Otyrys barysynda Atyraýda ótken Ulttyq quryltaıda akademııa usynǵan «Qýatty óńirlik ǵylym – qýatty óńir» bastamasyn júzege asyrý maqsatynda óńirlik ǵylymdy damytýdyń alǵysharttary talqylandy. Is-sharaǵa Ulttyq ǵylym akademııasynyń prezıdenti Aqylbek Kúrishbaev, óńir basshysy Erbol Qarashókeev, birqatar jaýapty sala ókilderi, ǵalymdar, sarapshylar qatysyp, kókeıdegi oılaryn ortaǵa saldy.
Kóshpeli otyrysta sóz sóılegen Jambyl oblysynyń ákimi Erbol Qarashókeev ákimdik janynan Ǵylym jáne tehnologııalar keńesi qurylatynyn, onyń quramyna ǵalymdar, jergilikti máslıhat depýtattary, bıznes ókilderi enetinin atap ótti.
«О́ńirde aýyl sharýashylyǵy salasyn damytýdyń strategııalyq máselelerin sheshýge barlyq múmkindik bar. О́simdik sharýashylyǵy saladaǵy óndiriletin ónimniń 60 paıyzyn qamtamasyz etedi. Alaıda joǵary ónim alý úshin sapaly tuqym kerek. Tuqymdy ósirýden bólek ony óńdep, satylymǵa shyǵarý máselesin qolǵa alatyn kez keldi», dedi E. Qarashókeev.
Basqosý barysynda sóz sóılegen A.Kúrishbaev ǵylymı zertteýlerdi uıymdastyrýdyń zamanaýı júıesin qurýdyń mańyzdy ekenine toqtaldy. Onyń aıtýynsha, sonda ǵana jumys belgili bir júıege túsedi. «Osy jerde damyǵan memleketterdiń tájirıbesine toqtalǵan jón. AQSh-tyń árbir shtatynda iri zertteý ýnıversıtetteri, óńirlik ǵylymı ortalyq bar, olar sol óńirdiń ekonomıkasyn damytýdyń ınnovasııalyq ortalyǵyna aınalǵan. Olardyń jumysyn shtat gýbernatorlary úılestiredi. О́kinishke qaraı, elimizde ǵylymı qamtamasyz etýdiń mundaı óńirlik júıesi joq», dedi ol.
A.Kúrishbaevtyń aıtýynsha, júıeniń qurylmaýyna tosqaýyl bolyp turǵan birneshe sebep bar kórinedi. Birinshiden, óńirlerdegi ǵylymdy damytý máselesinde teńgerimsizdik oryn alǵan. Iаǵnı zertteýshi mamandardyń 35 paıyzy ǵana jumys isteıdi. Olardyń deni Almaty men Astana sekildi megapolısterde shoǵyrlanǵan.
«Ulytaý oblysynda Almaty qalasymen salystyrǵanda 68 esege, Almaty oblysynda — 28 esege, Túrkistan oblysynda — 27 esege, Soltústik Qazaqstan oblysynda – 18 esege, al Jambyl oblysynda 13 esege tómen. Osy rette Almaty qalasy zertteýshiler sany boıynsha tipti Kanadany basyp ozǵanyn aıtýymyz kerek.
Ǵylymdy qarjylandyrý boıynsha da Almaty men Astana qalalary kósh bastap tur, olardyń úlesine barlyq ishki shyǵyndardyń 66%-y, baǵdarlamalyq-maqsatty jáne bazalyq qarjylandyrýdyń 79%-y, granttyq qarjylandyrýdyń 75%-y tıesili. Jergilikti bıýdjetterden bólinetin ǵylymdy qarjylandyrý kólemi óte tómen. Mysaly, ol 2023 jyly ǵylymı zertteýlerge jumsalǵan jalpy shyǵyndardyń bar bolǵany 0,4%-yn qurady. Al 10 óńirde bul maqsattarǵa jergilikti bıýdjetterden qarajat múldem bólinbedi.
Ekinshiden, damyǵan elderde tehnologııalyq damýdyń ajyramas elementi sanalatyn, ǵylym men bıznes arasyndaǵy keri baılanysty qamtamasyz etetin bıznes-qurylymdar úshin bilimdi taratýdyń turaqty jumys isteıtin júıesi bizdiń óńirlerde joq. Sondyqtan bizdiń ǵalymdar jergilikti máselelerdi bilmeıdi, al bıznes ǵalymdardyń ǵylymı ázirlemelerinen habary joq.
Úshinshiden, jergilikti atqarýshy organdar óńirlerdiń ekonomıkasyn damytýǵa fýnksıonaldy jaýapty bolǵandyqtan, zertteý qyzmetiniń nátıjelerin óndiriske engizýge, bilimdi taratýǵa, sheteldik tehnologııalardy transfertteýge qatysyp qana qoımaı, sonymen birge óńirge tán ózekti máselelerdi sheshý úshin ǵylymı taqyryptardy oryndaýǵa arnalǵan memlekettik tapsyrysty ornalastyrýǵa tolyq múmkindigi bar bolsa da, olar ǵylym men ınnovasııalardy damytý máselelerinde is júzinde syrt qalyp otyr», degen A. Kúrishbaev saladaǵy ózekti máselelerdi ashyp aıtty.
Kóshpeli otyrysta óńir basshysy E.Qarashókeev oblysta atqarylyp jatqan jumystar týraly tilge tıek etti. Onyń aıtýynsha, ótken jyly ǵalymdardyń jetekshiligimen sharýalardy joǵary reprodýksııaly tuqymmen qamtamasyz etý úshin 12 túrli kúzdik bıdaı daqylyna tájirıbe jasalǵan. Osy jyly tuqym sharýashylyǵyn damytýdy sýbsıdııalaýǵa qazynadan 857 mılllıon teńge bólingen.
Áýlıeata tórinde óńirlik ǵylymdy órkendetý týraly túrli usynystar aıtylǵan jıyn qorytyndysynda prezıdıýmnyń barlyq kóshpeli otyrystarynyń qorytyndysy negizinde Úkimetke óńirlik ǵylymdy damytý boıynsha usynystar jetkiziletini aıtyldy.
Taraz
