Foto: massaget.kz
1991 jyly táýelsizdigin jarııalaǵan Qazaqstandaǵy halyq sany 16,4 mıllıon bolatyn. 32 jyldyń ishindegi ósim 22,3%-ǵa jetti. Táýelsizdigimizdi jarııalaǵan jyly bala týý kórsetkishi 353,2 myń bolsa, 2022 jyly 403,9 myńǵa artty. Qazaqstannyń tarıhynda bala týýdyń rekordtyq nátıjesi 2021 jyly tirkeldi. Sol jyly elimizde 446 myń bala dúnıege keldi. «Qazaqstan halqynyń sany 25 mıllıonǵa jetti» degen aqjoltaı jańalyqty qashan estımiz? Demograf Aıaýlym Saǵynbaeva búı deıdi.
«Birikken Ulttar Uıymynyń zertteýi boıynsha Qazaqstan halqynyń sany 2050 jyly ıaǵnı 27 jyldan keıin 25 mıllıonǵa jetýi múmkin. Al 30 mıllıonǵa 2100 jyly jetemiz. Bul boljamdy da Birikken Ulttar Uıymy zertteý jasaý arqyly málimdegen. Qazaqstan halqynyń sany 1 mıllıonǵa ósý kórsetkishine eki jylda jetti. Bul demografııalyq ósimniń joǵary bolýyna baılanysty bolyp otyr. 2020, 2021, 2022 jyly «beıbı bým» boldy. Sony nátıjesinde 19 mıllıon halyq sany 20 mıllıonǵa jetti. Al búgingi Qazaqstan halqynyń sanyn 20 mıllıonǵa jetkizgen sábılerdiń keıbiri kópbalaly otbasynyń múshesi. Mysaly Taldyqorǵan qalasynda týǵan sábı bir úıdiń tórtinshi balasy. Demografııalyq ahýalǵa qaraıtyn bolsaq, kópbalaly otbasy statýsyna ıe analardyń basym kópshiligi 1980-1990 jyldar aralyǵynda ómirge kelgen urpaq. Olardyń reprodýktıvtik áleýeti sarqylyp keledi, ary ketkende eki-úsh jyl ǵana. Mysaly 4-5 bala ómirge ákelgen analardyń kóbiniń jasy 35-ten asqan. Sosyn taǵy bir alańdaıtyn jaıt, 1990 jyly ómirge kelgen jastardyń sany az. Odan syrt 1990 jyldan beri qaraı ómirge kelgen analardyń reprodýktıvtik kózqarasy 1980 jyldary týǵan adamdarǵa qaraǵanda ózgeshe. Jekeshe oılaýǵa beıim, 1-2 balamen shektelýdi kózdeıdi, qyzmetinde órlegendi, ǵylym, bilim qýýǵa yntaly qyzdardyń sany kóp. Ýrbanızasııanyń qarqyn alýy, genderlik saıasattyń da áseri tıedi. Sondyqtan da aldaǵy ýaqytta týý kórsetkishiniń deńgeıi dál qazirgideı bolmaýy múmkin. 2000 jyldan beri týǵan urpaq, ıaǵnı qyz balalardyń arasynda da ana atanyp bala súıip otyrǵandary bar. Ol urpaqtyń áke-sheshesi 1970 jyldary ómirge kelgen, jastyq shaǵyn 1990 jyldardyń toqyraýynda ótkizgen býyn. Olardyń 2000 jyldary týǵan balalarynyń da demografııalyq ahýalǵa degen kózqarasy ózgeshe. Osyndaı sebepti saralaı kele keleshekte Qazaqstanda bala týý kórsetkishi dál qazirgideı qarqynda bolmaıtynyn boljaımyz», deıdi demograf.
