Qoǵam • 23 Qańtar, 2024

Kreatıvti ındýstrııa tabysty salaǵa aınala ma?

260 ret
kórsetildi
7 mın
oqý úshin

Keıingi ýaqytta elimizde kreatıvti ındýstrııaǵa basa mán berilip keledi. Memleket basshysy byltyrǵy Joldaýynda kreatıvti ındýstrııany ekonomıkany órkendetetin, halyqty jumyspen qamtýǵa yqpal etetin baǵyt retinde atap ótken edi. «Qazirgi zamanda azamattardyń shyǵarmashylyq áleýetine jáne zııatkerlik kapıtalyna arqa súıeıtin «kreatıvti óndiris» salalary shynaıy ınklıýzıvti ekonomıkany damytýdyń qaınar kózi sanalady. Bul az deseńiz, kreatıvti ekonomıka daryndy ári shyǵarmashyl adamdardy ózine tartatyn iri qalalardyń damýyna yqpal etýshi kúshke aınaldy. Qazaqstanda bul sala áli damymaǵan. Kreatıvti ındýstrııanyń ishki jalpy ónimdegi úlesi bir paıyzǵa da jetpeıdi, jumyspen qamtý salasyndaǵy úlesi óte tómen», degen edi Q.Toqaev.

Kreatıvti ındýstrııa tabysty salaǵa aınala ma?

Osy oraıda Prezıdent Joldaýynda birqatar tapsyrma berdi. Máselen, qazirgi tańda kreatıvti ındýstrııa ortalyqtary 3 iri qalada (Astana, Almaty, Shymkent) shoǵyrlanǵanyn, óńirler nazardan tys qalyp otyrǵanyna toqtaldy. Memleket basshysynyń paıymdaýynsha, daryndy azamattardy ózine tartatyn oryndar, ıaǵnı kreatıvti ındýstrııa nysandary barlyq oblys ortalyǵynda bolýǵa tıis. Onda kreatıvti adamdardyń óz ónimin kommersııalandyrýyna kómek kórsetilýi kerek.

Búginde Memleket basshysynyń krea­tıvti ındýstrııany damytý jónindegi tapsyrmasyn oryndaý maqsatynda qyzý jumys júrip jatyr. Máselen, jýyrda ǵana Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi Ulttyq ekonomıka jáne Qarjy mınıstr­likterimen birge keshendi shara qabyl­dap, shyǵarmashylyq sýbektilerine saly­natyn salyq jeńildetildi. Úkimet qaýly­syna sáıkes, 40 qyzmet túri arnaıy ból­shek salyq rejimine ótti. Iаǵnı bıznes KTS, jeke tabys salyǵy, QQS tóleýden bosatyldy.

«Atalǵan qyzmet túrlerimen aına­lysatyn sýbektiler endi biryńǵaı sa­lyq­ty ǵana tóleıdi. Bul jeke kásipkerler úshin ­ 2%-dan 4%-ǵa deıin, JShS úshin ­8%-ǵa deıin bolady. Tek kompanııanyń jyldyq aınalymy 2,2 mlrd teńge­den aspaýy, al shtatta 200 adamnan kóp bolmaýy qajet. Salyqty jeńildetý kıno, beınekontent pen telebaǵdarlama­lar­dy óndirýge jáne odan keıingi óndiriske, mýzykalyq shyǵarmalarǵa dybys jazý men basyp shyǵarýǵa, teatr jáne mýzeı ónerine, sáýlet jáne dızaınǵa, qolóner buıymdaryna, halyq shyǵarmashyly­ǵy­na jáne kádesyılar óndirisine áser etedi», deıdi Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Balaeva.

Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi Kreatıvti ındýstrııalar departamentiniń dırektory Gúlishan Nahbaevanyń aıtýynsha, qazirgi ýaqytta «Kreatıv hab «Halyqaralyq kreatıvti ındýstrııa orta­lyǵy» korporatıvtik qoryn (budan ári – Qor) qurý boıynsha jumys júrgizilip jatyr.

«Qordyń negizgi maqsaty – qarjy­lyq qoldaý, talanttardy izdeý, ınfra­qurylymdyq damý, sondaı-aq zııatkerlik qyzmet ónimderin eksporttaýǵa jáne kom­mersııalandyrýǵa járdemdesý arqyly kreatıvti ındýstrııalardy damytý bolyp tabylady. Búginde qordyń jumys isteý tetikteri men bolashaqtaǵy jospary talqylanyp jatyr. Kreatıvti ındýstrııa táýekeldiń joǵary deńgeıine baı­la­nys­ty bıýdjet qarajatyn emes, venchýrlyq qarjylandyrýdy kózdeıdi», deıdi departament basshysy.

Ulttyq statıstıka bıýrosynyń máli­metine súıensek, búginde 133 myńnan astam adam kreatıvti ındýstrııa sala­syn­da jumys isteıdi. Sonymen qatar 39 564 shaǵyn jáne orta bıznes tirkel­gen. Halyqaralyq qolónershiler akademııa­synyń prezıdenti, «Altyn orda» dızaın úıiniń negizin qalaýshy, sheber Yrza Tursynzada kreatıvti ındýstrııa qazaqta baǵzydan damyp kele jatqan ekonomıkanyń kóne salasy ekenin aıtady.

«Bizdiń halyq ózi jaratylysynan shyǵarmashylyqqa jaqyn. Máselen, qazaq úıdi alaıyq, alaqandaı úıde analarymyz tórdiń ornyn bólek, qyzdyń ornyn, áke­niń ornyn, as pen oshaqtyń ornyn bólek qoıyp, ishin qol eńbegimen áshekeılegen. Kıiz basý, alasha terý, kesteleý, quraq, oıý... sonyń báriniń modelin olarǵa esh­kim bergen joq, óz qııalymen, shabytpen, ishki oıynan damytyp, alaqandaı qara­shańyraǵyn bezendirgen. Naǵyz krea­tıvti ındýstrııanyń baǵzy zamannan kele jatqan kórinisi osy», deıdi sheber.

Sondaı-aq ol kreatıvti ındýstrııa ıdeologııany nasıhattaýdyń jaqsy bir quraly bolyp otyrǵanyn da atap ótti.

«Biz – qolónershiler, qazaqtyń tól ónerin jańǵyrtamyz. Osy sııaqty kınolar da otandyq ónimdi nasıhattasa eken deımin. Kreatıvti ındýstrııany damytý turǵysynda ıdeologııalyq jaǵyn da eskerýimiz kerek. Jaryqqa shyǵatyn, halyqqa usynylatyn kez kelgen týyndy nemese ónim janama túrde otandyq ónimdi únsiz bolsa da jarnamalap ótýi kerek», dedi Y.Tursynzada.

Kınodaǵy jastar shyǵarmashyly­ǵyn jáne kompıýterlik tehnologııa­ny damytý jónindegi «Startkino» qoǵam­dyq birlestiginiń tóraǵasy Arman Álim­janov búginde jaryq kórip jatqan tarıhı kınolardyń kóbisi memlekettiń qoldaýymen shyǵyp jatqanyn aıtty. Sondaı-aq kınoteatrlarda usynylyp jatqan komedııalyq fılmder óz qar­jy­syna túsiriledi. Al atalǵan platforma ­jastar arasyndaǵy avtorlyq jáne mobıldik kıno baǵytynda jumys jasap jatyr.

«Bizdiń jobalardyń osy kúnge deıin kásibı naryqqa shyqpaýynyń bir sebebi, ózimizdiń tapqan qarajatymyzdan artyq qoldana almaı otyrmyz. Máselen, bir jobanyń bıýdjeti onyń shyǵyndary­nan – jalaqy salyǵy men jalpy salyq­tar­dan, kerekti jabdyqtardan artylmaıdy. Endi bıyldan bastap kreatıvti ındýstrııaǵa salyq jeńildetildi. Bul az bolsa da ja­ńa­dan bastap kele jatqan jas prodakshn stýdııalarǵa óte jaqsy múmkindik. Biraq bul tetikti tereńdete da­mytý úshin sarapshy keńes qurý qajet. О́ner salasynda analıtıka júrgizetin, statıstıkalyq tujyrymdar jasala­tyn shyǵarmashylyq reestr kerek. Bul platformada respýblıkanyń ár túkpirindegi túrli prodakshndardyń deńgeıi men je­tistigi aıqyndalyp otyrady, ortaq alańda bir-birimen tájirıbe almasady. Eń bastysy, báseke damıdy», deıdi A.Álimjanov.

Al «Base» prodıýserlik kompanııa­synyń dırektory Baýyrjan Seıfýllın jańa qaýly aqsha aınalymy qomaqty iri kompanııalar úshin tıimdi ekenin atap ótti.

«Bul salaǵa alǵash kelgende shyǵyn óte kóp boldy. Qazir tájirıbe jınaqtaǵan soń tabys pen shyǵyn bir qalypqa tústi. Jalpy, jumysty árqashan zań men erejege saı júrgizemin. Bıyl kreatıvti ın­dýstrııaǵa jaqsy kóńil bólinip jatyr. Jeńildetilgen salyqtyń, ásirese qo­maq­ty qarjymen jumys isteıtin úl­ken kom­panııalarǵa ıgiligi kóp bolmaq. Iаǵnı krea­tıvti salada júrgenderdiń bári aýqymdy kásipke ıe emes», deıdi B.Seıfýllın.

Qazir keı memleketter óziniń shıkiza­tyn nemese ónimin satýdan góri, azamat­tarynyń «aqylyn» satýdan orasan paıda keletinin túsindi. Sol arqyly ekonomıkasy da úzdiksiz alǵa jyljyp otyr. Keıingi jyldary qazaq tilin­de kontent jasaýshylardyń da, kórer­menderdiń de artqanyn eskersek, krea­tıvti ındýstrııanyń elimizde de múmkindigi mol. Aldymen, salyǵy jeńil­detildi, endi ár tarapqa tıimdi jospary men joly, baǵyty men erejesi bekı tússe, ulttyq ekonomıkaǵa quıylar altyn bulaq bolary sózsiz. 

Sońǵy jańalyqtar

Nesıe alý nege qıyndady?

Qoǵam • Búgin, 17:38