Sýretti túsirgen – Qyrmyzy JUMAǴALIQYZY
Astana qalasy mańyndaǵy №1 Indýstrııalyq parkten 1 gektar jer alyp, zaýyt kótergen kásipker Maqsat Orazhanulynyń endigi maqsaty – otandyq ónim kólemin keńeıtý. Biz barǵan óndiris orny «Metal Former» dep atalady. Kásiporyn shatyr men úıdiń syrtqy jáne ishki qabatyna ár beretin qaptaý materıaldaryn shyǵarady.
Joba byltyr jeltoqsanda iske qosyldy. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń ózi kelip, sáttilik tilegen kásiporynnyń qazirgi qarqyny qýantyp-aq tur.
6 mlrd teńgege jýyq ınvestısııa salynǵan óndiris oshaǵynyń ózindik ereksheligi kóp. Kásiporyn dırektory Maqsat Sadýaqasov seh ishin aralaı júrip, jumys tártibin bizge túsindirip berdi.
«Qazir munda 56 adam jumys isteıdi. Zaýyt tolyq iske qosylǵanda 96 qyzmetkerge deıin qabyldanady. О́ndiristi iske qosar aldynda bir ǵana jospar qurdyq. Ol – syrttan keletin ımporttyq taýarlarǵa telmirmeı, ózimizden shyǵarý. Otandyq ónim aýqymyn keńeıtip, halyqty qurylysqa qajetti taýarlarmen qamtamasyz etsek deımiz. Tipti oǵan qajetti shıkizat ta ózimizdiń elden tabylyp otyr emes pe? Rasymen, bizdiń sehtyń óniminiń basty shıkizaty – Temirtaýdyń temiri, Pavlodardyń allıýmınııi men Semeıden keletin tyǵyzdalǵan panelder. Osylardy óńdeı otyryp, ǵımarat pen turǵyn úıdiń shatyryn jabýǵa, sondaı-aq ártúrli qalyńdyqta syrtqy qabatty qasbettik árleýge, ishki bólmelerdiń qabyrǵalaryn qaptaýǵa arnalǵan tústi panelder men olarǵa qajetti qosalqy jabdyqtar shyǵaramyz», deıdi.
Maqsattyń aıtýynsha, jańa zaýyt úshin ınvestısııa quıýǵa «Samruk-Kazyna Construction» 80 paıyz úles qossa, qalǵanyn kásipkerdiń ózi jobaǵa baǵyttaǵan.
«Qazir elde «Jaıly mektep» jobasy bastalǵanyn bilesiz. Bul qurylysty salýǵa kóp kólemde materıal kerek. Atalǵan jobaǵa qatysyp jatyrmyz. О́ıtkeni memleket ustanǵan baǵyttyń biri – otandyq ónimdi qoldaý. Bizde qazir «CT KZ» sertıfıkaty bar. Bul – jergilikti ónim ekenin dáleldeıtin qujat. Negizinen ónimderge tapsyrys iri qurylys kompanııalarynan túsedi. Búginde 56 túrli qurylys ónimi Astana, Almaty, Qostanaı, Shymkent, Túrkistan, Aqtaý, Atyraý qalalaryna jiberilip jatyr. Qosymsha Polsha memleketinen qyzyǵýshylyq tanytyp otyrǵandar bar. Otandyq ónimge degen Úkimet qoldaýy toqtamasa, osy zattardyń sheteldik balamasynan sapasy kem emes, tipti odan da asyp túsetinin shyǵara alamyz», deıdi Maqsat Orazhanuly.
Aıtýynsha, jańa ashylǵan óndiris pen ondaǵy taýarlardyń taralýy úshin qoldaý áli de kóp kerek. Ári Prezıdenttiń otandyq óndirýshilermen ofteık-kelisimsharttardyń úlesin kem degende 10%-ǵa deıin arttyrý týraly tapsyrmasy bar. Ofteık-kelisimsharty bolsa, ónim shyǵarýshy da ýaıymǵa salynbaıdy. Sebebi taýardy belgili bir mólsherde ótkizýge memleket tarapynyn kepildendirilgen qujat bolady. Eger eldegi kásiporyndar shyǵarǵan taýardyń satyp alý úderisin osylaı jeńildetip, sapasy men úlesin arttyrý sııaqty jumystardy bir júıege túsirse, onda ekonomıkalyq kórsetkish te jaman bolmas edi.
«Bul – otandyq taýar óndirýshilerge úlken qoldaý ári syrt memleketterden keletin ónimdi kútip jaýtańdamaıtyn da bolamyz. Qarjy da syrtqa ketpeı, ózimizde qalady», dep aǵynan jaryldy kásiporyn dırektory.
Bir baıqaǵanymyz, munda arnaıy kelisimshartpen kelgen túrik azamattary kásiporyn jumysshylaryna óndiris barysyn oqytyp, úıretip júr. Olar belgili bir ýaqytqa kelgen. Ary qaraı qazaq jigitteri bul isti tolyqqandy óz qolyna alady.
«Bizdiń zaýyt qaldyqsyz júıemen jumys isteıdi. Metaldy eritý arqyly arnaıy formadaǵy qurylys zattary shyqqan soń, odan qalǵan qaldyqtardy qaıta óńdeýden ótkizip, óndiriske paıdalanamyz. Barlyq jabdyq jartylaı avtomattandyrylǵan. О́nim shyǵaratyn stanoktar Qytaı men Túrkııadan kelse, kompıýterlik qurylǵylardy Germanııadan aldyrdyq. Endi «Astana Invest» qalalyq ınvestısııalardy damytý ortalyǵy taǵy 1,7 gektar jer usynyp otyr. Ol jerge kólemi budan 3 ese úlken, osyndaı ónim shyǵaratyn zaýyt ornalastyrýdy josparlap otyrmyz. Joba sátti aıaqtalsa, 150 adamǵa deıin jumys kúshi qajet. Qazir ishki ónimdi qamtyp otyrsaq, ol kezde syrtqy eksportqa da kóptep qol jetkizýge bolady», deıdi kásiporyndaǵy seh basshysy Ádilet Berkinbaev.
Bir jaqsysy – jumysshylarǵa barlyq jaǵdaı jasalǵan. Tegin as máziri, jataqhana men arnaıy jýynatyn bólmeleri bar. Ádilet Berkinbaevtyń sózinshe, qala ortalyǵynan qatynaıtyn qyzmetkerlerge shaǵyn avtobýs bólingen. Maýsymdyq jumys kıimi ýaqtyly berilip otyrady. Tapsyrys kóbeıgen kezde kásiporyn eki aýysymmen jumys isteıdi. Al ortasha aılyq jalaqy – 500-600 myń teńge. Sonymen qatar qyzmetkerlerge áleýmettik qoldaý paketteri jıi uıymdastyrylyp turady.
«Shatyr jáne qaptaý materıaldaryn shyǵaratyn «Metal Former» zaýyty arnaıy ekonomıkalyq aımaqtyń (AES) basqarýshy kompanııasy – «Astana Invest» qalalyq ınvestısııalardy damytý ortalyǵy kómegimen iske asqan joba. Sonyń nátıjesinde zamanaýı jabdyqtar arqyly ónim sapasy men qýattylyǵyn arttyrý, aýqymyn keńeıtý, qosymsha jumysshylardy tartý jumystary júrgizildi. О́nimniń negizgi satyp alýshylary – «BI-Group», «Mabco», «Bazis-A» qurylys kompanııalary. Ártúrli ónerkásiptik jáne azamattyq nysan salatyn mundaı iri kompanııalardyń otandyq ónimge degen suranysy joǵary. Odan bólek, Qazaqstannyń birneshe qalasynda júrip jatqan qurylystarǵa da zaýyt ónimderi jetkiziledi. Endi atalǵan kásiporyn ónim túrlerin keńeıtý úshin ekinshi zaýyt salýdy qolǵa almaq», deıdi «Astana Invest» Basqarma Tóraǵasy Ashat Bekeev.
Tóraǵanyń aıtýynsha, qazir elordada eki arnaıy ekonomıkalyq aımaq (AEA) jumys isteıdi. Biri – «Astana – jańa qala» dep atalsa, ekinshisi – «Astana-Tehnopolıs» ekonomıkalyq aımaǵy. Osy AEA-nyń basqarýshy kompanııasy – «Astana Invest» qalalyq ınvestısııalardy damytý ortalyǵy.
Byltyr osy eki aımaqta jalpy quny 8,59 mlrd teńgege 7 joba paıdalanýǵa berilgen. Olardyń qatarynda biz aıtqan zaýyttan bólek, plastıkalyq terezeler óndirisi («Astanaplastroı»), ınnovasııalyq energııa únemdeıtin materıaldar («3i Materials»), polımerli qubyrlar men fıtıngter («ATZ Arystan»), termostalǵan kvars generatorlaryn óndirý (ArtXtal»), qurylys materıaldary («QTKSS») jáne jıilikti retteıtin elektr jetekteriniń óndirisi («Power Conversion Systems») boıynsha seriktester bar. Al bıyl quny 19,8 mlrd teńge bolatyn 10 jobany iske qosý josparlanǵan. Iske assa, 260-qa jýyq jumys orny ashylmaq.
