El arasynda bul múıiske qatysty túrli qaýeset bar. О́ıtkeni Atlant muhıtynyń osy aımaǵynda talaı keme men ushaq iz-túzsiz joǵalyp ketken. Degenmen osy araldar mańynda teńizdiń ádetten tys alabóten minez kórsetetinin birneshe ǵasyr buryn Osmanly memleketiniń teńizshileri aıtyp ketken-di. Álem jurtshylyǵy Bermýd úshtaǵanyndaǵy tylsym qupııany ótken ǵasyrdyń bel ortasynda ǵana bildi.
Qara qurdym
Ǵalamdaǵy jumbaq qurylymnyń biri – qara qurdym. Bul – joıqyn tartylys kúshi arqyly búkil materııa men jaryq nuryn jibermeı, ózine tartyp alatyn, massasy óte aýyr juldyz dene.
Onyń ólshemi joǵary. Tartylys kúshiniń órisi tym joıqyn bolǵandyqtan eshqandaı materııa, magnıtti tolqyn, jaryq jyldamdyǵynda qozǵalady deıtin jaryq radıasııasy da odan qashyp qutylmaıdy. Ony tike baqylaý múmkin emes. Biraq janama tásilder arqyly onyń bar ekenin, basqalarǵa qanshalyqty kúsh túsirip jatqanyn zertteýge bolady. Biraq ǵalymdar ony tylsymǵa toly ǵaryshtyq qubylys dep baǵalaıdy.
Ben-ben pıramıdasy
Myńdaǵan jyldar boıy ǵalymdardy tańǵaldyryp kele jatqan dúnıeniń biri – Ben-ben pıramıdasy.
Qazir qundy jádiger Mysyr murajaıynda tur. Pıramıda qara tastan jastalǵan. Biraq qara tasty ǵalymdar ǵaryshta ǵana kezdesedi dep aıtady. Onyń quramdas bóligi jer betinde joq. Búginge deıin pıramıdanyń buryshtary dáldikpen qalaı kesilgeni anyqtalǵan joq. Keıbir sarapshylar ony meteorıtter qulaǵannan keıin paıda bolǵan deıdi. Qysqasy, Ben-ben pıramıdasy áli kúnge deıin jumbaq kúıinde qalyp otyr.
