Foto: unaids.org
Memleketimizdiń AITV-ǵa baılanysty quqyq qorǵaý, kemsitýdiń kez kelgen túrine jol bermeý týraly kepildikteri Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasy men Halyq densaýlyǵy jáne densaýlyq saqtaý júıesi týraly Kodekste zańnamalyq deńgeıde bekitilgeni barshaǵa aıan.
Qazirgi tańda elimizde AITV-ınfeksııasynyń aldyn alý, testileý, emdeý men kútimdi qamtamasyz etýge baǵyttalǵan IýNEIDS 95-95-95 strategııasy júzege asyrylyp keledi. AITV juqtyryp alǵandardyń 82%-y óziniń jaǵdaıyn biledi, onyń ishinde 88%-y antıretrovırýstyq terapııa (ART) qabyldaıdy, AITV-ahýaldy 90%-ynda vırýstyń aýyrtpalyǵy basylǵan.
Eń bastysy elimizdiń barlyq óńirlerinde profılaktıkanyń ınnovasııalyq ádisi – janasýǵa deıingi túri engizilip jatyr. JITS, týberkýlez jáne bezgekpen kúres jónindegi Jahandyq qor jobasynyń arqasynda AITV-nyń aldyn alý jónindegi óńirlik ortalyqtardyń 15 zerthanasy avtomattandyrylǵan PTR jabdyqtaryna qol jetkizdi. Jyl saıyn halyqtyń osal tobyna jatatyn ıneksııalyq esirtki qoldanatyndar, jynystyq qyzmet kórsetetinder, er adamdarmen jynystyq qatynasqa túsetin er adamdar AITV-ǵa tekserilip jatady. Barlyq medısınalyq talaptardy oryndaǵan jaǵdaıda, AITV-ahýaldy áıelderdiń 98%-y ómirge deni saý bala ákele alady. Sol sııaqty naýqastarǵa dıagnoz qoıylǵannan keıin birden taǵaıyndalyp, tegin beriletin ART burynǵydan da qoljetimdi.
«Eger qoǵamda AITV-ǵa qatysty teris kózqarastar men kemsitýshilik beleń almaǵanda, osy nátıjelerdiń salmaǵy áldeqaıda joǵary bolýy múmkin edi. Sondyqtan áli de alalaýdy tolyǵymen joıýǵa nazar aýdarý qajet. Bul AITV-ınfeksııasyn juqtyrý qarqynyn aıtarlyqtaı tómendetýge yqpalyn tıgizedi», deıdi DSM Qazaq dermatologııa jáne ınfeksııalyq aýrýlar ǵylymı ortalyǵynyń dırektory Baýyrjan Baıserkın.
Al bıyl, 2024 jyly «Nóldik kemsitýshilik» kúni álemde onynshy ret atalyp ótiledi. Ár adamnyń quqyǵyn qorǵaý – bizdiń ortaq mindetimiz. Eger árkimniń quqyǵy qorǵalsa, biz AITV-ny tolyǵymen joıa alamyz.
