Eńbek adamdaryna arnalǵan tujyrymdama
Elimizde 2030 jylǵa deıingi qaýipsiz eńbek tujyrymdamasy qabyldandy. Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Svetlana Jaqypova atap ótkendeı, tujyrymdama Memleket basshysynyń «Ádil Qazaqstannyń ekonomıkalyq baǵdary» atty halyqqa Joldaýynda kórsetilgen tapsyrmasyn oryndaý úshin ázirlengen.
Qujat 4 negizgi baǵytty qarastyrady. Olar – táýekelge baǵdarlanǵan tásil negizinde eńbekti qorǵaýdyń ulttyq júıesin jańǵyrtý, jumys oryndarynda táýekeldi tómendetý jónindegi sharalardy ekonomıkalyq yntalandyrý, kásibı quzyretter men ǵylymı áleýetti damytý, sondaı-aq eńbekti qorǵaý salasyndaǵy baqylaý men monıtorıngtiń tıimdiligin arttyrý.
Qaýipsiz eńbektiń negizgi ındıkatorlary – óndiristik jaraqat pen kásiptik aýrýlar kórsetkishi. Olar zııandy jaǵdaılarda jumys isteýdiń saldary. Osyny eskere otyryp, tujyrymdama aıasynda tıisti is-sharalar kesheni iske asyrylady.
Premer-mınıstr usynǵan málimet boıynsha Qazaqstanda 500 myńǵa jýyq adam zııandy eńbek jaǵdaıynda jumys isteıdi. Ekonomıkalyq yntymaqtastyq pen damý uıymy (EYDU) elderinde bul kórsetkish óndiristik úderisterdi avtomattandyrý jáne qaýipsizdik tehnıkasy deńgeıin arttyrý esebinen jyl saıyn azaıyp keledi.
«Al bizde óndiristik jaraqat alý kórsetkishi birshama joǵary ekenin atap ótýge týra keledi. Elimizde jyl saıyn 2 myńǵa jýyq adam jumys barysynda jaraqat alady. Onyń ishinde 200-den asa adam mert bolady», dedi Á.Smaıylov.
Premerdiń paıymynsha, óndiriste qazir qoldanylyp júrgen jazataıym oqıǵalardan saqtandyrý júıesi jumys berýshilerdi eńbek jaǵdaılaryn jaqsartýǵa yntalandyrmaıdy. Búginde kásiporyndardyń tek 32%-y ǵana óz qyzmetkerlerin saqtandyryp otyr.
«Kóptegen elde ómirdi saqtandyrý kompanııalary saqtandyrý syılyqaqysynyń belgili bir bóligin preventıvti is-sharalarǵa baǵyttaıdy. Iаǵnı olarda qyzmetkerlerdi eńbek qaýipsizdigine oqytýǵa, ujymdyq jáne jeke qorǵaý quraldaryn satyp alýǵa basymdyq beriledi. Biz de osyndaı júıege kóshýimiz kerek», dedi Úkimet basshysy.
Ol osy salada qalyptasqan problemalardy kezek kúttirmeı sheshý úshin Qazaqstanda alǵash ret 2030 jylǵa deıingi Qaýipsiz eńbek tujyrymdamasy ázirlengenin aıtty.
«Bul qujat, eń aldymen, kásiptik qaýip-qaterler men óndiristik jaraqattaný deńgeıin jáne kásiptik aýrý túrlerin tómendetýge baǵyttalǵan. Barlyq táýekel aldyn ala eskeriletin bolady. О́ndiristegi qaýipsizdik salasyn sıfrlandyrý osy máselelerdi sheshýge yqpal etýge tıis», dedi Premer-mınıstr.
Onyń aıtýynsha, tujyrymdama eńbekti qorǵaý salasyndaǵy baqylaý men monıtorıngtiń tıimdiligin arttyrýy kerek. Usynylǵan qujat boıynsha daýys berý rásiminen keıin Úkimet basshysy tujyrymdama is-sharalary barlyǵyn oryndaý jumysyn júıeli túrde uıymdastyrýdy tapsyrdy.
Oǵan qosa qaýipti ónerkásiptik nysandardaǵy apattar sanyn tómendetýdi baqylaýda ustaý, Kásiptik aýrýlar ınstıtýtyn qurý máselesin tezdetý, sondaı-aq emdeý men profılaktıkanyń sapasyn arttyrý qajet. Sonymen qatar ol óńirlerde eńbekti qorǵaý talaptarynyń saqtalýy boıynsha preventıvti memlekettik baqylaýdy qamtamasyz etý jáne osy baǵyttaǵy aýqymdy aqparattyq-túsindirý jumysyn kúsheıtý kerektigin eskertti.
Zańnamalyq tapsyrmalarǵa monıtorıng júrgiziledi
Úkimettiń kezekti otyrysynda 2023 jylǵa arnalǵan zań jobalaý jumystary josparynyń oryndalý barysy jáne 2024 jylǵa arnalǵan zań jobalaý jumystary josparynyń jobasy da talqylaýǵa shyqty. Sońynan jańa Sıfrlyq kodeks jáne joǵary oqý oryndaryn turaqty túrde qarjylandyrý: Úkimettiń 2024 jylǵa arnalǵan zań jobalaý jumystarynyń jospary bekitildi.
Ádilet mınıstri Azamat Esqaraev bıylǵy josparda Parlament Májilisine 32 zań jobasyn ázirleý jáne engizý kózdelgenin málimdedi. Onyń ishinde búginde bes zań jobasyna Memleket basshysy qol qoıǵan, 20-sy Parlament qaraýynda jatyr, bes zań jobasy – Úkimet qaraýynda (Sý kodeksi, «QR aýmaqtyq qorǵanysy týraly», dene shynyqtyrý jáne sport máseleleri boıynsha, t.b. jobalar), taǵy ekeýi – memlekettik organdarda kelisý satysynda (Qurylys kodeksi jáne onyń zań jobasy).
Atap aıtqanda, bıznes-qoǵamdastyqpen tujyrymdamalyq máselelerdi pysyqtaýǵa baılanysty Sý jáne Qurylys kodeksteriniń jobalary boıynsha jumys jalǵasyp keledi. Bularmen birge, bıyl jospardan tys 18 zań jobasy ázirlendi, 70-ke jýyq jekelegen túzetýler paketine bastamashylyq jasaldy. Endi 2024 jylǵa arnalǵan jospar 18 qujatty ázirleýdi kózdeıdi eken. Olardyń qatarynda muraǵat isi jáne mádenıet máseleleri boıynsha, sondaı-aq «Kásibı parasattylyqqa testileý týraly» zań jobalary bar.
Premer-mınıstrdiń aıtýynsha, bıyl qoǵamdyq tártipti qamtamasyz etý, ekonomıka jáne bıýdjet, medıa men áleýmettik saladaǵy zańnamalyq bastamalardy iske asyrý boıynsha aýqymdy jumystar atqaryldy.
«Jańa jospardy iske asyrý kezinde zań jobalaryn ýaqtyly engizýge erekshe nazar aýdarǵan jón. Sondaı-aq boljamdyq-taldaý jumystaryn kúsheıtý qajet», dedi Á.Smaıylov.
Úkimet basshysy jańa Sıfrlyq kodekstiń jobasyn, sondaı-aq ınnovasııalyq qyzmet salasyn memlekettik qoldaý júıesin jetildirý máseleleri jónindegi zańdy ázirleýdiń mańyzyn atap ótti.
«Atalǵan zań jobalarynyń qabyldanýy IT salany damytýǵa, perspektıvaly startaptar sanyn ulǵaıtýǵa, qosymsha ınvestısııalar tartýǵa múmkindik beredi», dedi ol.
Oǵan qosa, bilim jáne ǵylym salasyn damytý, sondaı-aq ýnıversıtetterdi ornyqty qarjylandyrýdy qamtamasyz etý maqsatynda Nysanaly kapıtal qory týraly zań jobasy ázirlenetinin aıtty.
Quqyq qorǵaý organdarynda sybaılas jemqorlyqtyń aldyn alý maqsatynda kásibı ádeptilikti tekserý ınstıtýty engiziledi. «Osylaısha, memlekettik retteýdiń ózekti mindetterin sheshýge qajetti zań jobalaryn ázirleý josparlanyp jatyr. Zań jobalaryn ázirleý sapasy men ýaqtyly usynylýyna memlekettik organdardyń birinshi basshylary tikeleı jaýapty ekenin atap ótemin», dedi Á.Smaıylov.
Úkimet basshysy sózin qorytyndylap, Memleket basshysynyń, Prezıdent Ákimshiligi men Premer-mınıstrdiń zańnamalyq tapsyrmalaryna monıtorıng júrgizý, olardy ári qaraı ázirlenip jatqan zań jobalaryna engizýdi qamtamasyz etý qajettigin eske saldy.
