Zańnamalyq deńgeıde bekitilgen ataýly kún – «Aýyl» halyqtyq-demokratııalyq patrıottyq partııasynyń da tól merekesi. Bizdiń partııamyz aýyl turǵyndaryn ǵana emes, aýyldy aımaqtar men aýyl sharýashylyǵynyń damýyna úles qosyp, ony áleýmettik qamtý baǵytynda jumys istep júrgen sharýalar, agroónerkásip kesheniniń qyzmetkerleri, bilim berý júıesi men densaýlyq saqtaý salasynyń ókilderi syndy azamattardy biriktiredi. Sondyqtan da bul merekeni bizdiń tól merekemiz dep aıtýǵa tolyq negiz bar.
Memleket basshysy ulttyq merekemiz – Respýblıka kúnine oraı sóılegen sózinde «Táýelsiz eldiń tabysyn arttyrýǵa azamattarymyz mańdaı terimen úles qosyp júr. Shyn máninde, tabandy eńbek zor tabysqa jetkizedi. Barlyq salany, ásirese óndiristi bilikti mamandar damytady. Sondyqtan biz bir el bolyp, qoǵamda eńbekqorlyqty dáripteımiz. Adal eńbek pen jaýapkershilik jańa qoǵamdyq etıkanyń ózegi bolýy kerek. «Eńbegine qaraı – qurmeti», dedi.
«Aýyl» partııasynyń saılaýaldy baǵdarlamasy Memleket basshysynyń osynaý ustanymymen tereńnen úndesip jatyr. Osy rette partııanyń músheleri ekpindi eńbekteri úshin jyl saıyn túrli memlekettik jáne salalyq nagradalarǵa usynylady. Keıingi jyldary partııanyń myńnan astam múshesi atalǵan nagradalarmen marapattalǵanyn maqtanyshpen aıta alamyn.
Bizdiń baǵytymyzdyń Memleket basshysy júrgizip otyrǵan saıasatpen úndestiginiń taǵy bir jarqyn mysaly – Prezıdent joǵaryda aıtylǵan saltanatty marapattaý sharasynda jastarǵa qatysty: «Men jastardy jaqsydan úırenýge, jamannan jırenýge shaqyramyn. Uly Abaı aıtqan bes nárseden qashyq, bes nársege asyq bolyńyzdar. Sizder dáriptegen qundylyqtar qoǵamda tez ornyǵady. Sizder qoldaǵan ózgerister jyldam júzege asady. Bárimizdiń tilegimiz – bir, bul – qoǵamymyzda jappaı ádilettik ornatý. Endeshe, maqsatymyzǵa birge jeteıik. Men jas urpaqtyń jasampazdyq qýatyna senemin. О́zderińiz sııaqty sanaly ul-qyzdary bar Qazaqstan órkenıet kóshiniń basynda bolary sózsiz», dep jas urpaqty jigerlendiretin jalyndy sóz aıtty. Memleket basshysynyń bul tilegin «Aýyldyń» jastar qanaty «Eńbek adamy – el tiregi» atty partııa bastamasy aıasynda eńbek ardagerlerimen, belgili sharýalarmen, aýyl sharýashylyǵy mekemeleri jetekshilerimen motıvasııalyq kezdesýler ótkizý arqyly júzege asyryp keledi. Partııa jastary sondaı-aq óz jumysyn kúsheıtý maqsatynda «Jańa kóshbasshylar mektebi» bastamasy aıasynda jylda aýyl jastarynyń respýblıkalyq forýmyn ótkizedi. Uıymdastyrylǵan kezdesýler partııa jastarynyń kreatıvti ıdeıalaryn jınaqtaýǵa arqaý boldy.
«Uıada ne kórseń, ushqanda sony ilersiń» deıdi dana qazaq. Elimizdiń erteńi, bizdiń bolashaǵymyz – jastardy búgin qaıda jáne qalaı baǵyttaıtynymyzǵa baılanysty bolmaq. Bul – dáleldeýdi qajet etpeıtin qaǵıda. Partııa atalǵan máseleni eshqashan nazardan tys qaldyrǵan emes.
El basshysy genderlik saıasattyń mańyzdylyǵyn aıqyndaı otyryp, «Progressıvti eldiń taǵy bir mańyzdy belgisi – áıeldiń qoǵamdaǵy mártebesi. Sondyqtan biz áıelderdiń quqyqtaryn qorǵaýǵa erekshe nazar aýdarýymyz kerek», dep atap ótken bolatyn. Osy oraıda «Aýyl» partııasy Qazaqstan halqynyń 52%-y áıelder ekenin eskere otyryp, partııanyń atynan óńirlik máslıhattarǵa 27 áıel saılandy. Al respýblıka boıynsha partııadan usynylǵan depýtattardyń 12%-y – áıelder.
Jalpy, otbasylyq qundylyqtar men ulttyq tárbıe aýyldan bastaý alady. Rýhanııatymyzdyń ózegi sanalatyn aýyldyń osy áleýeti ult damýyna qyzmet etýi kerek. Aýyl áıelderiniń saıası kóshbasshylyǵyn ilgeriletý, otbasy ınstıtýtyn nyǵaıtý úshin qazaqy qundylyqtardy keńinen nasıhattaý, ulttyq tárbıe ulaǵatyn saqtap qalý, sonymen qatar otbasy, áıel men bala quqyqtaryn qorǵaý máselelerin qarastyrý maqsatynda «Aýyl» partııasy janynan qoǵamdyq negizde jumys isteıtin konsýltatıvtik-keńesshi organ – «Meıirim qushaǵy» atty áıelder, balalar jáne otbasy isteri jónindegi komıssııa quryldy. Komıssııanyń alǵashqy otyrysyna onlaın jáne oflaın formatta «Aýyl» partııasyna múshe 200-ge jýyq belsendi áıel, qoǵam qaıratkeri, túrli salanyń mamandary qatysty. Partııanyń uıymdastyrýymen elimizde tuńǵysh ret ótken «Ult rýhynyń uıasy – aýyl ana» atty aýyl áıelderiniń I respýblıkalyq alqaly jıyny «Meıirim qushaǵynyń» zańdy jalǵasy ispetti. Aıtary mol alqaly jıynnyń maqsaty – partııanyń genderlik teńdik máselesindegi ustanymyn aıqyndaý, aýyl áıelderiniń qoǵamdaǵy mártebesin arttyrý, olardyń saıası kóshbasshylyǵyna sony serpin berý, áıelder men balalardyń áleýmettik máselelerine qoǵam nazaryn aýdarý.
Jalpy, elimizde 500 myńnan astam kópbalaly otbasy bar. Kópbalaly analardyń basym bóligi aýylda turady. Sondyqtan bul másele árdaıym «Aýyl» partııasynyń nazarynda.
Elge tutqa bolar azamattardyń basym bóligi aýylda týyp, qanattanǵany belgili. Búginniń osynaý aqıqatyn basshylyqqa alǵan «Aýyl» óz bastaýyn keshegi babalarymyzdan alyp, tarıh tezinen ótip, bizge jetken ulttyq qundylyqtarymyz ben salt-dástúrlerimiz qaınar bulaǵyna aınalǵan aýyldy kózdiń qarashyǵyndaı qorǵaýǵa baryn salady. Sebebi memlekettiligimizdiń bastaýy, tarıhta «Jeti jarǵy», «Esim hannyń eski joly, Qasym hannyń qasqa joly» ataýymen qalǵan zańdar jıyntyǵy da ultymyzǵa tán qundylyqtar men dástúrler negizinde jasalǵan.
Zań men tártip – egiz uǵym. Bular bar jerde ádilet pen mádenıet saltanat qurady. Jer betindegi barsha halyq ǵasyrlar boıy talmaı qol jetkizýge talpynǵan demokratııa osy. Bul jónindegi óz oıyn Prezıdent Respýblıka kúnine arnalǵan jıynda «Memlekettilik tuǵyryn nyǵaıta túsý úshin zań ústemdigin ornyqtyrý óte mańyzdy. Ádiletti Qazaqstandy qurý úshin quqyqtyq mádenıetti damytý qajet. Zańsyzdyq, tártipsizdik, mádenıetsizdik eldi jarǵa jyǵady. Mundaı jaǵymsyz úrdisterge búkil qoǵam bolyp qarsy turýymyz kerek. Al tártipke baǵynǵan qoǵam órkenıetti bolady. Bul – zańdylyq. Ár azamat elimizdiń zańyn qurmettese, bereke-birlik te, baqýatty turmys ta bolady. Iаǵnı zań tolyǵymen oryndalsa, tórt qubylamyz túgel bolmaq», dep túıindedi.
Parlament Májilisindegi Partııa fraksııasynyń komıtet músheleri qashanda halyq únine qulaq asyp, aıtqan barlyq problemalyq máseleni der kezinde kóterip, depýtattyq saýal retinde atqarýshy bılikke joldaıdy.
Partııanyń Parlamentke ótýi Prezıdenttiń saıası reformalary arqasynda júzege asyrylyp otyr. Buǵan basqa elder kóp jyldar boıy qol jetkizedi. Elimiz keıingi jyldary túbegeıli jańǵyrdy. Biz aýqymdy, biregeı konstıtýsııalyq reforma jasadyq. Bul mańyzdy qadam, bizdiń geosaıası ortamyzdy alyp qarasaq, teńdessiz reforma júrdi.
Qazir partııamyzǵa árbir saılaýshynyń úni jetip jatyr. Partııamyzdan Májiliske ótken 8 depýtat saılaýshylarmen jazdaǵy kezdesý aıasynda elimizdiń 16 oblysy, 60-tan astam aýdanynda, onyń ishinde shekaradaǵy aýdandarǵa baryp, aýyl turǵyndarymen, kásipkerlermen jáne aýyl sharýashylyǵy taýar óndirýshilerimen kezdesti. Naqty aıtqanda, 111 eldi mekenge baryp, 2220 saılaýshymen 126 kezdesý ótkizip, 138 problemalyq másele jaıly málimet alyp qaıtty. Kezdesýge kelgenderdiń basym bóligi aýyl adamdary boldy.
Máselen, saılaýaldy baǵdarlamanyń ózekti mindetteri boıynsha búginde qoǵamdy alańdatyp otyrǵan, sheshimi kezek kúttirmeıtin kıikter máselesi, sý, qant pen un óndirisi, sýbsıdııa jaıy tárizdi 22 depýtattyq saýal joldanyp, Agrarlyq máseleler komıteti aıasynda 5 kóshpeli jáne birneshe taqyryptyq otyrys uıymdastyryldy.
«Aýyl» fraksııasy depýtattarynyń qatysýymen Sý, Salyq kodeksteri, sondaı-aq memlekettik satyp alý salasyndaǵy zań jobalary boıynsha eleýli jumys atqaryldy. Veterınarııany, balyq jáne orman sharýashylyǵyn, jergilikti basqarýdy jetildirýge baǵyttalǵan zań jobalaryna túzetýler engizdi. Depýtattarymyz «Qoǵamdyq baqylaý týraly» zańǵa belsene qatysty. Qazir saılaýaldy baǵdarlama mindetterin iske asyrý maqsatynda «Agrarlyq bank týraly», «Azyq-túlik qaýipsizdigi týraly» zań jobalary ázirlenip jatyr.
Aýyldyq eldi mekenderdi damytý jáne qarjylandyrý máseleleri erekshe nazarda. Úkimet pen memlekettik organdarǵa aýyl men aýyl turǵyndarynyń problemalaryn sheshý maqsatynda 30-dan astam usynys berdi. Máslıhattardaǵy «Aýyl» partııasynyń depýtattary jergilikti atqarý organdaryna 735 usynys engizdi. Munyń bári el Prezıdentiniń tapsyrmalaryn oryndaý aıasynda júrgizilip jatyr. Máselen, Memleket basshysy Qazaqstan halqyna Joldaýynda «Elimizdiń keıbir óńirinde sýdy eń kóp jumsaıtyn aýyl sharýashylyǵy salasynda onyń 40%-y bosqa ysyrap bolyp jatyr. Sý sharýashylyǵy nysandarynyń 60%-y tozyp tur. Olqylyqtyń ornyn toltyrý úshin óte batyl jáne shuǵyl sharalar qajet», dedi. «Aýyl» partııasy atalǵan Prezıdent tapsyrmasyn negizgi jumystarynyń biri dep aıqyndady.
«Aýyl» partııasy qashanda «Biz birtindep qoǵamdy ózgertý jáne demokratııa qaǵıdattaryn engizý jolynan aınymaımyz. Álemde saıası jáne ekonomıkalyq ahýal qubylyp turǵan zamanda zań jáne quqyq ústemdigin qamtamasyz etý óte mańyzdy. Memleket radıkalızmniń, ekstremızmniń, quqyqtyq nıgılızmniń jáne turmystyq vandalızmniń kez kelgen kórinisine múldem tózbeýshilik saıasatyn ustanatyn bolady. Eki jylǵa da jetpeıtin az ýaqytta elimizde iske asyrylǵan reformalar halyqtyń saıası sana-sezimin edáýir ózgertti. Endi jurtymyz memleketti basqarýdyń burynǵy tásilin qaıtarýǵa jol bermeıtinine senimim mol. Reformalardan keıin ótkenge qaıta oralmaımyz. О́zgerister áli jalǵasady jáne memleketimizdiń sıpatyn tolyq ózgertedi» degen Prezıdent sózin baǵdarǵa alady jáne bul aıtylǵandar urpaqtarymyz arqyly jalǵasyn tabýǵa tıis.
Partııamyzdyń ustanǵan baǵytynyń durystyǵyn, saılaýshylarymyzdyń bizge degen seniminiń artyp kele jatqanyn aıǵaqtaıtyn taǵy bir jaǵymdy jańalyq bar. О́zderińiz biletindeı, 2023 jyldyń 5 qarashasynda, jeksenbi kúni Qazaqstanda alǵash ret qanatqaqty rejimde 45 aýdan men oblystyq mańyzy bar qalalar ákimderiniń tikeleı saılaýy ótti.
Bul oqıǵa – Qazaqstan Respýblıkasynyń saıası ómirindegi mańyzdy sát.
Aýdandar men oblystyq mańyzy bar qalalar ákimderin saılaý – qazaqstandyq qoǵam men memleketti odan ári jańǵyrtýǵa baǵyttalǵan reformalardy tıimdi iske asyrý maqsatynda el aýmaǵynda kezeń-kezeńimen qolǵa alynyp jatqan aýqymdy bastamalardyń biri.
Ákimder saılaýyn ótkizý ıdeıasyn Memleket basshysy alǵash ret 2019 jyly Prezıdent janyndaǵy Ulttyq qoǵamdyq senim keńesiniń otyrysynda kóterdi. Atalǵan ıdeıany júzege asyrýdyń alǵashqy qadamy retinde ákimder saılaýyn 2021 jyly aýyl, kent, aýyldyq jáne kenttik okrýgter, sondaı-aq aýdandyq mańyzy bar qalalar ákimderi deńgeıinen bastaýdy usyndy.
Bul saılaýǵa «Aýyl» halyqtyq-demokratııalyq patrıottyq partııasy da qatysyp, óz úmitkerlerin usyndy jáne saıası naýqan barysynda óz ókilderine úgit-nasıhat sharalary kezinde barynsha qoldaý kórsetti.
Saılaý qorytyndysy boıynsha «Aýyl» partııasy atynan saıası dodaǵa túsken, óz óńirinde eńbegimen elge tanylǵan 3 úmitkerimiz jeńiske jetti. Partııa atynan usynylǵan úmitker jeńisi – halyq arasyndaǵy partııa abyroıy men partııaǵa artqan el seniminiń taǵy da bir kórinisi. Olaı bolsa, el úmitin aqtaý – bizge paryz.
El Prezıdentiniń bastamasymen júzege asyrylyp jatqan qoǵamdaǵy saıası reformalardyń nátıjesinde «Aýyl» partııasy alǵash ret Májiliske ótip, saıası arenada jańa beleske kóterildi. Osy turǵyda partııanyń jaýapkershiligi kúsheıip, saıası salmaǵy arta tústi. Bul oraıda, partııanyń qazanda ótken kezekten tys sezinde halyq ıgiligi jolynda atqarylar jumystyń tyń ári naqty baǵyttary aıqyndaldy.
Atqarylǵan osynaý is-sharalar men keler kúnderge mejelengen ıgi bastamalardyń basty maqsaty – memleketimizdiń ósip-órkendeýine jumyla atsalysý.
Serik EGIZBAEV,
«Aýyl» HDPP tóraǵasy,
Májilis depýtaty
