Kollajdy jasaǵan –Záýresh Smaǵul, «EQ»
Qatty irimshik óndirisi iske qosylady
Azyq-túlik óndirisin eksporttaý jóninen 17,4 paıyz úlespen ekinshi orynda bolsa, egin jáne mal sharýashylyǵy salalaryn damytý boıynsha byltyr eń aldyńǵy qatardan kóringen. Táýligine 130-150 tonna sút óńdep, odan 150-ge jýyq ónim túrin shyǵaryp otyrǵan taǵy bir irgeli kásiporyn – «Mılh» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi. О́z ónimderiniń 30 paıyzyn Reseıdiń irgeles jatqan aımaqtaryna eksporttaıdy. 710 adamdy turaqty jumyspen qamtyp otyrǵan seriktestik óndiriske qajet shıkizatty negizinen sútti sıyr baǵatyn jeke sharýa qojalyqtarynan satyp alady.
Búginde kásiporynnyń «Novyı den» brendimen shyǵatyn pasterlengen sút, qaımaq, irimshik, balmuzdaq, súzbe sııaqty sapasy joǵary ónimderi tek oblys jurtshylyǵyna ǵana emes, elimizdiń birqatar óńirine jaqsy tanys.
Zaýyt aldaǵy ýaqytta Batys Eýropadaǵy seriktesi «Deutsches Milchkontor Gmbh» kompanııasymen birlesip, qatty irimshik óndirisin iske qosýdy josparlap otyr. Atalǵan jobanyń quny shamamen 7,2 mlrd teńge bolady. Joba sátti iske assa, kásiporyn táýligine 250 tonna sút óńdeýge qol jetkizedi. Eýroodaq naryǵyna baǵyttalǵan jańa óndiristiń birinshi jelisi osy jyly iske qosylady. Alaıda jańa jeli oıdaǵydaı jumys istep turý úshin shıkizat tapshylyǵy máselelerin sheshý qajet. Qazirgi ýaqytta kásiporyn óńirdegi 12 myń jeke qosalqy sharýashylyqtan sút satyp alyp otyr. Jańa óndiris iske qosylsa, 12 myń usaq sharýanyń kásiporynǵa qajet shıkizat suranysyn óteýge shamasy kelmeıdi. Alaıda óńirde azyq-túlik taýarlarynyń ımportqa táýeldiligin tómendetýge baǵyttalǵan iri jobalar júzege asyryla bastady. Máselen, Qarasý aýdanynda 400 basqa, Meńdiqara aýdanyndaǵy Stepanov eldi mekeninde quny 6 mlrd teńge bolatyn 1200 bas saýyn sıyrǵa arnalǵan taýarly sút fermasy salynyp jatyr. Stepanovtaǵy iri ferma qurylysynyń 4,8 mlrd teńgesi «Tobyl» ÁKK» AQ arqyly memleket esebinen qarjylandyrylsa, 1,2 mlrd teńgesi – sol fermany salyp jatqan «Qarqy agrofırmasy» seriktestiginiń óz aqshasy.
Atalǵan eki ferma jumys isteı bastasa, «Mılh» seriktestiginiń de isi ilgerileıdi. Muny aımaq basshysy Qumar Aqsaqalov ta aıtyp otyr.
– Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmasy boıynsha aýyl sharýashylyǵy ónimderin tereń óńdeýge barynsha kóńil bólinedi. Qaıta óńdeý baǵytynda 12 jobany iske asyrý josparlanǵan. Olarǵa 80 mlrd teńgeden astam ınvestısııa salý josparlanýda. Solardyń biri – Deutsches Milchkontor GmbH tehnologııasyn tarta otyryp, assortımenti baı barlyq túrdegi irimshik óndiretin jańa keshen salý. Bul mindetti «Mılh» JShS atqaryp jatyr. Atalǵan joba irimshik óndirisiniń qýatyn arttyrýǵa, ımportqa táýeldilikti tómendetýge múmkindik beredi. Joba iske qosylǵan soń, kásiporyn jylyna 2 myń tonna ónim óndiredi, – deıdi ákim.
«Mılh» seriktestigindegi birlesken óndiris shamamen 35 adamdy jumyspen qamtymaq.
Agrarlyq klaster qurylady
О́ńirdiń aýyl sharýashylyǵy sońǵy birneshe jyl qatarynan qaıtalanǵan aptap qurǵaqshylyq pen bıyl kúzde bir aı boıy toqtaýsyz jaýǵan jaýyn-shashynnan eń kóp zardap shekken aımaqtar qataryna endi. Soǵan qaramastan óndiris aýqymyn keńeıte alyp otyrǵan birqatar iri sharýashylyqtyń aıaq alysy qýantady. Mysaly, Beıimbet Maılın aýdanyna qarasty Baıshýaq aýylyndaǵy «Green Terra» JShS bıyl agrarlyq klaster qurý jobasyn iske asyrýdy josparlap otyr. Kásiporyn 2003 jyldan beri kúnbaǵys, bıdaı, kartop ósirýmen aınalysyp keledi. Byltyr 6 myń tonna kókónis sııatyn saqtaý qoımasyn salyp aldy. Aýa temperatýrasy avtomatty túrde rettelip otyratyn qoımaǵa kartop tazartatyn jáne suryptaıtyn zamanaýı tehnıka qurylǵylary ornatylǵan. Kásiporyn endi egistikke arnalǵan sýarmaly jerlerdi keńeıtý, sondaı-aq taýarly sút fermasyn jáne et kombınatyn salýdy kózdep otyr.
«Biz 2 257 ga alqapqa sýarý júıesin ornatýdy, 12 myń tonna kókónis qoımasyn jáne 1 200 basqa arnalǵan taýarly sút fermasyn salýdy josparlap otyrmyz. Aýqymdy jobany 2020 jyly qolǵa aldyq. Búgingi tańda oǵan 2 mlrd teńgege jýyq qarjy salyndy. 2026 jylǵa deıin taǵy 10 mlrd teńge ınvestısııa salýdy josparlap otyrmyz. 2020 jyly – 225 ga, 2022 jyly 631 gektar jerge sýarý júıesi iske qosylyp, iri kókónis saqtaý qoımasy salyndy. 2026 jylǵa deıin 1200 basqa arnalǵan taýarly sút fermasyn salýdy josparlap otyrmyz», deıdi kásiporyn basshysy Erdos Tapaev.
Taıaýda atalǵan seriktestikke Tobyl óńirine jumys saparymen kelgen vıse-premer Serik Jumanǵarın kelip, kásiporynnyń jumysymen tanysqan. Kásipker oraıy kelgende ózi turǵyzyp jatqan taýarly sút fermasyna salynǵan ınvestısııanyń óteý normasyn 25 paıyzdan 40 paıyzǵa deıin ulǵaıtýdy, sondaı-aq kókónis saqtaý qoımasyna keletin jol salýǵa jáne sýarý jobasyna elektr júrgizýge kómektesýin suraǵan. Oǵan Úkimet basshysynyń orynbasarymen birge kelgen Aýyl sharýashylyǵy vıse-mınıstri Ábilqaıyr Tamabek kókónis saqtaý qoımalaryn salý boıynsha bıznesti yntalandyrý úshin mınıstrlik qoldanystaǵy saqtaý tehnologııasyna baılanysty shyǵyndardy óteý normatıvin 25%-dan 40-50%-ǵa deıin ulǵaıtý boıynsha ınvestısııalyq sýbsıdııalaý qaǵıdalaryna ózgerister engizý jumystary júrip jatqanyn aıtty. Kásipker suraǵan kommýnıkasııalyq máseleler ákimdiktiń kómegimen sheshilmek.
Qostanaı oblysy
