Qoǵam • 26 Jeltoqsan, 2023

Tabıǵı shyrshalar densaýlyqqa qaýip týdyrýy múmkin - ǵalymdar

432 ret
kórsetildi
1 mın
oqý úshin

AQSh ulttyq standarttar jáne tehnologııalar ınstıtýtynyń ǵalymdary bólmedegi shyrshalardyń qandaı hımııalyq zattar bóletinin aıtyp berdi. Zertteý ScienceDirect jýrnalynda jarııalanǵan, dep habarlaıdy Egemen.kz.

Tabıǵı shyrshalar densaýlyqqa qaýip týdyrýy múmkin - ǵalymdar

Sarapshylar arnaıy eksperıment júrgizgen. Olar merekelik aǵashty kesip, jabyq kameraǵa ornalastyrǵan. Sodan keıin 17 kún boıy bólmedegi aýa sapasyn baqylap otyrǵan. Shyrshany kúnde sýaryp, gırlıandalarmen jáne oıynshyqtarmen bezendirip, shamdardy qosyp, sóndirip otyrǵan.

Eksperıment sońynda shyrshadan monoterpender bólingeni anyqtaldy. Monoterpender - aǵashty sýyqtan jáne zaqymdanýdan qorǵaıtyn erekshe zat. Ol qylqan japyraqty aǵashtarǵa, shyrshalarǵa, qaraǵaılarǵa erekshe ıis berip turady.

Bólmedegi monoterpenderdiń konsentrasııasy alǵashqy úsh kún tym joǵary bolǵan. Keıinirek atmosferada mundaı qosylystar 10 ese azaıǵan. Osy sebepti shyrshany úıge jańadan ákelgende odan ótkir ıis shyǵyp turady.  Birneshe kúnnen keıin ol ıis birte-birte joǵalady.

Shyrshadan bólinetin taǵy bir zat - formaldegıd. Ol adam densaýlyǵy úshin qaýipti. Joǵary konsentrasııada formaldegıd jótel, bas aýrýy, sozylmaly sharshaý, allergııa jáne teri aýrýlaryn týdyrýy múmkin.

Ǵalymdardyń aıtýynsha, shyrshalardan formaldegıdter az mólsherde bólinedi. Dese de ol sezimtal adamdarda jas aǵý men jóteldi týdyrý úshin jetkilikti bolady. Osy rette ǵalymdar aǵashty úıge ákelmes buryn ony úsh kún ashyq aýada nemese garajda ustaýǵa keńes beredi. Shyrshany sodan keıin ǵana úıge kirgizgen jón.