Foto:depositphotos.com
Eń aldymen oraza densaýlyqqa zııan keltirmeýi kerek ekenin atap ótken jón. Oraza – úlken daıyndyqty talap etetin fızıkalyq jáne rýhanı tájirıbe. Eger siz fızıkalyq turǵydan saý nemese densaýlyǵyńyzǵa senimdi bolmasańyz, dárigerlermen keńesken jón: aýrýlaryńyzdy talqylap, dáriger usynatyn emdeýdiń yqtımal balamalaryn zertteńiz.
Fızıologııalyq turǵydan organızm sońǵy tamaqtanýdan keıin shamamen 8 saǵattan soń, ıaǵnı ishekte qorektik zattardyń sińýi aıaqtalǵannan keıin ashtyq kúıine enedi. Qalypty jaǵdaıda baýyr men bulshyqetterde glıkogen retinde saqtalatyn glıýkoza organızm úshin negizgi energııa kózi bolyp sanalady.
Oraza kezinde glıýkoza qory tez jumsalady, al kelesi energııa kózi – maı. Uzaq ashtyq kúıinde ǵana (birneshe aptaǵa deıin) organızm aqýyzdardan energııa alady.
Ramazan orazasy tek tańnan keshke deıin jalǵasatyndyqtan, tań atqanǵa deıin jáne kún batqannan keıin aǵzany energııamen qamtamasyz etýdiń úlken múmkindikteri bar. Bul glıýkozany qabyldaýdan maıǵa birtindep aýysýdy qamtamasyz etedi jáne bulshyqet aqýyzynyń shyǵynyn boldyrmaıdy. Aǵza energııasyn tolyqtyrý úshin maıdy qoldaný bulshyqetterdi saqtaı otyryp salmaq joǵaltýǵa yqpal etedi jáne aqyrynda holesterındi tómendetedi. Sonymen qatar bul qant dıabetin baqylaýǵa jáne qan qysymyn tómendetýge ákeledi. Detoksıkasııa prosesi de júredi, óıtkeni dene maılarynyń toksınderi erıdi jáne joıylady. Birneshe kún oraza ustaǵannan keıin endorfın deńgeıi joǵarylaıdy, bul zeıindi jáne jalpy psıhıkalyq jaǵdaıdy jaqsartady.
О́mirsheńdikti saqtaý úshin qajetti qorektik zattarmen, tuzben jáne jetkilikti sýmen teńdestirilgen tamaqtaný mańyzdy.
Qasıetti Ramazan aıynda tamaqtaný qalypty jáne múmkindiginshe qarapaıym bolýy kerek. Uzaq ýaqyt oraza ustaýdy eskere otyryp, tez emes, baıaý sińetin taǵamdardy, onyń ishinde quramynda jasunyq bar taǵamdardy tutyný kerek. Baıaý sińetin taǵamdardyń energııasy 8 saǵatqa, al tez sińetin taǵamdardyń energııasy 3-4 saǵatqa jetedi.
Baıaý sińetin taǵamdar – quramynda kúrdeli kómirsýlar bar taǵamdar: dánder men tuqymdar – arpa, bıdaı, suly, tary, jarma, burshaq, jasymyq, elenbegen un, untaqtalmaǵan kúrish jáne t.b.
Tez sińetin taǵamdar – quramynda bos, tazartylǵan kómirsýlar bar taǵamdar: qant, elengen un, mysaly, joǵary sortty un.
Quramynda jasunyq bar taǵamdar:
Kebek, tutas untaqtalǵan bıdaı dánderi, tuqymdar men dánder, kókónister (jasyl burshaq, burshaq, sýkkını), júgeri, shpınat, temirge baı qyzylsha japyraqtary, qabyǵy bar jemister, badam, keptirilgen jemister (órik, injir, qara órik) jáne t.b.
Tutynylatyn as quramynda ár taǵamdyq toptaǵy taǵamdar bolýy kerek:
jemister, kókónister, et/taýyq eti/balyq, nan/jarma jáne sút ónimderi.
Rasıonnan alyp tastaý mańyzdy: qýyrylǵan, maıly taǵamdar jáne quramynda qant kóp taǵamdar.
Aýlaq bolý kerek:
- shamadan tys tamaqtaný – shamadan tys tamaqtaný, ásirese uzaq ýaqyt oraza ustaǵannan keıin, denege aýyr zııan keltirýi múmkin;
- shaıdy shamadan tys tutyný – shaıdyń dıýretıkalyq qasıetteri bar, sonymen birge denege kúni boıy qajet bolatyn qundy mıneraldy tuzdardy ketiredi;
- temeki shegý – temeki shegý densaýlyqqa zııan tıgizedi, ony tolyǵymen tastaý kerek.
