Shyǵystyń shyraıy

Taıaýda О́skemende, erke Ertistiń sol jaǵalaýynda shamdaldary jarqyraǵan jańa teatr ǵımaratynyń ashylýyna, Kendi Altaıdaǵy keneýli qýanyshqa Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń ortaqtasýy – shyǵysqazaqstandyqtardy shabyttandyrǵan shuǵylaly shaqqa aınaldy. Baǵzy antıka, kóne Rım, orta ǵasyrlyq Eýropanyń qaıta órleý dáýirleriniń mańyzdy bóligi teatrlar tarıhynan turatynyn eskersek, teatrdyń álmısaqtan bekzat óner órisi, mádenıet máıeginiń oshaǵy ekenin baǵamdaımyz. Zerdelesek, Qyzylordadaǵy alǵashqy kásibı teatrdyń qurylýynan ilgerirek, jas Muhtardyń alǵash ret Abaıdyń Áıgeriminiń otaýynda «Eńlik-Kebekti» sahnalaýy men Táýelsizdik jyldarynda eńseli erekshe teatrdyń elimizdiń Shyǵys óńirinde boı kóterýinde ózara sabaqtastyq jatqan sııaqty. Shyǵys Qazaqstan jurtshylyǵynyń kópten kútken nysanynyń biri bolǵan oblystyq drama teatrynyń ashylý saltanatynda Memleket basshysynyń: «Men teatr ǵımaratynyń salynýyna múddeli boldym. О́skemenge jyl saıyn kelemin. Bul – elimizdiń ındýstrııalyq júregi. Álginde metallýrgtermen júzdeskenimde, jastyq shaǵymdy esime aldym. Metallýrgterdiń eldiń turaqtylyǵy, dostyǵy, adamdardyń ózara túsinistigin qoldaıtyndyǵy týraly oılaryn den qoıa tyńdadym. Olar sizderge kelip, ózderin rýhanı turǵydan baıyta túsetin bolady, – dep áriden tolǵaýy beker emes. О́ndiristi óńirdiń óneri de óristi bolýyn meńzegen Elbasy oblys ortalyǵynda HIH ǵasyrda salynǵan tar ǵımaratta qazaq jáne orys drama teatrynyń qysyla-qymtyryla ornalasýy qıyndyq týdyrǵandyqtan jańa nysan qurylysyn salýǵa tapsyrma júktegenin atap ótip, barlyq jaǵdaı jasalǵan óner ordasynyń ashylýymen shyn júrekten quttyqtaǵan-dy. – Sońǵy kezde kóptegen qıyndyqtarǵa qaramastan, Qazaqstanda 3 opera jáne balet teatry jumys isteýde. Astanada biregeı opera teatry salyndy. Men Parıj, Vena, Seýl jáne Sıdneı sııaqty álemdik opera teatrlaryn kórdim. Bizdiń teatrymyz eń ádemi teatr der edim. Barlyq azamattar onyń akýstıka, tehnıka boıynsha eń úzdik teatr ekenin aıtýda. Búginde oblystarda 50 qazaq jáne orys drama teatry jumys isteıdi. Bul – memlekettiń ekonomıkamen birge rýhanı-mádenı ómirge jasaǵan qamqorlyǵynyń kórinisi. Halqymyzǵa Abaıdy, Shákárimdi, Muhtar Áýezov sekildi ulylarymyzdy alyp kelgen óńirde mundaı ǵımarat bolýy kerek edi. Sondyqtan osy teatrdyń ashylýyna kelgenime óte qýanyshtymyn. Qazaq jáne orys teatrynyń qatar ornalasqanyn jaqsylyqqa balaımyn. Biz eshkimdi ózekke teppeıtin halyqpyz. Qazaq halqy barshaǵa uıytqy bolyp otyrmyz, – degen Memleket basshysy óner ujymynyń keshegi tarıhpen birge qazirgi zamandy kórsetý kerektigin atap ótken bolatyn. О́z kezeginde teatr ujymy jańa nysan­nyń tusaýkeser sátinde Tuńǵysh Prezı­dentke sheksiz rızashylyǵyn jetkizip, aqjarma tilekterin jaýdyrdy. Tarıhqa kóz júgirtsek, oblystyq drama teatrynyń osyǵan deıingi ornalasqan ǵımaraty 1902 jyly paıdalanýǵa berilgen eken. Ǵasyrdan asa tarıhy bar eski ǵımarat qazir qalanyń sáýlettik mádenı-tarıhı eskertkishteriniń qataryna engen. Halyq úıi retinde qalanyń qoǵamdyq-mádenı ortalyǵy bolǵan ǵımaratta alǵash ret «Rabochaıa slobodka» atty pesa sahnalanǵanymen, turaqty kásibı teatr jumys istemegen kórinedi. Sondyqtan óskemendikter 1935 jyly M.Ka­lınınge teatr trýppasyn qurýǵa kómek kórsetý jónindegi usynystaryn joldaıdy. Osylaısha, О́skemende 1936 jyly N.Gogoldyń «Úılený» qoıylymymen tuńǵysh teatr maýsymy ashyldy. 1939 jyly Shyǵys Qazaqstan jeke oblys bolyp bólingende, qalalyq teatr oblystyq teatr mártebesine ıe boldy. 1946 jyly Jambyldyń 100 jyldyq mereıtoıyna oraı oblystyq teatrǵa jyraýdyń esimi berildi. Uzaq jyldar boıy repertýarynda orys jáne shetel klassıkasy bolǵan Jambyl atyndaǵy teatrdyń bazasynda 2000 jyly qazaq trýppasy qurylyp, alǵashqy maýsymyn «Qozy Kórpesh – Baıan sulý» qoıylymymen ashqan bolatyn. Teatrda «Mádenıet salasynyń úzdigi», «Mádenıet qaıratkeri» atanǵan aǵa jáne orta býyn ókilderimen birge oınaǵan rólderin rejısserdiń dittegen maqsatyna jetkize biletin talantty jas býyn ókilderi eńbek etýde. Búginde óner ujymy Tatarstan, Qyrǵyzstan, Bashqurtstan, Túrkııa elderinde ótken halyqaralyq festıvalderdiń laýreaty atandy. Teatrda 600 jáne 150 oryndyq eki kórermen zaly jáne 3 daıyndyq zaly bar. Eden men qabyrǵalardaǵy mármár tastar men aǵash qaptamalar ádemi úılesim taýyp, kire beris holldyń ózinen mádenı orynnyń lebi esedi. Ekinshi qabatqa kóterilgende, qos qaptaly bıik, keń holl jarq ete qaldy. Úlken zalǵa ekinshi jáne úshinshi qabattan kirýge bolady. Zaldyń joǵary bóliginde jaryq berýshi, aýdarmashy, saýnddızaıner, lazerli shoý baǵdarlamasyn úılestirýshiler jaıǵasqan tehnıkalyq bólme bar. Elimizdegi ózge teatrlardan ereksheligi, oblys ákimi Danıal Ahmetovtiń bastamasymen nysandaǵy tórtinshi qabatta balalarǵa arnalǵan jasóspirimder teatry jumys isteıdi. Iаǵnı, teatrǵa kelgen kórermender balalaryn ózderimen birge alyp kelip, qoıylym sońyna deıin jasóspirimder teatryna qaldyrýyna bolady. Teatrdyń kózge kóp shalyna bermeıtin tustary da jeterlik. Zamanaýı tehnologııamen jasalǵan sahnanyń qajet kezinde sheńber jasap aınalyp turatynyn jáne basqa da kúrdeli rejısserlik sheshimderdi oryndaýǵa qabiletti ekenin ańdaýǵa bolady. Aıta ketelik, teatr ǵımaratynyń salynýyna óńirdiń burynǵy basshysy, qazirgi Premer-Mınıstrdiń orynbasary Berdibek Saparbaev ólsheýsiz úles qosty. О́ńirdiń barlyq qalalary men aýdandary qatysyp, qazaqtyń «Asar» dástúrimen qurylystyń alǵa jyljýyna atsalysty. Sondaı-aq, teatr jobasyna qurylys barysynda oblys basshysy Danıal Ahmetov birqatar ózgerister engizdi. – Búginde teatr ujymynda 287 adam eńbek etedi. Akterlik quramdy keńeıtýimiz úshin qos teatrǵa 35 akterdan alýǵa múmkindik berilip, 70 shtat bekitildi. Árıne, áriptesterimiz osal emes. Alaıda, osyndaı zamanaýı záýlim teatr salynǵannan soń spektakldiń sapasyna qoıylatyn talap ta joǵarylaıdy. Al óńirde teatr salasynda oqyǵan bilikti akterler óte az. Sol sebepti bizge jaqsy rejısserler men akterler aýadaı qajet. Qazir Astanadaǵy О́ner ýnıversıtetimen kelisim jasaýdamyz. Eski teatrdaǵy qoıylymdardyń dekorasııasy jańa sahnaǵa saı kelmeıdi. Bul – repertýar men dekorasııany jańa sahnaǵa laıyqtaýdy qajet etedi. Teatrǵa halyqtyń kelýi, jarnamanyń júrýi, qoıylym deńgeıiniń artýy, ıaǵnı jan-jaqty jumys isteýimiz, Elbasynyń ujymǵa júktegen senimin aqtaýymyz qajet, – dedi teatrdyń jańa dırektory Dinmuhamed Uıabaı. Dýman ANASh, «Egemen Qazaqstan». О́SKEMEN. Sýretterdi túsirgen Ǵylymbek SÁBITOV.