Kollajdy jasaǵan – Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Adam eńbegimen sulý, artynda qaldyrǵan ónegeli isimen ómirsheń, kisige kórsetken jaqsylyǵymen jasampaz. Endeshe, Dálelhan Janysh týraly syr tartýǵa, solaı sıpattaýǵa bolady. Qarapaıym sharýanyń balasy búginde zeınetker, dese de ózi tárbıelegen inilerine baǵdarsham bolyp júr. Memlekettik qyzmettiń ishinde júrip, júzdegen sharýanyń kásibiniń dóńgeleýine muryndyq bolyp, aǵalyq aqylymen izin basqan jas mamandardyń kásibı biliktiligin arttyrdy. Qazir solardyń basym bóligi kóksýlyqtardy jumyspen qamtamasyz etip, oblystyń áleýetin arttyrýǵa kúsh salyp jatyr.
Keıipkerimiz jumyssyz júrgen kóptegen jasty qant qyzylshasyn egýge úgittep, mal sharýashylyǵynyń kól-kósir paıdasyn áspettep, aýdan halqyna adal qyzmet etti. Odan bólek, óńirdiń qoǵamdyq, áleýmettik, saıası, mádenı ómirine bilik sybana aralasyp, ár salanyń jeke-jeke damýyna laıyqty eńbegin sińirgen ardager azamat. Eńbek jolyn ishki saıasat, mádenıet, tilderdi damytý jáne sport bóliminen bastap, aýdannyń ekonomıkasynyń kóterilýi, mádenıet pen sport salasynyń damýy, qoǵamdyq turaqtylyqtyń saqtalýyna aıryqsha úles qosty. 2007 jyldan beri aýdannyń ıdeologııa salasynda kóptegen ıgi iske bastamashy bolyp, kóksýlyqtardyń qoshemetine ıe boldy. Sol kezeńniń jańǵyryǵyna aınalǵan ónegeli oqıǵa áli de sanasynda.
«Birde Kóksý aýdanyna sol tustaǵy Almaty oblysynyń ákimi Serik Úmbetov keldi. Ondaǵy maqsat elge tanymal Eńbek eri Mámıla Álimbaıqyzyn quttyqtaý bolatyn. О́ńir basshysy jyly lebizin jetkizgennen keıin, apamyzdan qandaı kómek kerek ekenin surady. Sonda aqjaýlyqty ájemiz el sekildi úı, kólik suraǵan joq. О́zi eski tamda tursa da, aýylyna mektep salyp berýdi ótindi. Qabyrǵasy sógitilip turǵan baıyrǵy bilim oshaǵy kózi tirisinde qaıta túlep, aýyl balalarynyń erkin bilim alýyn qalady. Bul oqıǵa meniń sanamda áli de qattalyp tur. Sodan beri izdenimpaz jastarǵa jol kórsetýden taımadym», deıdi D.Janysh.
Osy apamyzdyń úlgili isi búgingi keıipkerimizdiń qyzmettegi bitim-bolmysyna izgilik tógip, ǵumyryna rýhanı sabaq bolǵan. Aýdannyń betkeustar basylymy «Nurly Kóksý» gazeti redaksııasynyń qurylýyna, el ishinde tanymal gazet bolyp qalyptasýyna zor eńbek sińirdi. Jas mamandardy qasyna tartyp, memleket isiniń bir shetine qazyq bolyp baılanýyna járdemdesti.
Taǵy bir aıta ketetin jaıt, ol – 1992 jyly Mońǵolııanyń ishki aımaǵynan ana tilin umytyp bara jatqan qandastardy elge bastap kelgen sanaýly azamattardyń biri. Sondaı-aq óz otanyna oralǵan qandas aǵaıyndardy ortaǵa beıimdeý baǵytynda aýdan ákimi apparatynyń saıasatyn óte iskerlikpen utymdy jáne jemisti júrgizdi. Aýdandyq deńgeıde azamattar arasynda bolatyn túrli talas-tartys, túsinispeýshilik, ókpe-aryz aıtqan azamattardy tatýlastyrý, máseleni ýshyqtyrmaı kelisimmen sheshilý jolynda otyzdan astam túrli daýdy rettep tatýlastyrǵan. Sol úshin de aýdandyq, aýyldyq ardagerler, densaýlyq saqtaý, bilim salasy, azamattyq qoǵam ınstıtýttary, aýdandyq ımamdar qaýymy jáne jastar arasynda zor bedelge ıe, bári de qurmetteıdi. Osylaı abyroımen memleketke adal jáne belsendi qyzmet etip, zeınetke shyǵyp otyr. Qazir nemereleriniń ardaqty atasy, balalarynyń aqyl darııasy.
Iá, keıde bireýler: «Bala degen – elimizdiń erteńi, halqymyzdyń bolashaǵy, qoǵamnyń bir-bir bólshegi», dep saıraı jónelgende aýzyńdy ashyp, kózińdi jumasyń. Aıtylǵannyń bári ras. Alaıda aqıqatyna júginsek, bala degen, eń aldymen, óz otyńdy óshirmeıtin úmitiń, óz shańyraǵyńdy qulatpaıtyn ýyǵyń, óz janyńa demeý bolar tynysyń emes pe? Úmitińdi úrleı bilseń, otyń óshe me? Ýyǵyńdy kóbirek shanyshsań, shańyraǵyń qulaı ma?! Tynysyńdy keń alsań, tynbaı qalar jumysyń bola ma? Erterekte úlkender: «Ákesine qarap, balasyn tany» deýshi edi, endi balasyna qarap ákesin tanıtyn kez kelgen. Dál solaı. Dálelhan aǵanyń budan múlt ketken tusy joq. Keıde qurdastarynyń balalarynyń ántek áreketin kórgende, qulyndaryna qarap ishteı «táýbe» deıdi syıynyp. Kindiginen taraǵan ul-qyzdyń qyzyǵyn kórip, qolynan qymyz iship otyr. Shúkirshilik, óz aldyna bári de jibekteı esilip, qyzdaı syzylyp turǵany. Qazaq ózi urpaǵymen maqtanady ǵoı. О́z aldynda ósip kele jatqan kishipeıil urpaǵy bar adam ózgeniń aldynan qıyp óter deımisiń...
Jaısań aǵanyń endigi qýanyshy men jubanyshy, bazary men baılyǵy sol sońynan ergen tuıaqtary ǵoı. Mań dalanyń ystyǵyna kúıip, sýyǵyna tońyp júrip, áıteýir, olardyń eshbirin qatarynan qaldyrmaı ósirdi, jetkizdi. Endi ózderi de bir-bir úı bolyp, jeke shańyraq kóterip, ony tóńirekteı tútinin tútetip otyr. Biraq munymen paryzym bitti dep oılamaıdy. Bilgen janǵa urpaqty ósirip qoıý az, olardyń aldynan óner-bilim órisin de ashý kerek. Jáne urpaq degen – tek óz kindigińnen órbigen jańaǵy tuıaqtaryń ǵana emes, nemere atty shunaqtaryń jáne bar. Olardyń da oqyp, bilim alýyna jaǵdaı jasaǵan jón. Mine, endi, qarttyqtyń jaǵalaýyna jaqyndaı tústi. Urpaǵym dep, el men jer dep órikpigen kóńildiń bul jaqtan tabar qyzyǵy shamaly sııaqty. Dese de boıyndaǵy qýaty áli sarqylǵan joq. El jasaǵan jastyń biri ǵana dep túsinedi. Balalary elge syıly, jurtqa juǵymdy bolsa, bul kishkentaı kúnderinen ózine qolqanat etken, qozy ósirip, qoı órgizgen, aınalaıyn, sol eńbektiń arqasy shyǵar. Múmkin eńbek ústinde adamdyq, aıaýshylyq sezimderin oıata bilgenderinen de bolar.
«Maǵan jol nusqaǵan aýyl sharýashylyǵy ǵylymdarynyń doktory, qoǵam qaıratkeri Tynyshbaı Dosymbekovtiń eńbegi zor. Kóksýǵa kelgende memlekettik qyzmet usynyp, el ishindegi jumysqa belsene aralasýyma sebep boldy. Biz ákeden 9 bala edik, búginde kózi tiri úsheýi qaldy. Jahandyq indet kezinde jarymnan aıyryldym. Qazir ul-qyzymnyń qasyndamyn. Eńbekke qumar inilerime aqylymdy aıtyp júrmin. Bárin ózim istedim degen azamat emespin. Taza qazaqy tárbıede óstik, áýeli aǵaıynnyń qamy qashanda mańyzdy. Men – kindigi halyqqa baılanǵan adammyn», deıdi D.Janysh.
Sonaý kókjıekten kórinip qalǵan qazyna qarttyq jaqyndaǵan saıyn adamnyń kóńili áldenege alańdap, áldenege qobaljı bergeni ras-ty. Biraq bul erteńgi kúni eńbekpen qalaı qoshtasam, mańdaı ter – máýeli kásipti qalaı qıyp tastaımyn degen jalań oıdan týmaǵan. Jaratylysynan jasandy sóılep kórmegen ol aýdan, oblys basshylaryna kópten bergi sheshimin kólgirsiz-aq jetkizgen: «Boıymdaǵy barymdy aıap qalǵan jerim joq. Kúsh-qýatym barda el ıgiligi úshin qyzmet isteýge barmyn. Artymdaǵy urpaǵymnyń aspany ashyq, bolashaǵy baıandy bolýyna jol ashýǵa tıispin. Ult múddesine eńbek etkennen artyq ne bar? Meniń halyqtyń kishkentaı bastamasynyń basy-qasynda bolýdy jaqsy kóremin. О́ıtkeni ár qazaq eldiń júregi ispetti».
Jetisý oblysy
