Sýretti túsirgen – Erlan OMAR, «EQ»
Bolashaqta elimizde AES salynsa, ondaǵy qaýipti ári jaýapty jumysty atqaratyn mamandar kerek. Al mamandarǵa suranysty qanaǵattandyrý maqsatynda Iаdrolyq fızıka ınstıtýty, Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti, Ǵ.Dáýkeev atyndaǵy Almaty energetıka jáne baılanys ýnıversıteti, Q.Iаsaýı atyndaǵy Halyqaralyq qazaq-túrik ýnıversıteti jáne Q.Sátbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq zertteý ýnıversıteti AES-ke qajetti kadrlardy birlesip daıarlaý týraly hattamaǵa qol qoıdy.
Bolashaq mamandar Iаdrolyq fızıka ınstıtýtynyń bazasynda joǵaryda atalǵan mamandyqtar boıynsha praktıkadan ótedi, onda olarǵa «Qazaqstannyń sý reaktory» atomdyq zertteý stasıonarlyq reaktorynda jáne synı stendte praktıkalyq daıyndyqtan ótýge múmkindik beriledi. Al AES salasynyń keleshek kadrlary jalpy bilim berý pánderi boıynsha teorııalyq daıyndyqty Ǵ.Dáýkeev atyndaǵy Almaty energetıka jáne baılanys ýnıversıteti, Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti jáne Q.Sátbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq zertteý ýnıversıtetinde alady. Úsh satyly bilim berý baǵdarlamasyn daıyndaý «Iаdrolyq fızıka jáne tehnologııalar», «Iаdrolyq energetıka», «Iаdrolyq reaktorlar men materıaldar» jáne «Iаdrolyq ınjenerııa» sııaqty atom elektr stansalary úshin qajetti mamandyqtar boıynsha júzege asyrylady.
Ǵylym jáne joǵary bilim vıse-mınıstri Darhan Ahmed-Zakı osy jańalyqqa qatysty: «Iаdrolyq fızıka ınstıtýty elimizdiń ýnıversıtetterimen ǵana emes, jetekshi sheteldik ınstıtýttarmen de kadrlar daıarlaý boıynsha yntymaqtastyq ornatqan. Iаdrolyq zertteýler ınstıtýtymen birlesken baǵdarlamanyń nátıjesinde Qazaqstan Respýblıkasy men Reseı Federasııasynyń qos dıplom baǵdarlamasy boıynsha 200 bakalavr jáne magıstr stýdentteri daıarlandy. Sondaı-aq ınstıtýt «CERN», «MIT» sııaqty iri uıymdarmen jáne ýnıversıtettermen seriktestikte jumys isteıdi. Atalǵan uıymdar Na62, DUNE, Nike álemdik eksperımentterine qatysady jáne kadrlardy daıarlaý boıynsha halyqaralyq tájirıbesi bar. Sondyqtan atom elektr stansasynyń bolashaǵy úshin kadrlardy birlesip daıarlaý elimizdiń atom salasyn damytýdaǵy mańyzdy qadam bolady», dedi.
Tanystyrylym barysynda bas dırektor Saıabek Sahıev Iаdrolyq fızıka ınstıtýtynyń AES úshin bolashaq kadrlardy daıarlaýǵa qajetti baza bar ekenin atap ótti. «Instıtýttyń AES úshin bolashaq kadrlardy daıarlaý úshin óte úlken tájirıbesi men ınfraqurylymy bar. Munda zertteý stasıonarlyq reaktory, synı stend, túrli tıptegi údetkishter qoıylǵan. Sondaı-aq ınstıtýt bazasynda AEHA (MAGATE) qoldaýymen úsh oqý ortalyǵy jumys isteıdi, olardyń qyzmeti atom salasy úshin kadrlar daıarlaýdan turady. Instıtýt bazasynda Qazaqstan Respýblıkasynyń atom salasy úshin 300 ǵylym kandıdaty men doktory daıarlanady», dedi S.Sahıev.
Oqyrmandarǵa túsinikti bolý úshin aıta ketken jón, VVR-Q zertteý reaktory – Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy jalǵyz kópmaqsatty atom reaktory. Onyń negizinde irgeli ıadrolyq-fızıkalyq jáne materıaltaný zertteýleri men reaktorishilik synaqtardan basqa, ónerkásip úshin medısınalyq radıoızotoptar men gamma kózder óndiriledi, neıtrondyq-aktıvasııalyq taldaý, neıtrondyq radıografııa jáne neıtrondyq reflektometrııa boıynsha jumystar júrgizilip jatyr.
