Qoǵam • 25 Qańtar, 2024

Kógildir otyndy tutynýshylar kóbeıip keledi

321 ret
kórsetildi
9 mın
oqý úshin

Búginderi   otandyq ekonomıkaǵa óz úlesin qosyp,  qarqyndylyqpen  tanylyp otyrǵan  gaz  – munaıǵa ilespe ónim ekendigin eskersek,   ishki naryqta tutyný aıtarlyqtaı ósip keledi.    Gaz salasyn damytýdyń 2026 jylǵa deıingi Keshendi josparynda  gazdyń resýrstyq bazasyn ulǵaıtý, gaz naryǵyn reformalaý jáne azamattardyń áleýmettik osal toptaryna  baǵany  tejeý jónindegi sharalar  qarastyrylǵan bolatyn. Elimizde taýarlyq gaz resýrstaryn 30 mlrd tekshe metrge deıin ulǵaıtý úshin jańa gaz óńdeý qýattaryn salý  jáne  eldi gazdandyrýdyń keminde 60 paıyz shamasynda  qamtamasyz etý kerektigin, Memleket basshysy  Úkimetke júktegen edi. Belgilengen tapsyrmany oryndaý merzimi 2023-2029 jyldar aralyǵyn qamtyp,  kelesi  besjyldyqta  12 mln adamdy tabıǵı gazben  jabdyqtaý  josparlandy.

Kógildir otyndy tutynýshylar kóbeıip keledi

О́tken jyly Energetıka mınıstrligi Básekelestikti qorǵaý jáne damytý agenttigimen, Ulttyq ekonomıka mınıstrligimen jáne  «QazTransGaz Aımaq» aksıonerlik qoǵamymen birlesip gaz jelilerine qosylý kezindegi kedergilerdi joıý  jóninde  jumystar  júrgizgeni bar.

Qazirgi tańda   eldiń ekonomıkasy men  halyqtyń  áleýmettik ál-aýqatyn jaqsartýda    sheshimin  taýyp  kele jatqan basty róldegi  kógildir otyn máselesine tikeleı qatysty  «QazTransGaz Aımaq»  aksıonerlik qoǵamy barlyq tutynýshylaryn  tabıǵı gazben turaqty ári úzdiksiz qamtamasyz etý baǵytynda senimdi seriktes ekendigin  ataýǵa bolady.

Búginderi respýblıka boıynsha  11 mıllıon 700 myń turǵyn tabıǵı gazǵa qol jetkizgen. Abonentteriniń jalpy sany 2 mıllıon 361 myńnan asyp otyr. Gazdy ótkizý kólemi 16,3 mlrd m3 deıin ulǵaıyp, taratý tasymalynyń kólemi 12,6 mlrd m3 quraıdy. Kompanııadaǵy eń  basymdy baǵyttarynyń biri de eńbek qaýipsizdigi men óz qyzmetkerleriniń densaýlyǵyna zııan kelmeýin  qadaǵalaıdy. Bul baǵytta kompanııa fılıaldarynda qaýipsiz óndiris tıimdiligin arttyrý maqsatynda jumyskerlerdi «Eńbek qaýipsizdigi jáne eńbekti qorǵaý, ónerkásiptik qaýipsizdik, órt-tehnıkalyq mınımým» jáne «Elektr qaýipsizdigi» baǵyttary boıynsha oqytý turaqty túrde júrgizilip, zardap shekken jandarǵa  alǵashqy kómek kórsetý  jattyǵýlary  ótkiziledi.  Sonymen qatar halyqty aqparattandyrýda  «112» biryńǵaı dıspetcherlik qyzmetinen azamattardyń uıaly telefondaryna turmystyq gazdy tutyný kezinde qaýipsizdik erejelerin saqtaý týraly apta saıynǵy SMS-habarlama jiberý jolǵa qoıylǵan. О́tken jyly gaz tutynýshylarynyń jalpy sany aıtarlyqtaı ósip, 95 myńnan asa  jańa abonent qosylǵan.  Onyń ishinde 92 myńǵa  taıaý turǵyn úı,  4 myńǵa jýyq  kommýnaldyq-turmystyq kásiporyn, 250-ge tarta ónerkásiptik jáne otyn-energetıkalyq keshen bar. О́ńirlerdi gazdandyrý boıynsha  gaz taratý júıeleri de jyl saıyn uzaryp, elimizdiń 14 óńirinde gazben jabdyqtaý júıesine  júzdiń ústinde  eldi meken qosylǵan. 60 myńǵa jýyq  abonent nemese 200 myńnan astam adam gazǵa qosylý múmkindigine ıe boldy. О́tken jyly Astana qalasynyń ózinen  2 myńnyń ústinde  abonent qosylǵan.

«Elordada gazdandyrylǵan abonentterdiń jalpy sany 10 myńnan asady. Búgingi tańda qurylystyń birinshi jáne ekinshi kezeńi boıynsha Astana qalasyn gazdandyrý   jobalary  aıaqtaldy. Sondaı-aq tabıǵı gazǵa úsh jylý-energetıkalyq ortalyǵy (JEO-1, JEO-2, JEO-3), «Ońtústik-Shyǵys» jáne «Turan» gaz-jylytý stansalary qosyldy. Tutynýshylardy jeke gaz taratý uıymdarynan qaıtarýda  Memleket basshysynyń «sońǵy kılometr» jónindegi  tapsyrmasyn oryndaý sheńberinde, jylyna shamamen taýarlyq gazdy tutynýdyń jalpy  kólemi 1 mlrd. m³ quraıtyn jeke gaz taratý kompanııalarynan «QazTransGaz Aımaq» AQ-na sapaly qyzmet kórsetýdi qajet etken 97 iri tutynýshy (onyń ishinde «Aqtóbe-JEO» AQ)  men  2 eldi meken (Túrkistan oblysyndaǵy Mádenı jáne Sarqyrama aýyldary) aýysty. Iri strategııalyq nysandarǵa  gaz jetkizýde deldaldyq qurylymdardy alyp tastaý jumysy  bıyl da jalǵasady», deıdi «QazTransGaz Aımaq» AQ Bas dırektory Baýyrjan Asqarov.

2023 jyly «QazTransGaz Aımaq» kompanııasy kóp jyldan beri qordalanǵan taǵy bir máselege qozǵaý saldy. Bes jyldan astam ýaqyt boıy jergilikti atqarýshy bılik salǵan gaz tasymaldaý jáne gaz taratý júıelerin gaz kompanııasyna berý jumystary júrgizilmegen. Sapasyz salynǵan gaz jáne  daıyn gaz qubyrlaryn ótkizip beretin mekemeler arasynda kommýnıkasııalyq baılanystyn  joqtyǵynan bolǵan.Alaıda, ótken  jyldyń  qazan aıynan bastap  atalǵan kásiporyn jergilikti atqarýshy bılik salyp jatqan  500-ge tarta  nysanǵa   tolyqtaı  tehnıkalyq baqylaý júrgizip, jumystyń sapaly oryndalýyna qoldaý kórsetti.  Sonyń nátıjesinde bıylǵy jyldyń  qańtar aıynan bastap bul nysandar  Memlekettik múlik jáne jekeshelendirý komıtetinen «Samuryq-Qazyna» Qoryna berilip, odan keıin   «QazaGaz» UK» AQ arqyly  enshiles uıymdar  sanalatyn   «Intergaz Ortalyq Azııaǵa» –16  jáne «QazTransGaz Aımaǵyna» – 465 nysan  jiberildi.

 Bas dırektordyń aıtýynsha, ótken jyly josparlanǵan  ınvestısııalyq jobalardyń arasynda Qostanaı oblysynyń Tobyl kentinde gaz taratý jelileri boıynsha  50 shaqyrymdyq  gaz qubyry salynyp, paıdalanýǵa berilgen. Investısııalyq baǵdarlamalardan tys ótken jyldyń  sáýir aıynda Memleket basshysynyń tapsyrmasymen «QazTransGaz Aımaq» AQ «Quryq» avtomattandyrylǵan gaz taratý stansasynan «Sarsha» jeri arqyly   «Jyly jaǵajaı» kýrorttyq aımaǵyna deıin jalpy uzyndyǵy 60,1  shaqyrymdy quraıtyn joǵary qysymdy gaz qubyryn salý jobasyn sátti aıaqtaǵan. О́ndiristik jobalardan basqa, búgingi kúni «QazTransGaz Aımaq» AQ óz jumys prosesterine jáne  qyzmetterine qajetti sıfrlyq sheshimderdi belsendi júrgizýde. Turǵyn úıdi ne nysandardy  gazdandyrý úshin aldymen Tehnıkalyq sharttardy alý kerek. Byltyr qazan aıynan bastap tehnıkalyq sharttardy alýǵa ótinimderdi qabyldaý qyzmeti Egov.kz elektrondyq úkimet portalyna shyǵaryldy. Sondaı-aq  turǵyn úıdi  gazdandyrý jumystaryn atqaratyn lısenzııalanǵan kompanııalardy izdeýge arnalǵan «Marketplace» portaly iske qosylǵan. О́tken jyly 7 óndiristik fılıalda abonentterdiń ornalasý orny men gaz taratý jelileri  sıfrlandyryldy. Tólemderdi óńdeý servısin iske qosý arqyly  «QazTransGaz Aımaq» AQ tóleý kezinde alynatyn tólem komıssııasyn 0,7%-dan 0,3%-ǵa deıin tómendetken. Sıfrlandyrý prosesterin odan ári jetildirýde kompanııa halyqaralyq tájirıbeni engizý joldaryn da qarastyryp jatqan jaıy bar.

 Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń Italııaǵa  resmı sapary aıasynda QazaqGaz jáne Pietro Fiorentini kompanııalarynyń arasyndaǵy yntymaqtastyq týraly kelisimge qol qoıyldy. Italıandyq kompanııa tabıǵı gaz kólemin retteýge jáne esepke alýǵa arnalǵan komponentterdi, júıelerdi ázirleýde, óndirýde jáne satýda jetekshi kompanııa bolyp tabylady.

Qujatqa ıtalıandyq kompanııa tarapynan Pietro Fiorentini bas atqarýshy dırektory Paolo Nardı, al Qazaqstan tarapynan «QazTransGaz Aımaq» AQ Basqarma tóraǵasy Baýyrjan Asqarov qol qoıdy.

Kelisimniń negizgi tarmaqtary gaz taratý salasynda ınnovasııalyq sheshimderdi ázirleý jáne engizý maqsatynda ózara damýdy jáne birlesken jobalardy iske asyrýdy kózdeıdi.  Kelisimde aqparat pen tájirıbe almasý, tehnologııany berý joldaryn qarastyrý jaǵy da jazylǵan. Birge  atqaratyn jobalar qatarynda derekterdi berý fýnksııasy bar gaz eseptegishterin ornatý jobasy da kórsetilgen. Sonymen qatar qyzmetkerlerdiń zamanaýı gaz jabdyqtarynda jumys isteýi úshin  biliktilikterin arttyrýda birlese  oqytýdy       uıymdastyrý josparlanyp otyr.

Atalǵan  kelisim – qazirgi zamanǵy gaz ınfraqurylymyn damytýda  Qazaqstan men Italııanyń áriptestik qatynastarynyń  mańyzdylyǵyn aıqyndaıtyn qadam  bolmaqshy. «QazTransGaz Aımaq» AQ salalyq zańdy jetildirýge  atsalysyp, ótken jyly tabıǵı monopolııalar  boıynsha qoldanystaǵy zańnamaǵa ózgeris engizdi. Buryn berilgen tehnıkalyq sharttar merzimsiz sanalsa, endigi jerde ýaqyty  3 jyldy quraıdy.

 Kompanııa  adamı kapıtaldy damytý isine aıryqsha kóńil  bólip, qyzmetkerlerine   jan-jaqty qoldaý kórsetýge múmkindik beretin joǵary standarttar belgilegen. Kadrlyq áleýetti qalyptastyrýda  kompanııanyń  eki qyzmetkeri irikteýden ótip, Prezıdenttik jastar kadrlyq rezervine kirdi. Bul qadam tańdalǵan qyzmetkerlerdiń quzyrettiligi men kóshbasshylyq qasıetteriniń joǵary deńgeıin ǵana emes,  perspektıvti  kadr daıarlaýǵa qosqan úlesi deýge bolady.

  Osylaısha,  kompanııa qyzmette qajettilikti muqııat qadaǵalap qana qoımaı, kóshbasshylyqtyń  jańa býynyn damytýǵa belsendi túrde ınvestısııa quıyp otyrǵan jaıy bar.