Ekonomıka • 16 Qarasha, 2023

Ekonomıkanyń qaı salasynda ósim bar?

254 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Keshe Premer-mınıstr Álıhan Smaıylovtyń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda bıylǵy qańtar-qazan aılaryndaǵy áleýmettik-ekonomıkalyq damý qorytyndylary men respýblıkalyq bıýdjettiń atqarylýy qaraldy.

Ekonomıkanyń qaı salasynda ósim bar?

Infografıkany jasaǵan – Amangeldi Qııas, «EQ»

Ulttyq ekonomıka mınıstri Álibek Qýantyrovtyń málimdeýinshe, bıylǵy 10 aıda el ekonomıkasynyń ósý qarqyny 4,9%-ǵa jetti. Naqty sektordaǵy oń dınamıka 3,8%-dy, qyzmet kórsetý salasynda 5,4%-dy quraǵan. Salalar arasynda eń joǵary kórsetkishter qurylys, saýda, aqparat jáne baılanys, sondaı-aq kólik salalaryna tıesili.

Negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestı­sııa­lardyń ósý qarqyny 12,6%-ǵa jetipti. Olardyń aǵyny kólik jáne qoımalaý salasynda – 58%-ǵa, densaýlyq saqtaý salasynda – 40%-ǵa, saýdada – 38%-ǵa, bilim salasynda – 18%-ǵa, aýyl sharýashylyǵynda – 8,7%-ǵa, ónerkásipte 8,3%-ǵa ósken.

Aldyn ala jasalǵan qorytyndylar boıynsha qańtar-qyrkúıekte respýb­lıkanyń syrtqy saýda aınalymy 2,4%-ǵa, ıaǵnı 102 mlrd dollarǵa deıin ósipti. Eksport 57 mlrd dollardan astam boldy. Onyń ishinde óńdelgen taýarlar eksportynyń úlesi – 18 mlrd dollar, taýarlar ımportynyń úlesi 44 mlrd dollardan asqan. Bárin qorytyndylap aıtqanda Qazaqstannyń oń saýda balansy 13 mlrd dollarǵa teń boldy.

Qarjy vıse-mınıstri Dáýren Temir­bekovtiń málimetinshe, 10 aı ishinde memlekettik bıýdjetke 15,5 trln teń­ge kiris túsken. Sóıtip, jos­par 98,3%-ǵa oryndalǵan. Sonymen, res­pýb­lıkalyq bıýdjet 10,5 trln teńgege, jergilikti bıýdjetter 5,1 trln teńge­ge tolyqtyryldy. Sondaı-aq memleket­tik bıýdjet shyǵystary 98,2%-ǵa, respýb­lıkalyq bıýdjet shyǵystary 99,4%-ǵa, jergilikti bıýdjet shyǵystary 97,2%-ǵa oryndal­ǵanyn aıtty.

Premer-mınıstr elimizdiń ekonomıkasy qolaısyz jaǵdaılarǵa beıimdele otyryp, ornyqty ósý jolyn jalǵastyryp jatqanyna toqtaldy. Atap aıtqanda, naqty sektor ekonomıkadaǵy turaqty damýdy qamtamasyz etýge múmkindik berdi. Mashına jasaý salasy 27%-ǵa, onyń ishinde avtomobıl jasaý 42%-ǵa ósti, munaı jáne tabıǵı gaz óndirý esebinen taý-ken ónerkásibinde ósim 6%-dan asty, óńdeý ónerkásibinde ósim 3%-dan joǵary boldy. Toqyma buıymdary óndirisiniń ulǵaıýy esebinen jeńil ónerkásipte 12%-ǵa jýyq ósim tirkelip otyr.

О́ndiriste plastmassa buıymdaryn óndirý 5,5%-ǵa, azyq-túlik ónimderi 3%-ǵa jáne sýsyndar óndirisi shamamen 2%-ǵa artqan. Qurylys sektorynda da ósý qarqyny joǵary – 12,5%, 13 mln sharshy metrden astam turǵyn úı paıdalanýǵa berildi. Qyzmet kórsetý sektory boıynsha saýda 10%-dan astam, baılanys 8% jáne kólik sektory 7%-ǵa ósken kórinedi.

Jalpy barlyq negizgi kórsetkish boıynsha Abaı, Batys Qazaqstan, Jetisý, Qyzylorda oblystarynda jáne Almaty qalasynda kórsetkishter jaqsy.

«Jyl sońyna deıin barlyq óńir áleýmettik-ekonomıkalyq damý­dyń nysanaly kórsetkishterine qol jet­kizýge tıis. Jeke ınvestısııalar­dy tartý ekonomıkalyq ósýdiń mańyzdy faktory bolyp tabylady. Bul – bizdiń basty mindetimiz», dedi Á.Smaıylov.

Úkimet basshysy memlekettik organdar men óńirler ınvestısııa tartý boıynsha jumys júrgizip, jospar­lanǵan jobalardyń iske asyrylýyn qamtamasyz etýi qajet ekenin eskertti.

«Memleket basshysy árbir orta kásiporyn boıynsha óndiristi 2-3 esege keńeıtý mindetin qoıdy. Jaýap­ty memle­kettik organdar, ákimdikter «Atameken» ulttyq palatasymen birlesip, osy tapsyrmany iske asyrý jóninde naqty sharalar qabyldaýy qajet», dedi ol.

Premer-mınıstrdiń aıtýynsha, jalpy jumys istep turǵan ón­di­risterdi keńeı­tý jáne jańa kásiporyndar qurý baǵy­tyn­da bız­nesti belsendi qoldaý kerek. Son­daı-aq der kezinde qabyl­dan­ǵan shara­lar­dyń arqasynda ınflıa­sııa deń­geıin 10,8%-ǵa deıin tómen­detýge múmkin­dik tý­dy. Jyl sońyna deıin ınflıasııany 2 ese­ge azaıtý úshin memlekettik organdar men ákim­dikter ınflıasııa deńgeıin baqy­laý jáne tómendetý boıynsha sharalar keshe­ni aıasynda barlyq josparlanǵan qadam­dy júzege asyrýdy qamtamasyz etýi qajet.

«Jyl sońyna deıin 1,5 aı qaldy. Ekonomıkanyń ósý traektorııasyn saqtaı otyryp, barlyq nysanaly kórsetkishti qamtamasyz etý qajet», dedi Á.Smaıylov. 

Sońǵy jańalyqtar