Sýretter ákimdiktiń baspasóz qyzmetinen alyndy
«Jaǵdaı jalpy qıyn ekenin bilesizder, 3 myńdaı turǵyn úıdi sý basty, 14 myń adamdy evakýasııaladyq. Áli de Petropavl qalasynyń keıbir aýdandary men Qyzyljar aýdanynyń 17 aýlynda sý tur. Biraq sý eptep tartylyp keledi. Petropavldyń sý torabyndaǵy deńgeı 27 sm-ge tómendedi. Ekinshi tolqynnyń kórsetkishteri birinshiden kóp bolmaıdy. Sondyqtan ol jaǵdaıdy kúrdelendire qoımas dep senemiz», dedi K.Ivannıkov.
Keshe saǵat 16.00-de Esildiń deńgeıi Petropavl sý qoımasynda 1 198 sm boldy, bul segiz saǵat burynǵyǵa qaraǵanda 2 sm-ge tómen. Dál osy ýaqytta Sergeev sý qoımasyndaǵy sý deńgeıiniń bıiktigi 1 083 sm boldy. Bul – bógetten asqan bıiktik 283 sm degen sóz. Esterińizge sala ketsek, ol 425 sm-ge deıin kóterilgen edi. Demek bógetten asqan sýdyń bıiktigi 142 sm-ge tómendegen.
Premer-mınıstrdiń birinshi orynbasary Roman Sklıar men oblys ákimi Ǵaýez Numuhambetov áli de sýda turǵan Oıqala shaǵyn aýdanyn qaıyqpen júzip, aralady. Mundaǵy sý Esildiń deńgeıi tómendese de ketpeıdi, óıtkeni bógetke salynǵan dambalardan sý aspaı qalyp, aýdan sýdan aryla almaıdy. Oblys ákimi óziniń áleýmettik jelidegi paraqshasyna: «Sý ketkende bul aýdan áli de qazanshuńqyrynda qala beredi. Sondyqtan onyń sýyn sorǵylar men pompalarmen dalaǵa aıdaýdy qala ákimine tapsyryp otyrmyn. Osy bastan bul iske daıyn bolýdy qatań eskerttim», dep jazǵan.
Basshylar Petropavldaǵy evakýasııalyq beketterde de bolyp, onda ornalasqan turǵyndarmen kezdesti. Mundaǵy turǵyndardyń bári birrettik materıaldyq kómek pen sýǵa ketken dúnıe-múliktiń ótemaqysy qalaı tólenetinin jabyla surady. Oǵan evakýasııalyq beketterde mobıldi toptar jumys isteıtini, olar járdemaqy men ótemaqy tóleý máselesimen de aınalysatyny aıtyldy.
«Búginge deıin turǵyndardan birrettik járdemaqy alýǵa 2 myńnan asa aryz tústi, olardyń ishinde myńnan astamyna 400 mln teńgeniń kómegi jiberildi. Al dúnıe-múlikke keltirilgen zalaldyń shyǵynyn arnaýly komıssııa sý tartylǵan soń esepteıdi», dedi ákim.
Soltústik Qazaqstan oblysynan saılanǵan senator Ásem Rahmetova palatanyń kezekti otyrysynda Úkimet basshysynyń atyna depýtattyq saýal joldap, tasqyn sýdan zardap shekkenderge kelgen shyǵyndy óteý qaǵıdalaryn qaıta qaraýdy usyndy.
«Tasqyn sýdan zardap shekken óńirlerde qazirgi kezde kelgen zalaldy óteýge jáne birjolǵy kómek tóleýge qujattar qarqyndy túrde qabyldanyp jatyr. Alaıda úıleri sý astynda qalǵan kóptegen turǵyn memleket tarapynan qajetti materıaldyq qoldaý bolmaı qalýy múmkin dep alańdap otyr. О́ıtkeni sý basqan eldi mekenderdegi keıbir jalǵa turyp jatqandar memleketten beriletin birjolǵy ótemaqyǵa qol jetkize almaýy múmkin. Keıbir esepshottary buǵattalǵan turǵyndarǵa beriletin birjolǵy ótemaqy bankter tarapynan kredıttik qaryzdy jabýǵa ustalyp qalady», dedi Á.Rahmetova.
Sondaı-aq ol zalaldy óteý qaǵıdalaryna ózgerister engizýdi, sý tasqyny kezinde tolyq qıraý ne joǵaltý sebebinen baǵalaý júrgizý múmkin bolmaǵan turǵyn úı úshin zalaldy óteý tetigin ázirleýdi, turǵyn úı emes qurylystar men múlikke kelgen, onyń ishinde sý tasqyny kezinde joǵalǵan zattardy óteýdi engizýdi usyndy. Sonymen birge tótenshe jaǵdaı saldarynan zardap shekkenderge kelgen zalaldy óteýge qujattardy berý merzimin 30-dan 60 kúnge deıin uzartý, jeke nemese memlekettik turǵyn úı qorynan jalǵa beriletin úılerde turatyn azamattardyń múlkine kelgen zalaldy óteý tártibin aıqyndaý usynyldy.
Tasqyn bastalǵannan beri patrýldik polıseıler táýlik boıy sý basqan avtojol ýchaskelerin baqylap otyr. Esildiń buryn-sońdy bolmaǵan tasqynynda polısııanyń bul bólimshesi de kúndiz-túni jumysta boldy.
«Polısııa qyzmetkerleri eki aýysymda jumys istep, sý tasqyny baıqalatyn avtojol ýchaskelerinde kezekshilik etti. Bizdiń mindetimiz – jol qaýipsizdigin qamtamasyz etý, jazataıym oqıǵalardyń aldyn alý, qutqarýshylarǵa járdemdesý jáne jolaýshylarǵa jan-jaqty kómek kórsetý», deıdi PD PPB komandıri, polısııa maıory Ýálıhan Orazalın.
«QazAvtoJol» kásiporny PD-men birlese otyryp, tasqyn bastalǵannan beri jabyq bolǵan respýblıkalyq mańyzy bar «Jezqazǵan – Petropavl» jolynyń 952-954 shaqyrymyndaǵy ýchaskesin ashty. Sondaı-aq Petropavldy aınalyp ketetin aınalma joldyń jabylyp qalǵan 11-14 shaqyrymdyq aralyǵyn da ashtyq dep jarııalady. Qazir bul joldarmen aýyr júk mashınalary ǵana emes jeńil kólikter de júre bastady.
Petropavl turǵyndary qala irgesindegi Beskól aýlyna da jete almaı qalǵan edi. Qazir 13 shaqyrymdyq bul jol da ashyldy. Qyzyljardan Beskólge baratyn 101 avtobýs marshrýty da júre bastady. Osy kúnderi Qyzyljarǵa 320 tonnadan asa qaıyrymdylyq kómek júkteri jetkizildi. Sońǵy 70 tonnadaı júk Pavlodar men Kókshetaý qalalarynan jetti. Olardyń bárin volonterler qaǵaz qoraptarǵa bólip, kúndiz-túni taratýǵa daıyndap jatyr.
«Sýda qalǵan jerlesterimizdiń taǵdyry meni beıjaı qaldyra almady. Sondyqtan qolymnan kelgen kómekti jasaýǵa tyrysyp, osynda keldim. Mundaǵy jumystardyń ushy-qıyry joq. Men ózimniń basqa da joldastarymdy, tanystarymdy shaqyryp jatyrmyn», deıdi eriktilerdiń biri Dıas Esjanov.
Ol eńbek etip jatqan «Radýga» JShS alańyna túsirilgen júk shynynda kóp eken. Osynda «Amanat» partııasy oblystyq fılıaly atqarýshy hatshysynyń orynbasary Bolat Danııarov ta júr.
«Túsirilgen júkter búlinip qalmasyn degen de ýaıym bar. Un, qant sııaqty qaptaǵy azyq-túlik jaýynnyń astynda qalsa, bári búlinip qalady ǵoı. Sony eskerip bárin sellofanmen japqyzyp, sý kirmesteı etip jatyrmyz. Meniń bilýimshe, ózimizdiń turǵyndardikimen qosqanda búginge deıin 329 tonnanyń júgi qabyldandy», dedi B.Danııarov.
Ortalyq «Qyzyljar» meshitiniń aýmaǵynda kókshetaýlyq baýyrlar ıisin burqyratyp, palaý pisirip jatyr.
«Biz qazir 300 adamdy dámdi ystyq aspen tamaqtandyrmaqpyz. Osyǵan deıin aýyzsý jóneltkenbiz. Bizdiń tamaqtarymyz Bolshaıa malyshka aýly turǵyndaryna jetkiziledi», deıdi kókshetaýlyqtardyń ókili Oırat Bolatov.
Adal jannyń bári osylaı, jerlesterimizge janashyrlyq bildirip, jumys istep jatqanda arada aramzalar da júrgenin jasyra almadyq. 47 jastaǵy bir áıel volonterlerdiń júkterdi «Gazelge» artyp jatqanyn kórip, dereý beınekameraǵa túsirip alypty. Onyń oıynsha, volonterler kelgen júkterdi ózara talap jatqan kórinedi. Adal qyraǵylyq bolsa, mundaıdy polısııaǵa kórsetýi kerek qoı. Joq, áıeldiń izdegeni arzan sensasııa, dálirek aıtqanda aramdyq eken. О́ziniń túsirgen jazbalaryn ol WhatsApp-taǵy tobyna, odan ári TikTok-ke salyp úlgeripti. Sóıtip, jastardyń jalyndap kómek jasap jatqan isteri urlyq bolyp kórsetilipti. Shyn máninde, bul «Gazelge» fýralarmen kelgen júkterdiń bir bóligin artyp, «Bolshaıa malyshka» turǵyndaryna jiberýge daıyndalyp jatyr eken. О́zderin TikTok-ta sýyqqoldy bireýler dep kórsetkenge namystanǵan jastar dereý polısııaǵa habarlap, jalaqor áıel ustalyp, aıypqa tartyldy. Kóptiń arasynda osyndaılar da bolady, árıne.
Soltústik Qazaqstan oblysy
