Japon aqyny Masýo Base «Júrek jaryǵyń sóngenge deıin jaz», deıdi. Al qazirgilerge jaryq sóngennen keıin tehnologııa kómektesedi. Qalamger Rıe Kýdan Kúnshyǵys elindegi eń bedeldi syılyq – «Akýtagavanyń» 17-laýreaty atandy. Et bitip, súıek mújilgen soń, japon jazýshysy qyzyq málimdeme jasady. Romanyn jazý úshin «ChatGPT» qoldanǵanyn moıyndady. Batyl qadamǵa barǵan 33 jastaǵy jazýshynyń «Tokıodaǵy ókinish munarasy» romany qazylar alqasynyń kóńilinen shyqqan edi. Olar tipti «kemshilik tabý qıyn» degen baǵa da bergen.
Jazýshy kitaptyń shamamen 5 paıyzy jasandy ıntellekt jasaǵan sóılemderden turady dep málimdedi. Sondaı-aq avtor jasandy aqyl-oımen jıi sóılesý eshkimmen bólise almaıtyn eń qundy oılaryn shyǵarýǵa múmkindik bergenin aıtty. Al «ChatGPT» jaýaptary shabyt berip, qanattandyrǵan eken. Tipti roman ishindegi keı dıalogke arqaý bolǵan. Roman Sara Makına esimdi sáýletshi týraly. Ol túrme munarasynyń jobasyn ázirleıdi, onda zań buzýshylar ońaltý men qaıta beıimdeýden ótedi. Roman ishinde de jasandy ıntellekt japondyqtardyń kúndelikti ómiriniń ajyramas bóligine aınalǵan.
– Jan dúnıemniń bar syryn jasandy sanaǵa aqtardym. Ol maǵan shabyt berdi. Ári qaraı da roman jazý kezinde jasandy ıntellektini qoldanamyn. Onyń tıimdi tusyn qoldanyp, paıdasyn kórýdi josparlap otyrmyn. Sonymen birge óz shyǵarmashylyǵymnyń tolyq kórinýine de múmkindik beremin, – dedi jazýshy.
Shyǵarmashylyqtyń jańasha tynysyn kópshilik ártúrli qabyldap jatyr. Jazýshynyń málimdemesinen keıin áleýmettik jelilerde daý týdy. «The Japan Times» basylymy «Akýtagava» syılyǵy sııaqty bedeldi marapattarda mundaı bassyzdyqqa jol berilse, ádebıettiń bolashaǵy qandaı bolatynyna alańdaýshylyq bildiretinin jazdy. Kóbi bul tájirıbege «moraldyq turǵydan» kúmándi degen baǵa berip, «Kýdan shynymen bedeldi japon syılyǵyna laıyq pa?» degen pikir qaldyrdy. Oqyrmandar arasynda «Ol jasandy ıntellektti sheber qoldana otyryp, kitap jazdy. Bul talant pa? Kúmánim bar», degen kózqaras tarady. Al Akýtagava syılyǵyn beretin uıym jeńimpazdyń málimdemesine áli túsinikteme bergen joq. Akýtagava syılyǵynyń qazylar alqasynyń múshesi bolǵan jazýshy Keııchıro Hırano «H» áleýmettik jelisinde bolǵan jaǵdaıdy synamaıtynyn jazdy. Jasandy ıntellektini qoldaný daýly másele dep sanamaıtynyn jáne aıtty.
«ChatGPT» 2022 jyly iske qosyldy. 2023 jyly eń kóp satylatyn trıllerlerdiń avtory Djon Grısham jáne «Taqtar oıynynyń» avtory Djordj Martın basqa jazýshylarmen birge avtorlyq quqyqtyń buzylýyna baılanysty «OpenAI» kompanııasyna qarsy sot isin bastady. Al brıtandyq jazýshy Salman Rýshdı jasandy ıntellekt óz stılinde jasaǵan mátinge «qoqys» degen baǵa bergen. Jalpy sany 10 myńnan astam jazýshy «ChatGPT»-ge qarsy ashyq-hatqa qol qoıdy. Onda jasandy ıntellekt ındýstrııasynyń jetekshileri avtorlardan chatbottardy oqytý jáne olarǵa ótemaqy tóleý úshin mátinderin paıdalanýǵa kelisim suraýǵa shaqyrdy. Kóptegen mádenıet qaıratkerleri «naǵyz ónerdiń ólimi» dep jasandy ıntellektige qorqynyshpen qarap otyr.
Japonııada jasandy ıntellektini jaqsy qoldanady. Mysaly, jaqynda ǵana jasandy sana kómegimen jasalǵan manga jaryqqa shyqty. «Kyodo» aqparat agenttiginiń habarlaýynsha, ataqty japon manga sýretshisi Osamý Tezýka «Qara Jek» mangasyn solaı shyǵarǵan. О́ner salasynda jasandy zııatqa qatysty ózge de qaıshylyqtar týyp turady. О́tken jyly bir fotograf «Sony World Photography Awards» syılyǵynan bas tartyp, onyń júldeli orynǵa ıe bolǵan jumysy shyn máninde óziniki emes ekenin aıtqan. «Dall-E» jasandy ıntellekt baǵdarlamasymen túsirilgen sıfrlyq sýret ekenin moıyndap, basyn ala qashqan edi.
Kórip otyrǵanymyzdaı, ádebıette jasandy ıntellekt qoldaný óris alyp barady. Fantast jazýshy Tım Býshetke 9 aıda 97 ǵylymı fantastıkalyq kitap jazý úshin neırondyq jelilerdi paıdalanǵan. Bul kitaptarda 2 myńnan 5 myńǵa deıin sóz bar. Býshettiń aıtýynsha, bir kitapty jazý 6-8 saǵatqa deıin sozylady eken, al keıde ony 3 saǵatta aıaqtaýǵa bolady.
Ádebıette jasandy ıntellektini qoldanýǵa kópshilik narazy. Keıbiri adam shyǵarmashylyǵynyń kreatıvtiligi men tabıǵılyǵyn óshiredi dep qorqady. Keıbiri neırondyq jelilerdi paıdalaný jazýshylarǵa ýaqyt taýyp berip, ónimdilikti arttyrady dep sanaıdy. Qanshama qarama-qaıshylyqqa qaramastan, jasandy ıntellekt ómirimizdiń barlyq bóligine enip ketti. Tipti adamzattyń álemmen jasaǵan jalǵyz kelisimi – jazýdyń ózin jaýlap aldy.
