Kásiporyn assortımenti qandaı?
«Úkimettiń farmasevtıkalyq óndiristi qoldaýǵa arnalǵan jańa baǵdarlamasyn eki-úsh tún qatarynan uıyqtamaı oqyǵanym áli esimde. Maǵan óte qyzyq kórindi. Iá, fırmamyz boldy, biraq dári-dármek saýdasynda artylatyn paıda az edi. Aqshamyz bolmaı dárihanany jalǵa alatynbyz. Ýaqyt tapshy bolǵandyqtan kórmelerden alyp kelgen nusqaýlyq pen kitapshalar oqylmaı, bir buryshta úıilip jatýshy edi. Solardy da erinbeı qarap shyqtym. Kúıeýim, eki balam bárimiz aqyldasa kele medısınalyq buıym shyǵaratyn kásiporyn ashaıyq dep sheshtik. Eseptep kórsek, jyl saıyn ár azamatty medısınalyq tekserýge shamamen 18 dana tútikshe (probırka), 2 ıne jumsalady eken. Sodan vakýýmdy tútikshe shyǵarýdy uıǵardyq», dedi G.Júzenova.
– Ol qan synamasyn alýda eń qaýipsiz ádis sanalady. О́ıtkeni qan arqyly kóptegen aýrý juǵyp ketedi. Tipti káriz júıesine túskenniń ózinde kemirgishter arqyly da aýrý taralýy múmkin. Biraq óndiris ashýǵa tájirıbemiz jetkiliksiz edi. Keńes suraıyn desek, maman tappaımyz. Bar bilgenimizben Koreıadan kerekti qural-jabdyqtardy satyp ákelip, olardy ornatyp 2012 jyly alǵashqy ónimdi shyǵardyq. Sol jyly «SK-Farmasııa» arqyly 10 jyldyq qoldaý kelisimshartyna turyp, emhanalar men aýrýhanalarǵa ónim ótkizip kelemiz.
Kásiporynnyń ónim assortımenti óte keń. Kúre tamyrdan qan synamasyn alatyn 57 túrli vakýýmdyq tútikshe men onyń qospalary, 6 túrli ıne bar. Ineniń ártúrli jińishkelikte bolýynyń mańyzdylyǵy óte úlken eken. Sebebi qan quramynyń ózgerip ketýine ıneniń de áseri bar kórinedi. Álemde medısına salasy kún saıyn damyp barady. Zamanǵa saı óndiris úrdisinen qalyp ketpeýge kásiporyn basqa da buıymdar shyǵaryp, «SK-Farmasııa» arqyly saýdasyn júrgizip jatyr. Ádette medısınalyq óndiris týraly aıtylsa, birinshi oıǵa keletini dári-dármek ekeni belgili. Alaıda medısınalyq buıymdar da óte mańyzdy ról oınaıdy. Máselen, ota kezinde qandy qoıýlatpaı, suıyltpaı birqalypty ustap turatyn arnaıy tútikshe kerek bolady. «EkoFarm Interneshnl» JShS ony da óndiredi.
Syrtqy naryqqa sata almaı otyr
Kásiporyn otandyq óndiristi qoldaý baǵyty boıynsha, sondaı-aq ashyq konkýrstarǵa qatysý arqyly elimizdi vakýýmdyq tútikshe, ınelermen tolyq qamtamasyz etedi. Jylyna 45 mln vakýýmdyq tútikshe, 15 mln ıne, taǵy sonsha dana ıneustaǵysh shyǵarady. Ári «EkoFarm Interneshnl» – mundaı ónim shyǵaratyn eldegi jalǵyz zaýyt. О́zimizden artylǵan ónimdi Reseıge eksporttaýǵa bolar edi, alaıda Batys sanksııalaryna baılanysty bul sharýany dóńgeletý múmkin bolmaı tur.
«Barlyq tehnıkany, tehnologııany jáne shıkizatty Eýropadan ákeletindikten, Reseıge eshqandaı ónim satpaımyz dep tilhat berip otyramyz. Olar sol úshin bizdi tekserip turady. Eger qandaı da bir ónimimiz Reseıden tabylyp qalsa, bizge shıkizat berýdi toqtatady», deıdi.
Kelesi tıimdi naryq О́zbekstan edi, biraq ol elmen jasalǵan kelisimniń kúshi joıylmaq.
«О́zbekstan óz naryǵyn qatty qorǵaıdy eken. Olarda bizdegideı vakýýmdyq tútikshe shyǵaratyn bir kásiporyn bolǵandyqtan, naryǵyna taýar kirgizgenimiz úshin eki ret kedendik baj salyǵyn tóledik. Iаǵnı syrttan keletin bir ónim О́zbekstanda da shyǵarylatyn bolsa, onyń kedendik alymynyń baǵasyn eki ese qymbat etip qoıady. Al bizde kerisinshe, dál osyndaı vakýýmdyq tútikshe shetelden ákelinse, oǵan eshqandaı kedendik baj salyǵy, qosymsha qun salyǵy tólenbeıdi. Tap-taza kúıinshe naryqqa enedi. Áli ónimdi óndirmeı turyp shıkizatty shetelden ákelý úshin búkil salyǵyn tólep shyǵamyz. Shıkizat 30%-ǵa qymbat bolǵan soń ónimniń de baǵasy joǵary bolady. Osydan keıin elý jyldan beri ónim shyǵaryp kele jatqan kásiporyndarmen qalaı básekeles bolasyń?», dedi kásipker.
Mınıstrliktiń buıryǵyn kútkeli kóp jyl boldy
On jyldyq qoldaý aıaqtalǵan soń kompanııa ónimin ashyq konkýrs arqyly satyp jatyr. Al ol qujattar arqyly isteletin kóp jumysty talap etedi. Eger dıstrıbıýtorlyq uıymdar satý máselesin tutastaı óz moınyna alsa bul kompanııaǵa óndirisin arttyrýǵa, ǵylymı-zertteý jumystaryn kúsheıtýge kóp járdemin tıgizer edi. Alaıda dıstrıbıýtorlardyń tender shartynda otandyq kásiporyndarǵa eshqandaı jeńildik qarastyrylmaǵan. Olarǵa otandyq ónimnen góri baǵasy tómen sheteldik taýardy tańdap, ony satqanda ústinen paıda kórip otyrǵan áldeqaıda tıimdi.
«О́nimdi ashyq konkýrsta ótkizip bolǵan soń 60 kúntizbelik kún boıy aqshanyń túsýin kútesiń. 60 kúntizbelik kún jalpy 90 kúnge ketip qalady. О́ndiriske aqsha kerek bolǵandyqtan amal joq nesıe alasyń. Ol erteńgi kúni taǵy da ónim baǵasynyń qymbattaýyna ákep soǵady. Osyndaı kezde elimizdegi iri dıstrıbıýtorlarmen taýar baǵasyn tómendetip beremin dep kelissek, nesıe de almaǵan bolar edik. О́ıtkeni dıstrıbıýtorda aqsha kóp, olar taýardy alǵan soń birden tólem jasaıdy. Mine, qazir ortadaǵy alyp-satýshy uıymdarmen osy kelisimdi jasaı almaı otyrmyz», dedi G.Júzenova.
О́ndiris orny Úkimettiń qaýlysy negizinde jumys istep, sonyń nátıjesinde memleketten kóp qoldaý taýyp otyr. Jergilikti ákimdik te bar kómegin aıap jatqan joq. Sonyń biri retinde kásiporynnyń ındýstrıaldy aımaqtan ashqan zaýyttaryna memleket tarapynan beriletin kóptegen jeńildikti atap ótýge bolady. Ol zaýyt qurylysyna qajetti jer ýchaskesi, tıisti ınjenerlik ınfraqurylymmen qamtamasyz etý, basqa da osy sekildi kómekter.
«SK-Farmasııa» kompanııamen aldyn ala taǵy da kelisimshart túzgen. Ol boıynsha 5 jylda ónim óndirilip synaqtan ótýge tıis. Alaıda memlekettik qoldaýdyń nátıjesinde zaýyt eki jylda aıaǵyna turyp, burynǵy tájirıbeniń kómegimen jańa medısınalyq buıymdar da tıisti synamalardan ótti. Kásiporyn «SK-Farmasııaǵa» esep berip, barlyǵy daıyn ekenin baıandaǵan. Endigi jerde Densaýlyq saqtaý mınıstrligi «SK-Farmasııa» ótinishiniń negizinde jańa ónimderdiń baǵasy, emdeý mekemeleriniń tizimi sekildi máselelerdi qamtıtyn №77, 88, 96-buıryqtardy shyǵarýy kerek. Alaıda mınıstrliktiń álgi buıryqtardy shyǵarmaı jatqanyna bıyl tórt jyl bolypty.
«Sonyń kesirinen shyǵaryp qoıǵan zatymyzdy tórtinshi jyl qatarynan sata almaı otyrmyz. Sosyn halyqaralyq ISO 13485 standartyna sáıkes kásiporyn quryp, onyń tehnologııalyq tilin biletin mamandarǵa 3 jyldan beri bostan-bosqa aılyq tólep kelemiz. Osyny aıtyp vıse-premerge de kirip shyqtyq. Ýáde beriledi, biraq naqty iske kelgende nátıje bolmaı tur. О́ndiris ornyn qurýǵa 3-4 jyl, buıryqty daıyndaýǵa taǵy sonsha ýaqyt jumsalady. Sonda 9 jyldan beri ónim sata almaı jatyrmyz. Osy ýaqyt aralyǵynda ol zatymyz eskirip te ketetin boldy. Biz bir emes, elimizde medısınalyq buıym shyǵaratyn kásiporyndar óte kóp. Solardyń barlyǵy Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń atalǵan buıryqty kútip otyr», dedi G.Júzenova.
ShYMKENT
