytyndy shyǵara bilýimiz kerek», dedi tarıhshy Q.Alǵabek.
Qoryta aıtqanda, qazaq shejiresindegi qandy qasirettiń biri «Aqtaban shubyryndy, Alqakól sulama» oqıǵasy ekeni belgili. Tarıhshylar baıan etkendeı, Táýke han dúnıe salǵan soń, qazaqtyń úsh júziniń arasynda baılanys álsireıdi. Oǵan sebep – ortalyq bıliktiń joǵalýy. Sonyń saldarynan Qazaq handyǵy qýatynan aıyrylady. Kerisinshe, jońǵarlar osy kezde ózderiniń ishki dúrdarazdyqtaryn qoıyp, áskerı kúsh-qýatyn qalypqa keltiredi. Sóıtip, Reseı ımperııasymen de ózara baılanysty túzep, orystardan qarý men oq-dárini kóp satyp alady. Sonymen birge jońǵarlar 1715 jyly Reseı ımperııasynda tutqynda bolǵan shved sheberi Renatty qolǵa túsirip, zeńbirek quıý tásilin ıgeredi. Sodan muzdaı qarýlanyp, 1723 jyly kóktemde jaılaýǵa kóshýge yńǵaılanǵan qazaq halqyna tutqıyldan shabýyl jasaıdy.
Sondyqtan búgingi urpaq ult basyna qasiret bolyp tıgen tarıhtyń bul aqtańdaqtaryn eshqashan umytpaýǵa tıis.
ShYMKENT
