Adam quqyqtary jónindegi obmýdsmenderdiń qyzmeti elimizde burynnan bar. 2022 jyly arnaıy zań qabyldanyp, ýákilderdiń quzyreti keńeıdi. Soǵan oraı búginde ádildik izdegen jurttyń atalǵan ınstıtýtqa degen senimi arta túskeni baıqalyp otyr.
Pavlodar oblysyndaǵy ýákildiń aralasýymen byltyr biraz máselelerdiń oń sheshilgenine kýá boldyq. Mysal úshin, «Qýatty óńirler – el damýynyń draıveri» ulttyq jobasy aıasynda Kerekýge Qyzylorda oblysynan kóship kelgen otbasynyń zańdy quqyǵy qorǵaldy. Bul joba óńirlerdegi jumys kúshiniń tapshylyǵyn joıýǵa baǵyttalǵany belgili. Álgi otbasy Aqsý qalasynyń Úshterek aýylyna kóship barǵanda berilgen úıdiń jaǵdaıy óte nashar bolǵan. Turǵyn úıde jaryq pen septık bolmaǵan. Qabyrǵasy sylanbaǵan, tóbesinen sý saýlap, tipti peshi de durys jaǵylmaǵan. Jaıly baspana izdep kelgen shańyraq músheleri óz quqyqtarynyń buzylǵany týraly adam quqyqtary jónindegi óńirlik ýákilge shaǵym túsiredi. Ol sáıkesinshe prokýratýraǵa habarlasyp, baqylaýshy organnyń pármenimen úıdi retke keltirýge qazynadan qarajat qarastyryldy.
Ertis-Baıan óńirindegi ombýdsmen Igor Tarasenkonyń aıtýynsha, ınstıtýttyń negizgi maqsaty – adam quqyqtaryn qorǵaýdaǵy memleket pen azamattyq qoǵamnyń ózara is-qımylyn úılestirý. Adam quqyqtarynyń qorǵalýyna yqpal etý, turǵyndardyń qajettilikterine oraı tıisti zań normalaryn júzege asyrýǵa kómektesý.
– Azamattardyń aryz-shaǵymyn tikeleı nemese «E-ótinish» júıesi arqyly qabyldaımyz. Byltyr mundaı resmı shaǵymdardyń sany 212-ni qurady. Adamdar bizge kóbine memlekettik organdardyń qyzmetine qatysty, sonyń ishinde áleýmettik qorǵaý, múgedekter máselesine qatysty suraqtarmen keledi. Keıingi eki jylda biz sııaqty ýákilderdiń aralasýymen tutas elimizde mandatty jabyq mekemelerdegi (penıtensıarlyq mekemeler, gaýpvahtalar, UQK TIZO, balalar mekemeleri, arnaýly áleýmettik qyzmetter kórsetý ortalyqtary, psıhıatrııalyq jáne týberkýlezge qarsy mekemeler, sábıler úıleri jáne t.b.) azaptaý faktileri kúrt azaıdy. Muny adam quqyqtary salasyndaǵy oń jetistik retinde qabyldaǵan abzal. Buǵan qosa múmkindigi shekteýli jandar keıbir memlekettik qyzmet kórsetý ǵımarattary ózderi úshin tıisti qajettiliktermen jabdyqtalmaǵany jóninde jıi habarlasady. Byltyr arbaǵa tańylǵan múgedek jan, belsendi azamat Igor Kýnsevıch «Moıyldy» shıpajaıyna barýymyzdy ótindi. Múddeli memlekettik mekemelermen birlesip, monıtorıng júrgizdik. Rasynda shıpajaıdaǵy keıbir em-dom kabınetterinde arnaıy ustaǵyshtar, aksessýarlar qarastyrylmaǵan bolyp shyqty. Emdelýshilerdi qabyldaý jaǵdaılaryn jaqsartý týraly keńes berdik. Basshylyǵy jaǵdaıdy tez arada retteımiz dep ýáde etti, – deıdi Igor Vasılevıch.
Pavlodar qalasynyń turǵyny, 17 jastaǵy jas ana jýyqta adam quqyqtary jónindegi ýákilge habarlasyp, sábıine tıesili járdemaqyny ala almaı otyrǵanyna shaǵymdanǵan. «Kúıeýim sottalǵan, túzeý mekemesinde jazasyn ótep jatyr. Kishkentaı sábıimiz bar. Bala kútimine baılanysty memleket tarapynan taǵaıyndalatyn járdemaqy jaıynda surap halyqqa qyzmet kórsetý ortalyǵyna bardym. Alaıda ondaǵylar «kámelettik jasqa tolmaǵandarǵa mundaı qyzmet túri kórsetilmeıdi» degen syltaýmen bas tartty. Bolmaǵan soń adam quqyqtaryn qorǵaý jónindegi ýákilge shaǵymymdy jetkizdim», deıdi jas ana. Ombýdsmen kelinshektiń bul ótinishine jedel qulaq asyp, memlekettik qyzmet kórsetetin organdarǵa ananyń quqyqtary buzylyp otyrǵanyn túsindirgen. Halyqqa qyzmet kórsetý ortalyǵy óz kemshiligin tez arada túzep, tıisti járdemaqyny taǵaıyndady.
– Jalpy, keı adamdar memlekettik organdardyń qyzmetine júgindik, biraq júıeden ótpedik dep shaǵymdanyp keledi. Bul jaǵdaıǵa áser etetin faktor kóp. Qyzmetkerlerdiń biliksizdigi sebep bolýy nemese ázirlengen memlekettik baǵdarlamalardyń shıki jasalýy, tipti kompıýterlik júıede aqaýlardyń shyǵýy áser etýi múmkin. Osynyń barlyǵyn anyqtap, azamattardyń zańdy quqyǵy ornyna kelýi úshin kúresemiz, – deıdi I.Tarasenko.
Qazirgi kúni óńirlerdegi Ulttyq preventıvti mehanızmniń de jumysy oń jolǵa qoıylyp otyrǵanyn aıtyp ótý kerek. Joǵaryda aıtqandaı, jabyq mandatty mekemelerde azaptaý faktileri barynsha azaıtyldy. Bul rette quqyqtyq ýákilder úkimettik emes uıymdarmen tyǵyz baılanys ornatqan. Atalǵan mehanızmdi júzege asyrý joldary búginde múddeli taraptarmen jıi talqylanyp, jetildirýge kúsh salynyp jatyr.
Atap óteıik, adam quqyqtary jónindegi ýákildiń aralasýymen byltyr oblysta 5 qylmystyq is boıynsha sottyń sheshimi toqtatylǵan. Nátıjesinde, iske qatysy bar ózge tulǵalar jaza arqalaǵan. Jalpy, ombýdsmenge sot sheshimine qatysty aryz-shaǵym jıi túsedi. Biraq ýákildiń sot sheshimine tikeleı áser etýge eshqandaı quqyǵy joq. Shaǵymdanýshylarǵa tek qalaı áreket etý kerektigi týraly aqyl-keńes berilip, túsindirý jumystary júrgiziledi.
Pavlodar oblysy
