Sýretti túsirgen – Erlan OMAR, «EQ»
Zaýytqa 2013 jyldan beri №1 Indýstrııalyq parkten jer bólinip, tolyq negizde túrli ólshemdegi qubyr shyǵarýdy qolǵa alǵan. Jalpy quny 4,15 mlrd teńge ınvestısııa salynǵan óndiris ornynyń ózindik ereksheligi kóp. Kásiporynnyń tehnıkalyq dırektory Marat Sádýaqasov seh ishin aralaı júrip, ózimizden shyǵyp jatqan ónim jaıyn túsindirip berdi.
«Basty ónimimiz – sý qubyrlary, sondaı-aq gaz jelilerin júrgizýge, elektr jelileriniń syrtyn qaptaýǵa arnalǵan qubyrlar. Qosymsha kúkirt qyshqylyna tótep beretin, qysymǵa shydamdy, ásirese «QazAtomProm» sııaqty kásiporyndar paıdalanatyn qubyrlar da bar. Jalpy, ár qubyrdyń ózindik ereksheligi, nege jaramdy nemese jaramsyz ekeni týraly málimet bolady. Tapsyrys berýshiler de ózine qajetti qubyrdyń ne nársege kerektigin aıtady. Sol boıynsha ónim daıyndaımyz. Al negizgi shıkizat – polıetılen. Bul hımııalyq zat bizdiń elden shyqpaıdy. Biz ony Qytaı, Reseı, О́zbekstan nemese Irannan aldyramyz. Al zaýyttyń jyldyq qýaty – 15 myń tonna qubyr», deıdi zaýyttyń tehnıkalyq dırektory Marat Sádýaqasov.
Onyń sózinshe, shıkizat ózimizden shyqsa, ónim baǵasynda da kóp ózgeris bolady. О́zgeris bolǵanda da, baǵa tómendeıdi. О́ıtkeni ne kerektiń bári ózimizden tabylyp tursa, qubyr baǵasy da tym aspandamaıtyny anyq qoı. Al qazir shıkizaty syrttan bolǵan soń shyǵar, ónim baǵasy arzan deýge kelmeıdi. Mundaǵy baǵa ónimniń uzyndyǵy ne kólemine emes, salmaǵyna qaraı qoıylady. Mysaly, dıametri 160-tyq qubyrdyń bir metrge shaqqandaǵy salmaǵyn eseptesek, bul – 3 765 teńge.
«Ras, dál qazir ónimge suranys joq emes bar, biraq eldegi úlken kompanııalar Qytaı nemese Reseıge tapsyrys berip aldyratyny da ras. Elden shyǵatyn ónimimiz syrttan keletin taýardan esh kem emes. Tipti artyq desek te bolady. Al otandyq ónimge degen Úkimet qoldaýy toqtamasa, belgili bir kelisim-shartpen jyl boıyna satyp alý máselesi jolǵa qoıylsa, eldegi ónim shyǵaratyn kásiporyndardyń qadamy alǵa jyljı túsedi. Eger otandyq kásiporyn shyǵarǵan taýardyń osylaısha satyp alý úderisterin jeńildetip, sapasy men úlesin arttyrý syndy jumystaryn bir júıege túsirse, onda ekonomıkalyq kórsetkishimiz de jaman bolmasy anyq», deıdi Marat Sádýaqasov.
Búginde kásiporyn qubyrlary arnaıy tapsyryspen Astana, Almaty, Qostanaı, Aqtaý men Atyraý qalalaryna jiberilip jatyr. Aıta ketý kerek, seriktestikten shyǵatyn dıametri 16-lyq qubyrlardy elektr jelilerin qaptaýǵa paıdalansa, eń úlken 1 200 dıametrli qubyrlar jerasty jylý jelilerin júrgizgenge taptyrmas ónim. Al sapasyna kelsek, bulardyń jaramdylyq merzimi 50 jylǵa deıin jetedi. Búginde kóbine-kóp 110 dıametrlik qubyrlardan joǵary qaraı ólshemdegi qubyrlardy ózimizdegi qurylysta kóbirek qoldanylady eken.
Tórt aýysymmen jumys isteıtin zaýytta dál qazir 70 adam óz nápaqasyn taýyp júr. Kópshiligi tehnıkalyq jáne mehanıkalyq mamandyqtardy ıgergen. Sondaı-aq jumysshylarǵa arnaıy avtobýs qarastyrylǵan. Bir mezgil tegin as beriledi. Eń tómengi aılyq – 200 myń teńge kóleminde.
«Qubyrdyń kóleminen bólek, uzyndyǵy da tapsyrys berýshiniń suranysyna qaraı jasalady. Mysaly, qazir júk tıeıtin bóligi 12 ne 13 metrlik úlken kólikter bar. Dıametri 160-tan joǵary bolatyn qubyrlardyń uzyndyǵy da soǵan sáıkes quıylady. Al dıametri odan kishi qubyrlardyń uzyndyǵyn arnaıy oram arqyly bir shaqyrymǵa deıin daıyndaımyz. Ártúrli ólshemdegi qubyrdy eritip quıatyn jabdyqtardyń barlyǵy da zamanaýı tehnologııalar», deıdi zaýyttyń tehnıkalyq dırektory.
Zaýyt basshysynyń aıtýynsha, zaýytta Qytaıdan ákelgen arnaıy qurylǵy arqyly dıametri 16 men 160 bolatyn qubyrlar shyǵady. Eń úlken dıametrdegi (1000-1200 dm) qubyrlar nemis tehnologııasymen jasalǵan balqytý apparatynda quıylady. Al ortasha kólemdegi qubyrlar Fınlıandııadan kelgen jabdyqtarmen daıyndalady eken.
«Qubyr daıyndaýda eń qajetti – «polıetılen» deıtin dúnıe bizdiń elde daıyndalmaıdy. Dál osy zatty ózimizden shyǵarýǵa múmkindik jetkilikti. Tek taǵy da osy jerde memleketimiz jaǵdaı qarastyrsa deımiz», dep sózin qorytty zaýyt basshysy M.Sádýaqasov.
