Momyshulynyń taktıkasy

«Aqıqat pen ańyzdan» soń batyrdyń óz kitaptaryn jáne qazaq qaharmany týraly ja­zylǵan Aleksandr Bektiń kita­byn oqyp, Ekinshi dúnıe­júzilik soǵys shyndyǵyn tam-tumdap bildik. Biz «Azattyq» («Osvobojdenıe») atty kórkem fılmdi kórgendi una­tatynbyz. Osy qan maıdan­daǵy atalarymyzdyń (ishinde Álııa men Mánshúkteı apalarymyz da bar) bári biz úshin halyq baty­ry edi.

Joǵary oqý ornyn bitirgennen keıin óz erkimmen áskerge sura­nyp, Jambyl qalasynan keńes áskeri qataryna alyndym. Ob­lys ortalyǵynan ushaqpen sol kez­degi odaq astanasy Máskeý qala­syna jettik. Sodan bizdi Latvııanyń ortalyǵyna poıyzben alyp keldi. Rıgaǵa jetken soń saparjaıdan aýyr áskerı mashınalarmen Adajıdegi (Gaýıa ózeniniń sol jaǵalaýy) serjant daıarlaıtyn áskerı garnızonǵa apardy. Men sol jerde keńes odaǵynyń túkpir-túkpirinen kelgen joǵary bilimdi azamattarmen 9-rotaǵa tústim. Rotada 104 sarbaz boldyq. Arada tórt aı ótkennen keıin Rıga qalasyndaǵy Joǵary áskerı oqý ornynan dáris oqýǵa bir top ofıser keldi.

1985 jyl. Jeltoqsan aıy. Garnızonnyń oqý zaly. Qulaqqa urǵan tanadaı tynyshtyq. Áske­rı dáris bastaldy. Dárisshi – ma­ıor shenindegi ofıser. Sabaq­qa kiriser aldynda daýsyn kenep qoıyp: «Aralaryńda Qazaq­stannan kelgen azamattar bar ma?» dep surady. Biz úsh jigit ornymyzdan atyp turdyq. Bireýmiz  Arqalyqtan, ekinshimiz Shym­kentten degendeı, aldynda tanysyp úlgergenbiz... Budan keıin álgi ofıser: «Ishterińde Jambyl oblysynyń azamaty bar ma?» dep surady. Men áskerı tártippen «Dál solaı!» dep sańq ete qaldym.

Sonda dárisshi maıor: «Siz dańqty atańyzdy laıyqty maqtan ete alasyz! Búgingi dárisimizdiń taqyryby – «Baýyrjan Momysh­ulynyń taktıkasy» dep, sabaǵyn bastap ketti. Men ǵana emes, sol kezde janymdaǵy eki jerlesim de qýanyshtan tóbemiz kókke eki eli jetpeı turdy. Elimizden 4,5 myń shaqyrym jerdegi Baltyq boıy jurtynda tegi, esim-soıy bólek kásibı sardar bizdiń Báýkeń – halyq batyry Baýyrjan Momyshuly týraly jáne onyń qol­basshylyq sheberligi jóninde dáris oqyǵaly tur. Túsimizde emes, óńimizde!

«Baýyrjan Momyshulynyń taktıkasy – Jeńisti jaqyndatqan, qan maıdanda tájirıbe men sheberlikten týǵan soǵys tásili...» dep bastady sózin maıor. Sodan keıin Máskeýdi qorǵaýdaǵy ja­ýapty kezeńdi, qolda bar áskerı tehnıka men sarbazdardyń sanyn, sondaı-aq sol sheshýshi shaıqasqa deıingi soǵys amaldaryn aıta kelip, «Momyshuly taktıkasy buryn bolmaǵan tásildi júzege asyrdy. Bul – áskerı teorııany tájirıbemen jańǵyrtqan tyń, tosyn qadam edi» dedi.

Baıandamashy sol dáristi tyń­dap otyrǵan búkil rotanyń aldynda taktıkanyń josparyn, júzege asýyn, nátıjesin taq­taǵa syzyp kórsetti. Osy dáris ústinde qan maıdanda qa­zaq jaýyngerleriniń abyroıyn kóterip, dańqyn asyrǵan B.Momysh­uly erligin estip, quı­qa­myz shymyrlap, júregimiz dúrsildedi.

Orys ofıseri Baýyrjan atamyzdyń sheshýshi soǵystaǵy sara jolyn bilgirlikpen, bilik­tilikpen, tipti adamı-ustaz­dyq súıispenshilikpen túsin­dirdi. Bul jaǵdaı rotalas joldas­ta­ry­myzdyń aldynda bedelimizdi odan saıyn asqaq­tatyp jiberdi. Biz, Qazaq­stannyń úsh sarbazy, otanshyldyq sezimimiz oıanyp, kópke deıin marqaıyp júrdik.

Áskerden kelgen soń, gazet-jýrnaldan Báýkeńniń azamat­tyq erligi beıbit zamanda da jal­ǵasqanyn oqyp-bilip, batyr­dyń san ǵasyrda bir týatyn tulǵa ekenine ábden kózimiz jetti.

Áýez BÁIDIBEKOV,

tehnıka ǵylymdarynyń doktory, professor