Bıyl Soltústik Qazaqstan oblysynyń bıýdjeti 420 mlrd teńgeden 499 mlrd teńgege deıin ósipti. Aýyl sharýashylyǵynda týyndaǵan qıynshylyqtarǵa qaramastan, soltústikqazaqstandyq dıqandar 3,7 mln tonna astyq jınap, ortasha ónimdilik 11,1 s/ga quraǵan. Bul – agrarly aımaqtar arasyndaǵy eń joǵary kórsetkish.
«Memleket basshysynyń tapsyrmalaryn oryndaý aıasynda bizdiń jumysymyz – oblys ekonomıkasynyń damý qarqynyn qamtamasyz etýge jáne halyqtyń ómir súrý sapasyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan. Soltústik Qazaqstan oblysynyń ákimi qyzmetine taǵaıyndalǵan kúnnen bastap, barlyq aýdan men kásiporyndy, áleýmettik nysandy aralap, ekonomıkanyń negizgi salalarymen jáne óńirdiń ózekti máselelerimen tanystym» degen Ǵ.Nurmuhambetov bıylǵy jyldyń 10 aıynda jetken jetistikteri men keıbir qıyndyqtarǵa toqtalyp ótti.
Onyń aıtýynsha, 10 aıdyń qorytyndysy boıynsha ekonomıka turaqty damyp keledi. Aýyl sharýashylyǵy boıynsha oıdaǵy kórsetkish shamaly tómendep, naqty kólemi 84,9 paıyzdy quraǵan. Al qalǵan salalarda oń dınamıka saqtalypty. Atap aıtqanda, ónerkásipte ósim – 113%, qurylysta – 122%, turǵyn úıdi paıdalanýǵa berýde – 112%, ınvestısııa tartýda 120,3%-ǵa jetken. Buıyrtsa Qyzyljar óńiri jyl qorytyndysy boıynsha ónerkásipte – 105%, qurylysta – 102%, ınvestısııa – 105%, turǵyn úıdi paıdalanýǵa berýde 102% ósim kútip otyr. Bıylǵy aýa raıy aqsatqan agrarlyq sektordyń ózinde 77,4% deńgeıinde kórinýge úmitteri bar. Buǵan qosa 10 400 jumyssyz janǵa jańa turaqty jumys ornyn ashatyndaryna senimdi.
«Bıylǵy jyly oblys bıýdjeti 420 mlrd teńgeden 499 mlrd teńgege deıin ulǵaıtyldy. Byltyrǵy jylmen salystyrǵanda oblystyń óz kiristeriniń ósýi 27,6 paıyzdy qurady (2022 jyly – 87 mlrd teńge, 2023 jyly – 111 mlrd teńge). Qarjynyń negizgi kólemi áleýmettik nysandardy salý, joldardy jóndeý, ınjenerlik ınfraqurylymdy damytýǵa jáne sýmen jabdyqtaýǵa baǵyttaldy. Jergilikti ózin-ózi basqarý derbes bıýdjetke kóshkendikten aýyldardyń qarjylyq jáne ekonomıkalyq múmkindikteri keńeıdi. Sonymen qatar bıýdjettiń 4-deńgeıin engizý, halyqtyń suranysyn eskere otyryp, bıýdjetti tıimdi josparlaýǵa jáne paıdalanýǵa múmkindik berdi. Bul adamdardyń ómir súrý jaǵdaıynyń jáne eldi mekenderdiń kelbetiniń jaqsarýyna yqpal etedi», dedi oblys ákimi.
Osy jylǵa arnalǵan 4-deńgeıdegi bıýdjet kólemi 21 mlrd teńgeni qurady. Salyq túsimderiniń kólemi 2021 jylmen salystyrǵanda 2 esege ulǵaıyp, 2,4 mlrd teńgege jetti. Aýyl sharýashylyǵy bıylǵy qıyndyqtarǵa qaramastan turaqty damý qarqynyn báseńdetken joq. On aıdyń qorytyndysy boıynsha jalpy ónim kólemi 775 mlrd teńgeni quraǵan. Bıyl soltústikqazaqstandyq dıqandar egin jınaý naýqanyn aýa raıynyń qolaısyz jaǵdaıynda júrgizgeni barshaǵa aıan. Bul astyqtyń sapasy men kólemine aıtarlyqtaı áser etkeni taǵy málim.
«Soǵan qaramastan oblys dıqandary gektarynan 11,1 sentner ónim aldy. Bul basqa agrarlyq óńirler arasynda eń joǵarǵy kórsetkish ekenin aıttyq. Nátıjesinde, egin jınaý alqaby eń az bolǵanymen, 3,7 mln tonna astyq jınaldy. Maıly daqyldar 685 myń gektarǵa sebilip, ortasha ónimdiligi 6,7 sentnerden túsip, jalpy 458 myń tonna ónim aldyq. Negizi jaqsy ónim alý úshin barlyq qajetti agrarlyq is-shara kesheni júrgizildi. Aýyl turǵyndaryna jyl boıy jumys pen tabys ákeletin mal sharýashylyǵy da erekshe nazarda boldy. On aıda et óndirisi 2%-ǵa (92,2 myń tonna), sút óndirisi 3,4%-ǵa ósti (603 myń tonna), 589 mıllıon jumyrtqa óndirildi (96,6%). Oblysta jylyna 647,8 myń tonna sút óndiriledi, bul respýblıkalyq kólemniń 10%-yn quraıdy. Memleket basshysy halyqty qoljetimdi jáne sapaly azyq-túlikpen qamtamasyz etýdi basty basymdyq retinde belgiledi. Sondyqtan bizdiń basty mindetimiz – eńbek ónimdiligin ulǵaıtý jáne aýyl sharýashylyǵyn jańǵyrtý», dedi óńir basshysy.
Bul maqsatqa ınvestısııa tartý arqyly qol jetkizetinderin aıtqan ol, Respýblıka boıynsha aýyl sharýashylyǵyna eń kóp ınvestısııa tartqan Soltústik Qazaqstan oblysy ekenin qadap aıtty. «Prezıdenttiń et, sút jáne astyqty túbegeıli óńdeý, jylyjaılardy salý jónindegi tapsyrmasyn oryndaý úshin oblysta ınvestısııa kólemi 80 mlrd teńgeden asatyn 27 joba iske asyrylyp jatyr. Onyń ishinde qus fabrıkalary, qoı fermalary, kókónis qoımasy, jylyjaılar jáne sýarý shara-qurylǵylary bar. Osynyń arqasynda óńir halqynyń qus etine (16,5 myń tonna), maýsymaralyq kezeńde kókónisterge (3 myń tonna) qajettiligi 100 paıyzǵa qamtamasyz etiledi. Olarmen qosa sút óndirisi ulǵaıady (45,5 myń tonnaǵa). «EMC-Agro» shoshqa keshenin 200 myń basqa deıin keńeıtý jobasyn júzege asyryp jatyr», dedi ol.
О́nerkásipte 2026 jylǵa deıingi 469 mlrd teńgeni quraıtyn 39 ınvestjoba iske asyp jatyr. Nátıjesinde, 6 myń jumys orny qurylady eken. Bıyl 15 joba júzege asyp, 1 myń jumys orny ashylǵan. Maı ekstraksııalaý zaýyty, Germanııanyń «Reımann» kompanııasynyń tirkeme aýyl sharýashylyǵy tehnıkasyn shyǵaratyn kásiporyn, jem zaýyty men dıirmen kesheni, kópir jabdyqtaryn shyǵaratyn, sondaı-aq aǵashty ozyq óńdeý zaýyty salynyp jatqan kórinedi. Kelesi jyly kondıterlik ónimder shyǵarý jobasy bastalady. Bıyl oblysta 300 myń sharshy metr baspana salyp bitirý josparlanǵan. 24 kópqabatty turǵyn úı paıdalanýǵa beriledi. Kelesi jyly 26 úı boı kóteredi.
«Osy jyly oblysta 770 km jol jóndeldi. 47 aýyldyń kóshelerin jóndeýge 8,1 mlrd teńge bólindi. Oblys ortalyǵynda uzyndyǵy 58 shaqyrymdy quraıtyn 47 kóshe jóndelip, oǵan 8,2 mlrd teńge baǵyttaldy. Temirjoldar arqyly ótetin kópirdiń qurylysy bastaldy. Sýmen qamtýdy qarjylandyrý 1,9 esege ósti. Jumys oblystaǵy 58 aýylda júrgizildi. Ortalyqtandyrylmaǵan aýyldardy taza aýyz sýmen qamtamasyz etý aıasynda 25 eldi mekenge jańa nysandar salynyp, 149-na keshendi bloktik modýlder ornatylady. Al toptyq sý qubyry jobalary arqyly 46 aýylǵa sý jetkiziledi», dedi Ǵ.Nurmuhambetov.
Bilim berý salasynda materıaldyq-tehnıkalyq baza 4,4 mlrd teńgege jańartylǵan. Mektepterge 55 pán kabıneti jáne 29 mektep avtobýsy satyp alynypty. 48 bilim berý nysanyna kúrdeli jóndeý júrgizilgen. Apatty jaǵdaıdaǵy mektepterdiń ornyna 2 mekteptiń qurylysy salynyp bitken. Sondaı-aq taǵy bir aýyl mektebin salý josparlanyp otyr.
«Bilim berý ınfraqurylymyn qoldaý qory esebinen 300 oryndyq túzetý mektebi, 50 oryndyq mektep-ınternaty salynyp jatyr. Oqýshylarǵa oryn tapshylyǵyn azaıtý úshin taǵy 900 oryndyq 2 aýyldyq mektep salýdy josparlap qoıdyq. 3 jyl ishinde Petropavlda «Jaıly mektep» ulttyq jobasy aıasynda 2 700 oryndyq 4 mektep salynady. Petropavlda 420 orynǵa arnalǵan 2 balabaqshanyń qurylysy bastalǵaly tur. Bular balalardyń 95 paıyzyn mektepke deıingi bilimmen qamtýǵa múmkindik beredi», dedi ol.
«Aýyldyq densaýlyq saqtaýdy jańǵyrtý» ulttyq jobasy aıasynda oblysta 46 medısınalyq mekemeniń qurylysy josparlanǵan. Onyń ishinde 5 dárigerlik ambýlatorııa, 2 feldsherlik-akýsherlik pýnkt jáne 1 medpýnkttiń qurylysy jyl sońyna deıin aıaqtalady. Qalǵan 38 nysannyń qurylysy kelesi jyly bastalady. Petropavlda eki emhananyń qurylysy máresine jetse, Ýálıhanov aýdanynda emhana boı kóterip keledi. Jalpy, aýrýhanalardaǵy medısınalyq jabdyqtardy jańartýǵa 5,2 mlrd teńge bólingen.
«Sport salasynda 5 deneshynyqtyrý-saýyqtyrý kesheniniń, 4 jabyq hokkeı korty men sportzaly bar jabyq basseınniń qurylysy júrgizilip jatyr. Olımpıadalyq rezerv ınternat kolledji úshin 244 oryndyq jataqhananyń qurylysy aıaqtalýǵa jaqyn. Sondaı-aq ústel tennısi ortalyǵy men muz aıdyny salynady. Bıyl 6 mádenı nysandy salý jáne jańartý jumystary júrip jatyr. 13 mádenı nysandy kúrdeli jóndeýden ótkizýge 1 mlrd teńgeden astam qarjy bólindi. 2024-2027 jyldarǵa arnalǵan «Qoljetimdi ınternet» ulttyq jobasy aıasynda 304 aýyldy talshyqty-optıkalyq baılanys jelisine qosý josparlanǵan edi. Oǵan qol jetkizerimiz anyq bolyp qaldy. Sondaı-aq 170 mektep «Starlınk» spýtnıktik ınternet jelisine qosylady», dedi oblys ákimi.
