Qoǵam • 22 Jeltoqsan, 2023

Jańa jylda shyrsha bezendirý salty qaıdan paıda bolǵan?

691 ret
kórsetildi
2 mın
oqý úshin

Toǵyz kúnnen keıin jańa jyl tabaldyryqtan enedi. Bul merekeni toılaý, ásirese, balǵyn balalar úshin qyzyq ári kóńildi. Jańa jyldy jarqyraǵan jasyl shyrshasyz elestetý múmkin emes.  Shyrsha qashan mereke sımvolyna aınaldy, jańa jylda ne úshin shyrsha bezendiriledi? Tarıhy men taqyryp aıasynda qalyptasqan túsinikterdi tarqatsaq?

Jańa jylda shyrsha bezendirý salty qaıdan paıda bolǵan?

Soltústik Eýropa halyqtary hrıstıan dini kelgenge deıin qysy-jazy jasyl bolyp turatyn shyrshamen úıdi sándep otyrǵan.

Eýropa halyqtary dástúrge saı aǵashtyń rýhy bar dep sanaǵan. Olar shyrsha butaqtaryn bezendirý aǵash rýhyn tynyshtandyrýdyń eń ońaı joly dep túsindi. Mysaly, nemis halqy úshin qylqan japyraqty aǵashtar máńgilik ómirdi beıneleıdi. Oǵan qosa,  Kún osy jasyl aǵashqa nuryn erekshe tógedi degen nanymy bar. Sondyqtan qys ýaqytynda úıdiń ishine shyrsha ornatyp, bezendirip otyrǵan.

Erte kezde shyrshany ártúrli táttilermen: túrli-tústi tysy bar jańǵaqtarmen, kámpıttermen jáne kókónistermen bezendirgen. Butaqtarynda balaýyz shamdar janyp turatyn, keıinirek olardy elektr shamdary almastyrdy. Al jyltyr túrli sharlar bertin kele, shamamen 100 jyl buryn paıda bolǵan. 

Jańa jylda shyrsha ornatý dástúrin Reseıge Pıotr I patsha ákelgen.  Ol 1700 jyly jańa jyldy 1 qyrkúıekte emes, 1 qańtarda toılaý jóninde jarlyq shyǵarǵan. Jarlyqta úlken kóshe boıyna,  mádenı jáne rýhanı oryndardyń aldyna shyrsha qoıý jarǵysy jazylǵan.  Degenmen, patsha kóz jumǵan soń jańa jylda kóshelerdi shyrshamen bezendirý umyt qalady. Tek, 1818 jyly Nıkolaı I patshanyń otbasynda Jańa jyldy shyrshamen sándeý qaıta qolǵa alynady.  XIX ǵasyrdyń aıaǵynda Jańa jyl qarsańynda shyrshany ádemi oıynshyqtarmen bezendirý Reseı ımperııasy aýmaǵynda qalypty jaǵdaıǵa aınaldy. 

1954 jyly alǵash ret Kreml shyrshasy ornatyldy jáne kúni búginge deıin sol dástúr úzilmeı keledi.

Búginde jańa jyldaǵy erekshe oqıǵa kúntizbeniń aýysýymen baılanystyrylady.