Boksshylar enshisinde – 25 altyn!

Jastar jasyndaı jarqyldady

Aldymen jastar básekesi týraly aıt­saq, 6 mamyrda aıaqtalǵan doda óte qyzyqty ótti. Sebebi bul synda jas­ta­rymyzǵa ásirese Úndistan men О́zbekstan boksshylary básekeles boldy. Soǵan qaramastan 12 salmaqtyń toǵyzynda qyz­darymyz fınalǵa shyqty.

Alǵashqy bolyp 52 kg salmaqta rıngke kóterilgen Baǵjan Otynbaı úndistandyq Nıshaǵa 0:5 esebimen jol berip, kóńilimizdi kúpti etken-di. Alaıda odan keıingi tórt jekpe-jekte qyzdarymyz jeńiske jetip, qalyń jankúıerdi qýantyp tastady. 54 kg salmaq dárejesinde Aıajan Sydyq úndistandyq Tamannamnan 4:1 esebimen basym tússe, 57 kg salmaqta Aıajan Ermek ózbek boksshysy Ferýza Sharıpovaǵa esh múmkindik bermedi – 5:0. 60 kg salmaqta Tolǵanaı Qasymhan úndistandyq Nıkıta Chandty 4:1 esebimen jeńdi. Al 66 kg salmaqtyń jekpe-jegin kóp jankúıermen birge biz de asyǵa kúttik. Sebebi atalǵan salmaqta qazaqtyń qos qyzy qolǵap túıis­tirdi. Uldana Taýbaı  men qytaılyq qan­dasymyz Dına Janatbıke arasyndaǵy báseke kóptiń kóńilinen shyqty. Teń dárejede órbigen básekede Uldana 4:3 esebimen jeńisti julyp aldy.

Al 70 kg salmaqta el namysyn qorǵaǵan Marııa Sıdorenko Qytaı sapyndaǵy taǵy bir qandasymyz Almıra Ábdiraıymǵa 0:5 esebimen ese jiberdi. Shuǵyla Nálibaı 75 kg salmaqta úndistandyq Rýdrıkadan (4:1) aılasyn asyrsa, 81 kg salmaqta Arýjan Zeınollaeva úndistandyq Hýshıdi (4:1) jeńip, Azııa chempıony atandy. +81 kg salmaqta Panar Seıithanqyzynyń ózbek boksshysy Sobırahon Shahobıddınovaǵa 0:5 esebimen esesi ketti.

Bul keshte jigit­terdiń nátıjesi tómen boldy. Fınalǵa 13 salmaq boıyn­sha alty boksshymyz ǵana joldama aldy. 60 kg sal­maqta Alekseı Havansev úndistandyq Sagar Jaharǵa esh múmkindik bermeı, 5:0 esebimen basym tústi. Sary qurlyq do­dasyna jańa salmaqqa aýysqan (67 kg) Tórehan Sabyrhan bul týrnırde ja­syndaı jarqyrap, aldyna jan sal­ǵan joq. Sondaı-aq ol dodanyń «Eń úzdik boksshysy» atandy. Jerlesimiz fınaldyq aıqasta Mýhammadazızbek Ismaılovty (О́zbekstan) eki márte nok­daýnǵa túsirip, kúmánsiz jeńdi. Osy­laısha, ol jasóspirimder men jastar arasynda Azııanyń tórt dúrkin chempıony atanyp otyr. Bir qyzyǵy, Tórehan jasóspirimder men jastar arasynda úsh dúrkin Azııa chempıony týǵan aǵasy Mahmud Sabyrhannyń rekordyn buzdy.

– Fınaldaǵy ózbek boksshysy maǵan óte jaqsy tanys. Buǵan deıin elimizdegi birneshe týrnırge qatysqan. Oqý-jattyǵý jıynynda da qolǵap túıistirgenbiz, – dedi Tórehan Sabyrhan. – Aıqas barysynda  bapkerler tarapynan «belsendilikti aqyryndap kúsheıtersiń» degen tapsyrma boldy. О́ıtkeni Mýhammadazızbek Ismaılov úsh raýnd boıy joǵary qar­qynda judyryqtasa almaıdy. Birinshi raýndta onyń shabýylyna qarymta jaýap qaıtarǵanda ol basyn buǵyp, qushaqtap alýǵa tyrysty. Ýaqyt óte kele beıimdelip, onyń da «kiltin» taptym. Jalpy, chempıonatta osy salmaqta myqty sanalǵan Qyr­ǵyzstan, Úndistan boksshylaryn jeńip, jaqsy tájirıbe jınaqtadym. Áý basta Parıj olımpıadasynyń joldamasy úshin irikteý týrnırine qatysqym kelgen. Alaıda qorǵanys «shlemniń» alyp tas­ta­lýy­­na baılanysty IBA eresekter sana­tyn 18 jastan 19 jasqa kótergen eken. Sondyqtan Parıjge barýdyń reti kelmedi. Munyń da bir qaıyry bar dep oılaımyn. Endi kúzde Horvatııada ótetin jastar arasyndaǵy álem chempıonatynda top jarsam deımin.

Tórehannyń sátti jolyn О́ner Seıilhan (71 kg) Sanjaráli Begalıev (75 kg), Ma­dııar Bek­sultanov (80 kg) jalǵastyrdy. Al 86 kg salmaqta Imanǵalı Nurpeıis ózbek Ah­mad­jon Isroılovke 0:5 esebimen ese jiberdi.

Atalǵan dodada «Eń úzdik boksshy qyz» – Almıra Ábdiraıym (Qytaı), al «Eń úzdik boksshy ul» Tórehan Sabyr­hanǵa (Qazaqstan) buıyrdy. Jarys jeńimpazdary 1-oryn – 700 AQSh dollary, 2-oryn – 400 dollar, 3-oryn 200 dollar aqshalaı syıaqymen marapattaldy.

5 altyn, 1 kúmis jáne 6 qola medal jeńip alǵan jigitterimiz beıresmı jalpy komandalyq esepte 1-oryn alsa, 6 altyn, 3 kúmis jáne 3 qola enshilegen qyzdarymyz da týra osyndaı nátıjege qol jetkizdi. 25 salmaq boıynsha (13 ul, 12 qyz) 7 altyn, 3 kúmis jáne 12 qola buıyrǵan О́zbekstan ekinshi satyǵa jaıǵasty. 5 altyn, 9 kúmis, 8 qola jeńip alǵan Úndistan boksshylary úzdik úshtikti túıindedi.

– 29 naýryz kúni  ǵana jastar koman­dasyna aǵa jattyqtyrýshy bolyp ta­ǵaıyndalǵanymdy bilesizder. Ýaqyt ty­ǵyz­dyǵyna baılanysty dodaǵa boksshylardy tolyqtaı daıyndap úlgermedik, – dedi jastar quramasynyń bas jat­tyqtyrýshysy Qaırat Sátjanov. – Qa­telikterimizdi baıqadyq. Taktıkalyq, tehnıkalyq jáne kúsh-qýat jaǵynan jattyǵý az bolyp qaldy. Bolashaqta osy qateliktermen jumys isteımiz. Búginde jastar quramasynda kúsh-qýat jaǵynan daıyndyq azdaý. Ekinshiden, halyqaralyq tájirıbeleri jetispeıdi. Aldaǵy ýaqytta, Túrkistan oblysyndaǵy «Almataý» sport kesheninde oqý-jattyǵý jıynyn ótkizemiz. Sosyn Sıdneı olımpıadasynyń kúmis júldegeri Muhtarhan Dildábekovtiń qur­metine uıymdastyrylatyn halyqaralyq jarysqa qatysamyz. Odan keıin kúzde ótetin álem chempıonatynda baq synaımyz.

Boksshylar jaraqattan aman

Boksshylardyń fızıkalyq jatty­ǵýyna jaýapty maman Donatas Iаný­shevıchıýsti sózge tartqanymyzda, ol qurama boksshylaryn jyldamdyq pen aıaqta tez qımyldaý ádisterin damytý kerek ekenin aıtty.

– Qazaqstanǵa alǵash kelgende jigit­terdiń tártipke mán beretini erekshe kózge tústi. Eńbek, sporttyq minez, jattyǵýǵa degen jaýapkershilik qazaq boksshylarynyń boıynda bar. Jattyǵýdan tys, uıqy men tamaqqa da qatty kóńil aýdarady. Kásipqoı bokstaǵy jattyǵý úrdisin áýesqoı boksqa da engizdim. «Aqbulaq», «Almataý» olım­pıadalyq daıyndyq ortalyqtary bar­lyq talapqa saı. Bul da óz kezeginde alań­syz nátıjeli jattyǵýǵa oń áserin tıgizedi. Degenmen áli kóptegen jospar bar. Jyldamdyq, shydamdylyq, aıaqta qımyldaý, kúsh-qýatty odan ári arttyrý qajet, – deıdi maman.

Aıtjanovtyń aılasy

7 mamyrda 22 jasqa deıingi boksshylar arasynda Azııa chempıonatynyń fınaldyq aıqasy ótti. 13 salmaqtyń barlyǵynda da sheshýshi kezeńge joldama alǵan erler quramasy 8 altyn medal jeńip aldy. Qyz­darymyz da 6 altyn, 4 kúmis jáne 1 qo­la medalmen kósh bastady.

51 kg salmaq dárejesinde boksshylardy tańdaýda bas bapker Myrzaǵalı Aıt­janov «qýlyqqa» barǵan sekildi. Bu­ǵan deıin 54 kıloda óner kórsetken Kenje Muratulyn 51 kg salmaqqa arnaıy túsiripti. Nege? Sebebi ol ózbek boksshysy Asylbek Jalılovqa qarsylyq kórsetetin birden-bir boksshy eken. Otandasymyz ózbek boksshysyn buǵan deıin 2023 jyly «Elorda Cup» týrnıriniń 1/2 fınalynda 4:1 esebimen jeńgen-di. Bapkerler qurǵan jospar oryndaldy. Kenje Muratuly Asylbek Jalılovty 5:0 esebimen utty.

54 kg salmaqta Nursultan Altynbekke fınaldan góri, jartylaı fınaldyq aıqas óte aýyr tıdi. Sebebi ózbek boksshysy tó­belesýdi jaqsy kóredi eken. Nursultan fınaldyq jekpe-jekte mońǵolııalyq Oıýn-Erdene Enhsaıhannan aılasyn asyrdy. Nursultan osymen ekinshi ret 22 jasqa deıingi Azııa chempıonatynda top jardy.

67 kg salmaqta kelesheginen zor úmit kúttiretin boksshynyń biri – Elnur Súıinbaı. Qarsylastary myqty. Dese de, sheberligi, aıla-tásiliniń arqasynda top jardy. Ol fınalda 2023 jylǵy jastar arasynda Azııa chempıonatynyń qola júl­degeri Prıt Malıkti 5:0 esebimen jeńdi.

71 kg salmaqta Sabyrjan Aqqalyqov pen tájik Dovýd Makhamov arasyndaǵy jekpe-jek óte keremet ótti. Ásirese Sa­byrjan naǵyz qazaq boksyn kórsetti. Kerek jerinde soqqy jasap, ózin jan-jaqty kórsete bildi. Esep – 5:0, bizdiń jigittiń paıdasyna sheshildi.

Dıas Moljigitov (75 kg) te jarady. Jeńisti namystyń arqasynda julyp aldy. Ol bolashaǵynan zor úmit kúttiretin boks­shy ekenin dáleldeı aldy. Jerlesimiz jastar arasynda álem chempıony, ózbek boksshysy Javohır Ýmmatalıevti 5:2 esebimen utty.

Talaı jarysta júlde alyp júrgen el chempıony Erasyl Jaqpekovke jartylaı fınal aýyr soqqan edi. О́ıtkeni О́zbekstan ókiliniń jastar arasynda álem chempıony degen ataǵy bar edi. Basynan jaraqat aldy. Ony tikkizip, fınalǵa shyq­qan Aýǵanstannyń jalǵyz ókili Gaıs Alızadadan qınalmaı basym tústi.

Jalolovty nokdaýnǵa jiberdi

О́zbektiń maqtanyshy bokstan Olım­pıada, álem chempıony Bahodır Jalolov qazaq boks jankúıerlerine jaqyn tanys. Bizdiń Qamshybek Qońqabaevpen 8-9 márte rıng tórinde kezdesken. Sol Bahodırdiń týǵan inisi Samandar Jalolov Astanada nokdaýnǵa túsip, jekpe-jekti erte aıaq­tady. Ony sabasyna túsirgen – Temirlan Muqataev. 86 kg salmaqta óner kórsetken Temirlan byltyr el Spartakıadasynda kózge túsken edi. Sol synda 19 jasynda nebir tájirıbeli boksshylardan basym túsip, chempıon atanǵanyn óz kózimizben kórdik. Bıyl da, mine, el namysyn abyroımen qorǵady.

92 kg salmaqta Beknur Batyrbektiń qarsylasy kezdesýden bas tartyp, jeńis jekpe-jeksiz Beknurǵa buıyrdy. Bas jattyqtyrýshy Myrzaǵalı Aıtjanovtyń aıtýynsha, Beknur ulttyq quramanyń múshesi emes. Byltyrǵy Spartakıadada úshtikke de kirmegen. О́tken oqý-jattyǵý jıynynda jeńgeni bar, jeńilgeni bar, barlyǵyn iriktep, aqyry tańdaý osy Beknur Batyrbekke túsipti. Durys tańdaý jasaǵan sekildi, jerlesimiz bapkerlerdiń senimin aqtaı bildi.

Jeńilgendi jer kóteredi

Al erler arasynda fınaldyq aıqasty bastap bergen 48 kg salmaqtaǵy Ernar Qarap 2022 jylǵy jastar arasynda álem chempıony Sýresh Vıshvanashpen judyryqtasty. Bul jerde Úndistan boksshysynyń jerlesimizge qaraǵanda sál basymdyǵy bar ekeni kórinip-aq turdy. 57 kg salmaqta Erbolat Sabyr eki raýnd taza jeńip tursa da, ókinishke qaraı, qabaǵyndaǵy jaraqatyna baılanysty jol berdi. 60 kg salmaqta Rýslan Kúzeýbaevtyń qarsylasy boıy uzyn ári sheberligi sál joǵary boldy. Áttegen-aıy, jeńis kiltin taba almady. 63,5 kg salmaqta Erasyl Tańqaı fınalǵa deıin óte jaqsy óner kórsetip keldi. Jartylaı fınalda kóp kúsh jumsap qoıǵan sekildi. Fınalda О́zbekstan ókili Abdýlloh Madamınovqa ese jiberdi. +92 kg salmaqta Amanat Sabyrǵalı jaraqatyna baılanysty jarysty jalǵastyrýdan bas tartty. Buǵan deıin eki boksshy jastar arasyndaǵy álem chempıonatynyń fınaly men byltyr 22 jasqa deıingi Azııa chempıonatynyń fınalynda kezdesken.

– Boksshylarymyzǵa kóńilimiz toldy. О́ıtkeni árqaısysynyń ózindik shama-sharqy bar. Fınalǵa deıin jetkenniń ózi – kórsetkish. Barlyq salmaqta altyn buıyrmady. Aldyn-ala shamamen toǵyz altyndy josparlap edik. О́kinishke qaraı, 57 kg salmaqta dárigerdiń álde tóreshiniń qateligi deımiz be, jeńisti úndi boks­shysyna «syılady». Mundaı jaıttar Olımpıada, álem chempıonaty, Azııa oıyn­darynda da bolady. Biraq bir boksshy úshin jarysty toqtatyp, sportshylardy shettetýdiń aqyry jaqsylyqqa aparmaıdy. О́zge sportshylarymyzǵa kesiri tımesin dep keıde barlyǵyna kónýge týra keledi. Sportta jeńis pen jeńilis qatar júredi. Keleńsiz jaǵdaılar bolady. Oǵan daıyn boldyq. Biraq jigitterdiń eshqaısysyna ókpemiz joq, – dedi quramanyń bas bapkeri Myrzaǵalı Aıtjanov.

6 altyn, 4 kúmis, 1 qola

Qazaq qyzdary arasynda rıng tó­rine birinshi bolyp Gúlnar Turapbaı kó­terilip, 2022 jylǵy jastar arasynda álem chempıonatynyń qola júldegeri, úndistandyq qarsylasy Tamannany 4:1 esebimen jeńip, kóńilimizdi bir kóterip tas­tap edi.  Alaıda odan keıingi úsh jekpe-jekte qyzdarymyz – Anıta Adısheva (52 kg),  Elına Bazarova (54 kg), Anel Saqysh (57 kg) birinen soń biri jeńilip, kóńilimizdi kúpti etti. Bir kezdesýden keıin Anar Tur­synbek (63 kg) te aldyńǵylardyń kebin kıdi.  Áıtkenmen, Shahnaz Isaeva (60 kg), Aq­nar Ishanova (66 kg), Jasmın Qızatova (70 kg), Dıana Maǵaýııaeva (81 kg), Eldana Talıpova (+81) qarsylastarynan basym túsip, Qazaqstan qorjynyna kezekti altyn medaldy salyp berdi.

22 jasqa deıingi boksshylar arasynda ótken Azııa chempıonatynda (erler men qyzdar) qurama qyz-jigitteri 14 altyn, 9 kúmis jáne 1 qola medal jeńip aldy. Ún­distan boksshylary 7 altyn, 5 kúmis, 9 qola medal enshilese, 4 altyn, 6 kúmis jáne 10 qola medalmen О́zbekstan úzdik úshtik­ti túıindedi.

Tóreshilerge de úlken synaq

– Qazaqstanda buǵan deıin 2016 jyly áıelder arasyndaǵy álem chempıonaty uıymdastyrylǵan edi. 2023 jyly jastar jáne jasóspirimderdiń Azııa chempıonatyn qabyldadyq. Endi mine 22 jasqa deıingi jáne jastar arasynda Azııa chempıonatyn ótkizý mártebesine ıe boldyq, – dedi Azııa boks qaýymdastyǵynynyń vıse-prezıdenti Azız Qojambetov. – Búginge deıin Azııa qurlyǵynda eresekter, 22 jasqa deıingi, jastar men jasóspirimder, mektep oqýshylary arasyndaǵy týrnırler bolyp bólinip kelgen edi. Endi 22 jasqa deıingilermen birge jastar qosyldy. Jasóspirimder men mektep oqý­shylarynyń jarysy da birigedi. Osyǵan baılanysty dodaǵa qatysýshy elder men sportshylardyń sany artty. 2022 jyly Tashkentte 22 jasqa deıingiler arasynda ótken dodaǵa 12 elden 109 sportshy qatyssa, 2023 jyly Taılandta 32 elden 243 boksshy júldege talasty. Bıyl jastarmen qosa alǵanda 50 salmaqta júlde sarapqa salyndy. Nátıjesinde, Astanaǵa rekordtyq kórsetkish 25 memleketten 397 (267 er, 130 áıel) úmitker bas qosty. Ekinshiden, doda 11 kúnge jalǵasty. Úshinshiden, 22 jasqa deıingi Azııa chempıonaty tek sportshylarǵa ǵana emes, tóreshilerge de úlken synaq boldy. Mysaly, Qazaqstannan bes tóreshi óz deńgeıin ósirý úshin, emtıhan tapsyrdy. Gvatemala, Aljır, Kýba, Eýropanyń birneshe elinen arnaıy tóreshi keldi. Bulardyń bir bóligi Olımpıadada da qazylyq etedi.

Osylaısha, 11 kúnge sozylǵan sary qurlyq dodasynda 50 salmaq dárejesinde Qazaqstan 25 altyn, 13 kúmis jáne 10 qola medal jeńip aldy.  Al 12 altyn, 14 kúmis 17 qola buıyrǵan Úndistan ekinshi satyǵa jaıǵassa, 11 altyn, 9 kúmis jáne 22 qola medalmen О́zbekstan úzdik úshtikti túıindedi.