155 jyl: Keshegi lazaret – búgingi zamanaýı klınıka

Túrkistanda uıymdas­ty­ryl­ǵan konferensııanyń ashylý rási­minde oblys ákiminiń orynbasary Beısenbaı Tájibaev aýrý­ha­nanyń tarıhyna toqtalyp, óńir­­degi densaýlyq salasynyń búgingi ahýa­ly­n­­­ baıandady. Onyń aı­týynsha, búginde oblystyń 2 mıl­lıonnan asa halqyna 754 medı­sınalyq uıym qyzmet etip jatyr. Oblys boıynsha 25 myń medısınalyq qyzmetker tur­ǵyndar densaýlyǵyn túzeý jo­lynda eńbektenip keledi. О́ńir halqynyń 80 paıyzǵa jýyǵy aýylda turady. Olardy medı­sı­nalyq kómekpen qamtý úshin jyljymaly medısınalyq keshender alynyp, aýrýlardyń aldyn alý úshin profılaktıkalyq tekserý jumystary júrgizilip turady. Keıingi úsh jylda oblysta ana óliminiń kórsetkishi 70 paıyzǵa, náreste ólimi kórsetkishi 11 paıyz­ǵa­ tómendedi. Bıyl «Aýylda den­saýlyq saqtaýdy jańǵyrtý» Ult­tyq qanatqaqty jobasy aıasynda Saryaǵash aýdandyq aýrý­ha­nasyn kúrdeli jóndeýden ót­ki­zýge respýblıkalyq bıýdjetten – 1,6 mlrd teńge, Jetisaı aý­dan­dyq aýrýhanasyn kúrdeli jón­deýden ótkizýge 1,3 mlrd teńge bólindi. Oblys boıynsha 123 eldi mekende medısınalyq ny­san­dardyń tozyǵy jetken. Sonyń 49 densaýlyq saqtaý nysany kelesi jyly Ulttyq joba aıasynda salynatyn bolsa, qalǵan 73 medısınalyq nysan 2025-2026 jyldary paıdalanýǵa beri­ledi. Oblys halqyna jedel medı­sınalyq járdem kómegin ýaq­tyly kórsetý maqsatynda 75 jedel járdem kólik alýǵa 1,3 mlrd teńge bólindi. О́ńirde dári­ger­ler tapshylyǵy 258 birlikti qu­raıdy, onyń barlyǵy – beıindi mamandyqtar. Bul oraıda jer­gi­likti bıýdjet esebinen bıyl 60 grant bólingen jáne al­daǵy úsh jylda rezıdentýraǵa bóli­netin grant sanyn 70 paıyzǵa art­tyrý josparlanyp otyr. Aýyl­da jumysqa ornalasqan medı­sına qyzmetkerlerin qoldaý maq­sa­tyn­da 21 jas mamanǵa 1,5 mln teń­ge kólemindegi áleýmettik qol­­daý kórsetildi. Kelesi jylǵa bul maqsatta 10 mln teńge kóle­min­de áleýmettik qoldaý kórse­til­mek. Sonymen qatar osy jyly oblys­ ákim­diginen jalpy medısına ma­man­­dyǵy boıynsha bakalavrǵa 15 grant bólindi.

Halyqaralyq ǵylymı-prak­tı­kalyq konferensııa aıasynda sheteldik medısına ortalyqtary ókilderiniń qatysýymen oblys­tyq klınıkalyq aýrýhanasy men Ońtústik Qazaqstan medısına akademııasy ǵımarattarynda hırýr­gııalyq jáne terapııalyq baǵyttar boıynsha sheberlik sabaqtary uıymdastyryldy. Sonymen qatar densaýlyq saqtaý salasyna eńbegi sińgen úzdik medısına qyzmetkerleri marapattalyp, erekshe qurmetke ıe boldy.

«Bizdiń qarashańyraǵymyz – oblystyq klınıkalyq aýrýhanasy zamanaýı medısınalyq tehnıkalarmen jabdyqtalyp, oblys turǵyndaryna sapaly, joǵary tehnologııalyq dárigerlik kómek kórsetip keledi. Áriptesterimizdi shetel­derdegi medısınasy ozyq orta­lyqtarǵa jiberip, kási­bı bilik­­tilikterin arttyrýda­myz. Oblys ákimi Darhan Saty­bal­dy­nyń qoldaýymen «Deni saý ult» ult­­tyq jobasynda aıtylǵandaı, ár azamatqa sapaly medısınalyq qyz­­mettiń qoljetimdiligin arttyrý, den­sa­ý­lyq saqtaý salasyn da­mytý­ maqsatyndaǵy jumystar ári qaraı da jalǵasyn tabady», dedi oblystyq densaýlyq saqtaý bas­­qarmasynyń basshysy Ashan Baı­­dýálıev.

Konferensııanyń ekinshi kúni oblystyq klınıkalyq aýrýhanasynda Germanııa, Reseı jáne Qazaqstannyń jetekshi ǵylymı-medısınalyq ortalyqtary dári­ger­leriniń qatysýymen 20-ǵa jýyq kúrdeli operasııa jasaldy. Sheberlik dáristerinde halyqaralyq deńgeıde tanylǵan bilikti dárigerler túrkistandyq áriptesterimen barıatrııalyq jáne metabolızmdik hırýrgııa, neırohırýrgııa, terapııa jáne basqa da baǵyttary boıynsha tájirıbe almasty. Sheberlik dáristeriniń barysy Qazaqstannyń túkpir-túkpirindegi jáne shetelderdegi dárigerlerge onlaın-translıasııa arqyly kórsetildi. Sondaı-aq óńirge arnaıy kelgen mamandar oblystyń dárigerleri men medısına salasynyń stýdent­te­ri­ne birneshe mańyzdy taqyrypta lek­sııalar oqydy.

«Memleket basshysy «Toı qýalaıtyn emes, oı qýalaıtyn kezeńmen betpe-bet keldik. Bul dáýir – aqyl-oıdyń, ǵylym men bilimniń, eńbektiń dáýiri!» dep beker aıtqan joq. Bizdiń de toı toılap júretin ýaqytymyz joq. 155 jyldyqty atap ótip jatqan sebebimizdiń biri – aýrýhanada jumys istep jatqan ujymnyń eńbegin elge tanytyp, abyroı-mártebesin kótersek degen maqsat. Jáne jańadan kelip jatqan jas mamandarǵa bul aýrýhananyń tarıhy qanshalyqty tereńde ekenin, qanshalyqty mańyzdy mekeme ekenin kórsetý. Meke­meniń tarıhynda dertine daýa izdegen myńdaǵan naýqasqa shıpa syılaǵan aq halatty abzal jandardyń esimi altyn árippen jazylǵan. Dárigerler qazirgi tańda mı, júrek qan-tamyrlaryndaǵy aqaýlardy erkin anyqtap, emdeı alady. Sonymen qatar adamnyń aǵzasyn aýystyryp, naýqastyń ómirin uzartýǵa septesýge qabiletti. Al aýrýhananyń zamanaýı tehnıkalyq bazasy jumystarymyzdy keder­gi­siz júzege asyrýǵa tolyq múmkindik beredi. Biz úshin adam ómiri men onyń saýlyǵy – bas­ty orynda. Qazirgi tańda 800 tósektik oryn aýrý­­hanada 1 700-den asa qyzmetker oblys turǵyndaryna medısınalyq kómek kórsetip jatyr. Olardyń arasynda respýblıkalyq deńgeıde moıyndalǵan myqty mamandar bar. Bilikti dárigerlerimiz jyl sa­ıyn 34 myńdaı pasıentke sta­sıo­narlyq em júrgizse, onyń ishinde 17 myńdaı naýqasqa operasııa jasa­lady», deıdi oblystyq klını­ka­lyq aýrýhanasynyń basshysy Jan­bolat Dildábekov.

Iá, aýrýhana o basta áskerı bólim janyndaǵy shaǵyn emhana bolyp ashylǵan. Shymkent Syr­da­rııa oblysynyń ýezdik qalasy bolyp qaıta qurylǵannan keıin la­za­retke ýezdik dáriger laýazymy jáne oǵan qosymsha feldsher jáne akýsher bólindi. 17 jyldan keıin 21 tósektik aýrýhana úshin jańa ǵımarat salyndy. Onda jeti tósek jergilikti turǵyndarǵa arnal­ǵan edi. 1907 jyldyń jazynda gospıtal aýrýhanaǵa aı­nal­­ǵan. Birneshe bólimshe paıda­ bol­dy, tósektik oryn sany artty. Shtatta eki dáriger, feld­sher jáne feldsherlik bilimi bar akýsher boldy. Biraq bul ha­lyq­ty medısınalyq qyzmetpen tolyq qamtý úshin jetkiliksiz edi. Kons­tan­tın Olıfın bas dáriger bolyp turǵan 1925 jyly burynǵy lazarettiń jóndelgen ǵımaratynda 100 oryndyq gýbernııalyq aýrýhana ashyldy. Mártebesi boıynsha 1947 jylǵa deıin qalalyq aýrýhana bolsa da, búkil oblystyń pasıent­terin qabyldady. Tek P.Býchas­kıı bas dáriger bolǵan 1948 jyl­dan bastap qalalyq emhanamen biriktirilip, oblystyq dep ataldy. Onda 125 tósektik oryn bar edi. Professor, medı­sına ǵylymdarynyń doktory Vahıd Álıev basshylyq jasaǵan jyldary oblystyq aýrýhana keń palatalary men kabınetteri bar, sol kezgi zamanaýı qurylǵylarmen jab­dyq­talǵan kópqabatty ǵımarattar kesheni boldy. Mundaǵy tósektik oryn sany 1980 jyldary myńnan asty. KSRO Densaýlyq saqtaý isiniń úzdigi Iýrıı Pahomov bas dárigerlik etken jyldary aýrýhana oblystyń koloproktologııalyq qyzmetin damytýdyń bastaýynda turdy. Táýelsizdiktiń alǵashqy jyl­­darynda Qazaqstandaǵy «al­tyn skalpeldiń» alǵashqy ıeger­le­ri­niń biri, professor, medısı­na ǵy­lym­darynyń doktory Der­bi­sáli Seksenbaev jetekshilik etken kezeńde oblysta alǵash ret lapa­ro­sko­pııalyq operasııalar engizile bas­tady. Ýrologııalyq naýqastardy emdeý úshin qashyqtan lıtotrıptor satyp alyndy. Osy jyldary hırýrgııalyq bólimshe­ler­de emdeýdiń jańa jedel ádis­teri engizile bastady. Bolathan Saǵym­bekov bas dárigerlik etken jyldary sheberlik sabaqtaryn ótkizý jáne oblys dárigerlerin aýrýhana bazasynda oqytý úshin ǵylymı-zertteý ınstıtýttarynyń mamandaryn tartý qolǵa alyndy. Odan ári emdeý isin jandandyrýdy bas dáriger bolǵan «altyn skalpel» ıegeri Mádı Bıǵalıev jalǵastyrdy. Nurlan Qasymov basshylyq jasaǵan tusta dárigerlerdiń kásibı deńgeıin arttyrý tájirıbesi Reseıdiń Máskeý, Sankt-Peterbýrg qalalarynda, Ýkraınanyń astanasy Kıevte jal­ǵas­ty. Oblystyq telemedısına orta­lyǵy ashyldy. Densaýlyq saq­taý salasynyń úzdigi jáne úzdik menedjeri, akademık Muqan Egiz­baev basqarǵan jyldary kúr­de­li jón­deýden ótken aýrý­hananyń mate­­rıaldyq-tehnıkalyq bazasy jaq­saryp, jańarýǵa bet burdy. Marat Pashımov bas dáriger bolǵan kezeńde, aýrýhana respýblıkada alǵashqylardyń biri bolyp joǵary sanatty taǵaıyndaýmen akkredıtteldi. Eldos Sultanovtyń basshylyǵymen 2021 jyly aýrý­hana óziniń joǵary sanatyn rastady. 2022 jyly «Altyn shipager» syılyǵynyń nomınanty boldy. Oblystyń bas transplantolog-hırýrgi Janbolat Dildabekov oblystyq klınıkalyq aýrýhanasyna basshy bolyp taǵaıyndalǵan. Bıylǵy qańtardan bastap onda túbe­geı­li ózgerister júrip jatyr. Tósek qory ońtaılandyryldy. MÁMS qatysýymen tıimsiz bolyp qalǵan aqyly bólimsheler taratylyp, olardyń tósekteri beıindi bólimshelerdiń quramyna kirdi. Suranysqa ıe bólimsheler keńeıtildi. Neıroınsýlt bólim­shesinde 6 neıroreanımasııa tó­segi ashyldy. Jalpy, reanı­masııa bólim­shesinde trans­plan­to­lo­gııa­­nyń damýyn eskere otyryp, qo­symsha tósekter, gınekologııa bólim­­shesiniń quramynda balalar gıne­kologııasynyń 2 tósegi orna­lastyrylǵan. Asqazan-ishek jol­dary jáne endokrındik organ­dar hırýrgııasy bólimshesi, hırýr­gııa­lyq ınfeksııalar bólimshesi, nefro­logııalyq ortalyq, gepatopankreatobılıarly hırýrgııa jáne aǵzalardy transplantasııalaý bólimshesi quryldy. Búgingi tańda aýrýhana quramynda 25 klınıkalyq bólimshe, 3 anes­te­zıo­logııa jáne reanımasııa bólim­shesi, 4 konsýltasııalyq-dıag­­nos­­tı­kalyq emhana, 16 parak­lını­ka­lyq jáne kómekshi bólimshe bar. Oryn­dalatyn kúrdeli, qymbat ope­ra­sııalardyń sany jyl saıyn artyp keledi. Mysaly, jylyna 15 myńnan asa hırýrgııalyq jedel ara­lasýlar jasalsa, onyń 4 myń­nan­ astamy qymbat operasııalar.

Aıta ketelik, halyqaralyq ǵylymı-praktıkalyq konferensııa aıasynda dárigerlerdiń jańa býy­nyn qalyptastyrýǵa kóp kóńil bólip, árqashan ozyq emdeý ádis­­terin engizýge umtylǵan akade­mık Muqan Egizbaev atyndaǵy baı­qaý­dyń jeńimpazdary men júlde­ger­leri marapattaldy. Densaýlyq saq­taý basqarmasy men professor Myrzakerim Alshyn­baev tóra­­­ǵa­­lyq etetin uıymdastyrý ko­mıteti jarııalaǵan Muqan Egiz­baev atyndaǵy konkýrs­tyń­ bas júl­de­si – laýreat dıplomy, estelik syı­lyq jáne 1 mıllıon teńge júk­ti áıelge jatyrdyń jarylýy jáne gemorragııalyq shok aıa­syn­da shuǵyl kesar tiligi ope­ra­­sııa­syn jasap, ana men bala­nyń ómi­rin saq­tap qalǵany úshin №1 ob­lys­tyq­ perınataldyq orta­lyq­­­tyń aký­sher-gınekologteri men anes­­­te­zıolog-reanımatologter brı­­­­­ga­­­da­­syna tapsyryldy.

Túrkistan oblysy