Rýhanııat • 15 Qańtar, 2024

Qonaev taǵylymy

664 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Kózi tirisinde-aq eren eńbegi elenip, halyq kósemine aınalǵan Dinmuhamed Qonaevtyń orny bólek. «Qudaıdyń súıgen quly sol emes pe, Kemeńger ul Qonaev Dinmuhamed» dep aqyndar jyrǵa qossa, jurtshylyqtyń «Dımekeń», «Dımash aǵa» dep erkeletip ataýy som tulǵanyń el júreginen eleýli oryn alǵanynyń aınymas aıǵaǵy.

Qonaev taǵylymy

Dinmuhamed Qonaevty jas urpaqqa tanystyrý maqsatynda ártúrli jınaqtar jaryq kórip keledi. Byltyr ǵana «Ol kim?» se­rııasy boıynsha «Mazmundama» baspasynan «Dinmuhamed Qonaev kim?» atty kitapsha jaryq kór­gen edi. Jınaqta Dımash Ahmetulynyń ómiri men qyz­meti jaıly balalar bilýge tıis máli­metter jan-jaqty qamtylǵan. Kitapsha avtory Serikbol Hasan jınaqtyń balalar úshin mańyzy joǵary ekenin atap ótti.

– Bul kitaptyń maqsaty – bala­larǵa Dinmuhamed Qonaevtyń ómir jolyn, eki ret úkimet, eki ret memleket basqarǵan eńbegin túsinikti etip jazyp shyǵý bolatyn. Irgeli kez­desýleri men úlken óndiris oryn­daryn salýy sekildi tarıhı oqı­ǵalardy da qamtýǵa tyrystyq. Jal­py, bul jınaq – Qonaevtyń eki kitaby, basqa da tulǵa jó­nin­de estelik kitaptardy sholyp­ oqyp shyǵyp, sol kitaptar­dyń negi­zin­de balalarǵa laıyqtap qaıta ja­zyl­ǵan dúnıe. Jalpy muny erekshe jańalyǵy bar zert­teý kitap emes, balalarǵa ar­nal­ǵan tanymdyq kitap­sha dep aıt­saq bolady. Jalpy, «Ol kim?» serııasy boıynsha tórt kitapqa avtorlyq ettim», – deıdi avtor.

Al belgili qalamger Oraz Qaý­ǵabaı «Qonaevtyń 12 qasıeti» kita­bynda ál-Farabı danaly­ǵy boıynsha kemeńger patshaǵa tán «12» qasıettiń degdar tulǵanyń bo­ıynda tú­gel toǵysqanyn taratyp jazady.

– Ál-Farabıdiń danaly­ǵyn­da kemeńger basshy óziniń súıek-syny, syrtqy tulǵasy arqyly erek­she kórinýi kerek. Iаǵnı ol adam óte symbatty «minsiz, músin­deı ádemi, ımanjúzdi bolýǵa tıis». Dı­mekeń jaratylysynan kó­rikti, boıshań jáne júzinen nur tó­gilip tu­ratyn ımanjúzdi kisi edi. Keńestik dáýirdegi memle­ket qaıratkerleriniń ishindegi eń symbatty, boı jaǵynan da, oı jaǵynan da erekshe bólek tulǵa Dımekeń ekeni belgili. Ekinshi qasıe­ti týraly Ál-Farabı ol adam «ózi­ne aıtylǵan sózdiń bárin te­reń tú­sinetin jáne istiń jaı-jaǵ­daıyna sáıkes jan- jaqty tez uǵyp alatyn asa zerek bolýy kerek» deıdi. Dı­mekeńniń zerek­tigi men bárin bilip, sezip turatyn aıryqsha qa­sıe­ti jó­ninde qasynda júr­gen serikteri qa­zirge deıin tań­dana aıtady,– deıdi avtor kitabynda.

Sonymen qatar jınaqta D.Qo­naevtyń Qapshaǵaı sý qoıma­syn salýdaǵy batyl sheshimi, Medeý shatqalyna baılanysty táýe­kel­deri, halqy úshin bárine barýǵa daıar shynaıy ult perzenti ekeni keńi­rek jazylǵan.

Aqıqat qartaımaıdy. Ol bo­la­shaqqa jańa, saf kúıinde jetip ózinen qazyna taratpaq. Bizdiń­she, Qonaev qazynasy – áli tolyq ashyl­­maǵan, tıisinshe zerdelenbegen bekzat dúnıe.