Almaty aglomerasııasy: Ákimder qandaı mámilege keldi?

Jaqynda Almaty qalasynyń ákimi Erbolat Dosaev pen Almaty oblysynyń ákimi Marat Sultanǵazıev Almaty aglo­merasııasynyń jergilikti ke­ńe­siniń úshinshi otyrysyn ótkizdi. Kezdesý barysynda qala mańy aımaǵyndaǵy qurylysty josparlaýdyń keshendi syzbasyn ózektendirý, shahar aýma­ǵy­nan ónerkásip nysandaryn shyǵarý jáne «Soltústik» kó­lik­ke aýysyp otyrý torabyn (KAT) salý máseleleri qaraldy. Erbolat Dosaevtyń aıtýynsha, halyq sanynyń qarqyndy túrde kóbeıýi jaǵdaıynda Almatynyń aınalasyndaǵy aýmaqtarda qala qu­ry­lysyn josparlaýdyń ke­shen­di syzbasy basty qujat bol­­maq.

«Almaty aglomerasııa orta­ly­ǵy bolyp qala beredi jáne maıatnıktik kóshi-qondy qaperde us­tasaq, qalanyń kúndelikti hal­qy shamamen 3 mln adamdaı bolady. Sondyqtan biz qala mańyndaǵy aımaqpen kólik baılanysy, sý burý, energııamen jabdyqtaý, jumys oryndarymen qamtamasyz etý jónindegi jumystardy úılestirýimiz kerek», dedi.

Almatynyń qala mańy aı­ma­ǵy aýmaqtarynyń qala qu­ry­lysyn josparlaýdyń keshendi syzbasyn Almaty oblysynyń máslıhaty ótken jyldyń 26 jeltoqsanynda bekitken edi. Jergilikti keńestiń otyrysyn­da osy qujatty Úki­met­ke beki­tý­ge jiberý týraly sheshim qa­byl­dandy.

Almaty oblysynyń ákimi Marat Sultanǵazıev Prezıdent tapsyrmasyn oryndaý maqsa­tyn­da Almaty aglomerasııasyn damytý josparynda 130 is-shara ótkizý kózdelgenin, onyń 77-sin Almaty oblysy júzege asyrýǵa tıis ekenin atap ótti.

Otyrys barysynda birqatar ónerkásip kásiporyndaryn Al­ma­tydan tys jerlerge kó­shirý máselesi qaraldy. Bul shara Almaty qalasynyń 2040 jylǵa deıingi Bas josparynda jáne egjeı-tegjeıli jos­par­laý­dyń (ETJ) jańa jobalarynda kózdelgen ekologııalyq talaptarǵa negizdelgen. Búgin­de Almaty jáne oblys ákim­dik­teri kásiporyn basshylarymen kelissóz júrgizip jatyr. Osylaısha, 16 uıymnyń 4-eýi qaıta ornalastyrýǵa daıyn ekendigin bildirdi. Mysaly, «Temirbeton-1» JShS Almaty oblysyndaǵy «Qaırat» ındýstrıaldy aımaǵynda jańa óndiris salýdy josparlap otyr.

Almaty jáne Almaty obly­­sy­nyń ákimderi ónerkásip nysandaryn kóshirý josparyn qurýdy jáne kelisilgen jaǵdaıda kásipkerlerdiń oblys aýmaǵyna kóshýi úshin barynsha qolaıly jaǵdaı jasaýdy tapsyrdy.

Otyrystyń kún tártibinde kóterilgen mańyzdy máseleniń biri – Memleket basshysynyń bıyl 25 qańtarda Almatydaǵy saparynda maquldaǵan Almaty qalasy kólik qańqasynyń sheber-josparynyń mańyzdy bólshegi – «Soltústik» kólikke aýysyp otyrý toraby ornalasatyn jerdi anyqtaý boldy. Bul ýchas­kede syıymdylyǵy ártúrli sy­nyp­­taǵy 400 avtobýsqa deıin­gi biregeı avtobýs parkin salý jos­parlanyp otyr. Park jo­ba­synyń Qazaqstanda kólik qural­daryn qýattaý jáne tolty­rý úshin josparlanǵan ınfra­qu­ry­lym bóliginde balamasy joq.

Otyrys barysynda kom­mý­nal­­dyq qyzmet kórsetý jáne energetıka júıesin jań­ǵyrtý, shaǵyn ónerkásiptik parkter men qosymsha ındýstrıaldy aımaqtar salý úshin Almaty jáne Almaty oblysynyń ákimdikteri ótkizýlerge tıis birinshi kezektegi is-sharalar talqylandy.

«Almaty aglomerasııa­syn­da óńdeýshi ónerkásipti da­my­tý aıasynda Almaty obly­syn­­­­da jańa ındýstrıaldy aı­maq­­­tardy qurýǵa basty nazar aý­da­ryldy. Qazir qala ekonomıkasy qurylymyndaǵy óńdeý ónerkásibiniń úlesi 4,8%-dy qu­raıdy. 2023 jyldyń qory­tyn­dysy boıynsha mashına jasaý salasynda – 46%, tamaq óner­kásibinde – 24,1%, qurylys ma­terıaldary óndirisinde – 6,4%, eń joǵary kórsetkishterge qol­jetkizildi. О́ńdeýshi óner­kásiptiń odan keıingi keleshegi Almaty ındýstrıaldy aımaǵyn, «Alataý» AEA ITP damýynyń ekinshi kezeńimen jáne Almaty oblysynda jańa ındýstrıaldy aımaqtardy, sondaı-aq shaǵyn ónerkásip parkterin qurýǵa tikeleı táýeldi», dedi Almaty áki­miniń orynbasary Álisher Ábdiqadyrov.

Aıta keteıik, Almaty aglomerasııasyn damytýdyń 2029 jylǵa deıingi keshendi jospary Prezıdent tapsyrmasy aıasynda ázirlendi. Ony 2023 jyldyń jeltoqsanynda Úkimet bekitti.

Aglomerasııa – bir nemese birneshe iri qalanyń aına­la­syn­daǵy eldi mekenderdiń boı kóterýi bolsa, ózegi – Almaty bolyp otyrǵan megapolıs aglomerasııasyna aýdandyq mańyzy bar qalalar, 31 aýyldyq okrýg jáne shamamen 3 mln adam tu­ratyn 98-ge jýyq eldi meken kiredi. Aglomerasııa aýmaǵy ózi­niń óńirlik damý josparlary men memlekettik josparlaýdyń basqa da baǵdarlamalary bar 2 ákim­shilik-aýmaqtyq birlikti (Almaty qalasy men Almaty oblysy) qamtıdy.

ALMATY