Búgingi tańda Qazaqstan kómir qory boıynsha álemde segizinshi oryndy enshilep otyr: dáleldengen kómir qory – 34,2 mlrd tonna, bul jalpy álemdik kólemniń 4%-yn quraıdy jáne elimiz úshin 250 jyldan astam ýaqytqa jetedi. Kómirdiń eń úlken ken oryndary ortalyq, soltústik jáne soltústik-shyǵys óńirlerde shoǵyrlanǵan.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev «Ádiletti Qazaqstannyń ekonomıkalyq baǵdary» Joldaýynda: «Biz el taǵdyry úshin aıryqsha máni bar birqatar jobany júzege asyrýymyz kerek. Ekonomıkany ártaraptandyrý burynǵydan da mańyzdy mindetke aınaldy. Bul rette metalldy tereń óńdeý, munaı-gaz jáne kómir hımııasy, aýyr mashına jasaý, ýrandy konversııalaý jáne baıytý, avtobólshekter jáne tyńaıtqyshtar shyǵarý sııaqty baǵyttarǵa aıryqsha nazar aýdarǵan jón. Basqasha aıtsaq, joǵary deńgeıde óńdelgen ónim shyǵaratyn klaster qurý kerek», degen edi.
«Parasat» kásipkerler alıansy «Kazhımprom» ZTB-nyń jáne «Qazaqstandaǵy kómir hımııasyn damytý ortalyǵy» JShS-niń qatysýymen Qaraǵandy, Pavlodar, Abaı, Aqmola, Qostanaı oblystarynda kelesi perspektıvaly baǵyttar boıynsha 15 iri kómir-hımııa jobalaryn qurý úshin 12-13 mlrd AQSh dollary mólsherinde ınvestısııasalynatyn Qazaqstannyń kómir-hımııa salasyn qurý tujyrymdamasyn ázirledi:
- agrohımııa (karbamıd, ammıak selıtrasy, ónerkásiptik maqsattaǵy jarylǵysh zattar jáne basqa da azot tyńaıtqyshtary) jáne arnaıy hımııa salasynda odan arǵy óndiristik sıkldy ótkize otyryp, kómirden sıntetıkalyq ammıak óndirý;
- túpki ónim óndirýmen kómirden polımerlerdi odan ári óndirý úshin metanol óndirý;
- PVH, PVS, BDO jáne basqa ónimderdi óndirý;
- kómirden peroksıd pen avıakerosın óndirý;
- koks gazynan metanol men sýtegi óndirý;
- energetıkalyq jáne kómirhımııalyq polıgenerasııa.
Osy jobalardy iske asyrý elimizdiń jalpy ishki ónimine zor úles qosyp, ishki naryqqa jáne eksportqa jylyna 8-10 mlrd AQSh dollary somasynda ónim shyǵarýdy jolǵa qoıýǵa múmkindik beredi, sondaı-aq 18 myńnan 20 myńǵa deıin jańa jumys oryndaryn qurady.
Bıylǵy 3 sáýirde Shandong Energy Group, China National Chemical Engineering Co.,Ltd., East China Engineering Science and Technology Co, Ltd, Vıson Injınırıng sııaqty iri sheteldik ınjenerlik jáne ónerkásiptik kompanııalardyń ókilderi Qazaqstannyń iri kómir kompanııalarymen (ERG, Shubarkól-kómir, Shubarkól-Premıým, Bogatyr Kómir jáne t.b.) kómir-hımııa jobalaryn iske asyrý boıynsha birlesken yntymaqtastyq sharttaryn jáne qajetti memlekettik qoldaý sharalaryn talqylady. Dóńgelek ústel basyndaǵy áńgimege Qazaqstan Respýblıkasynyń О́nerkásip jáne qurylys mınıstri Qanat Sharlapaev, «Parasat» kásipkerler alıansy basqarmasynyń tóraǵasy, «Kazhımprom» ZTB tóraǵasy Oleg Pak, «Baytaq» jasyldar partııasynyń tóraǵasy Azamathan Ámirtaev, «Qazaqstandaǵy kómir hımııasyn damytý ortalyǵy» JShS bas dırektory Shý Chený, East China Engineering Science and Technology Co, Ltd Ortalyq Azııadaǵy jáne Reseıdegi bas dırektory Sýn Szıasın jáne basqalar qatysyp, baıandama jasady. Sondaı-aq elimizde kómir-hımııa jobalaryn iske asyrýdy bastaý jónindegi nıetter týraly sharttarǵa China National Chemical Engineering Co., Ltd jáne «Shubarkól Kómir» JShS, East China Engineering Science and Technology Co, Ltd jáne «Karagandy CCI» JShS (menshik ıesi – Shubarkól-Premıým), Vıson Injınırıng (Qytaı) jáne «Dırekt» JShS ókilderi qol qoıdy.
Sondaı-aq dóńgelek otyrystyń qorytyndysy boıynsha Qazaqstan Úkimeti atyna kómir hımııasyn damytatyn negizgi sharalar týraly qarar qabyldandy:
1. О́nerkásiptik saıasat jónindegi VAK sheńberinde kómir-hımııa ónerkásibin damytý jónindegi JT qurý týraly.
2. «О́nerkásiptik saıasat týraly» Zańnyń 24 jáne 40-baptaryna sáıkes aýmaqtyq klasterlerdi damytýdy memlekettik qoldaý týraly, qaraıyq:
- «QR kómir-hımııa ónerkásibin damytý» boıynsha klasterge zertteý júrgizý;
- osy klasterdi damytýdy memlekettik qoldaý jónindegi sharalar keshenin ázirleýge kómek kórsetý;
- «QR kómir-hımııa ónerkásibin damytý» klasterin qurý boıynsha qorytyndy Hattamalyq sheshimmen halyqaralyq uıymdardy shaqyra otyryp, QR ónerkásibiniń keńesi boıynsha is-sharalar ótkizý;
- QR О́nerkásip mınıstrliginiń О́nerkásip komıtetimen, «Qazhımónerkásip» ZTB jáne «Qazaqstandyq ındýstrııa jáne eksport ortalyǵy» QazIndustry «AQ kompanııasymen» kómirdi damytý.
