85 jyldyq tarıhy bar Qazaq ulttyq agrarlyq ýnıversıtetindegi tárbıe jumysynyń biregeı kórsetkishi – joǵary oqý oryndary arasynda tuńǵysh ret ashylǵan «Dostyq» stýdenttik assambleıasy. 2004 jyly negizi qalanǵan bul stýdenttik assambleıa ýnıversıtetimizde bilim alýshy slavıan, nemis, uıǵyr, tatar, koreı syndy 21 ulttyń stýdent jastaryn bir shańyraq astyna biriktirýde jáne olardyń ózara yntymaǵy men dostyǵyn nyǵaıtýda mańyzdy ról atqarýda. Stýdenttik assambleıa ultaralyq tatýlyq pen kelisimdi nasıhattaýǵa, Qazaqstanda ómir súretin ulttardyń salt-dástúrin, mádenıeti men tarıhyn qurmetteýdi tárbıeleýge erekshe mán beredi. Assambleıa stýdent jastar arasynda jańa qazaqstandyq patrıotızm men dostyqty qalyptastyrý maqsatynda elimizde ómir súretin túrli ulttardyń merekelerine, mádenı qundylyqtaryna arnalǵan kóptegen is-sharalar, flesh-mobtar ótkizip keledi. Assambleıany stýdentter ózderi basqarady. Ol stýdenttik demokratııany damytýdyń da ońtaıly tetigine aınaldy.
Búgingi kúni ýnıversıtettegi «Dostyq» stýdenttik assambleıasynyń óz ortalyǵy men arnaıy jasaqtalǵan murajaıy oqý ordasynda oqıtyn ártúrli ult ókilderiniń únemi bas qosatyn jáne túrli baǵyttaǵy is-sharalardy úılestiretin rýhanı ortalyǵyna aınalyp otyrǵandyǵyn aıryqsha atap ótkim keledi. Murajaı jyl saıyn assambleıa qataryna kelip qosylatyn stýdentterdiń bastamasymen ulttar men ulystardyń salt-dástúrinen, tarıhy men mádenıetinen habar beretin jańa maǵlumattarmen, jádigerlermen tolyqtyrylyp keledi. Murajaıda Almaty qalasyndaǵy orys, ýkraın, kúrd, uıǵyr, koreı, nemis, cheshen, túrik, polıak, belorýs etnostary mádenı birlestikterimen birigip, osy ulttardyń etnografııasynan, tarıhynan, mádenıetinen, sharýashylyǵy men dástúr-salttarynan mol málimetter usynatyn jekelegen kórmeler men tusaýkeserler, osy baǵytta túrli mádenı sharalar uıymdastyrý jolǵa qoıylǵan. Murajaı eksponattary eldegi ulttar men ulystar ómiriniń kórneki beınesindeı áser qaldyrady.
Ýnıversıtettegi murajaı jumysyna «Qazaqstan halqy Assambleıasy» respýblıkalyq qorynyń tóraǵasy V.I.Grebnev, Qazaqstandaǵy orys, slavıan, kazak qaýymdastyǵy tóraǵasynyń orynbasary A.P.Chesnokov, Almaty oblystyq «Elefterııa» grekterdiń qoǵamdyq birlestiginiń tóraǵasy G.K.Iordanıdı, «Qazaqstan uıǵyrlarynyń mádenıeti» qoǵamynyń tóraǵasy F.T.Hasanov syndy tulǵalar únemi óz kómekterin kórsetip keledi. Sonymen qatar, Almaty qalasyndaǵy A.A.Hajalıev basqaratyn cheshen-ıngýsh mádenı ortalyǵy, N.N.Osıpenko jetekshilik etetin ýkraın mádenı ortalyǵy, O.Chervınskıı basshylyq jasaıtyn polıak mádenı ortalyǵy syndy etnomádenı birlestikter men bizdiń stýdenttik assambleıa ózara tıimdi baılanystar ornatqan.
Tóle bıdiń «Jalǵanda oılap tursań, birlik kerek, Birlikti oılaý úshin tirlik kerek» degen atalyq ósıetin bizdiń stýdentter júzege asyrýda. 2006 jyly assambleıa músheleri Astana qalasynda ótken respýblıkalyq jastar forýmyna qatysty. 2008 jyly ýnıversıtettiń kóshbasshy stýdentteriniń biri, assambleıa múshesi Aısıat Balaeva Qazaqstandaǵy genderlik saıasat máseleleri boıynsha Elbasy N.Nazarbaevpen bolǵan kezdesýge Qazaq ulttyq agrarlyq ýnıversıteti stýdentteri atynan qatysý qurmetine ıe boldy. Ol osy kezdesýde ýnıversıtettiń tárbıe salasyndaǵy tájirıbesi týraly aıtyp berdi.
2012 jyldyń 27 sáýirinde Astanada ótken Qazaqstan halqy Assambleıasynyń HIH sessııasyna «Dostyq» stýdenttik assambleıasynyń belsendi músheleri, ýnıversıtetimizdiń belsendi jastary – Zarına Talýenko, Zýlıhan Karımova, Oksana Gefttiń delegat retinde qatysýy – stýdenttik assambleıa qyzmetiniń jaqsy kórsetkishi. Osy sessııa jumysy barysynda bizdiń ýnıversıtet pen «Qazaqstan halqy Assambleıasy» respýblıkalyq qoǵamdyq qory arasynda Yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıyldy. 2014 jyly Assambleıanyń kezekti sessııasynyń delegaty, ýnıversıtetimizdiń stýdenti, «Dostyq» stýdenttik assambleıasynyń múshesi Vladıslav Soı elordada N.Á.Nazarbaevtyń «Qazaqstan – 2050» Strategııasy: beıbitshilik, rýhanııat jáne kelisim mádenıeti» taqyrybyndaǵy baıandamasyn talqylaýǵa qatysty.
Sessııa qarsańynda bizdiń stýdenttik assambleıanyń 40 múshesi Almaty qalasynyń ákimdigi uıymdastyrǵan Qazaqstan halqy Assambleıasy jastar etnomádenı birlestikteri kóshbasshylarynyń forýmy jumysyna belsene atsalysty. Assambleıa jumysyn jandandyrýda tatar A.Sarafeeva, belorýs V.Sadra, orys E.Molchanova, ázerbaıjan S.Iýsýpova, ýkraın E.Kırpıchenko, koreı A.Kım, uıǵyr K.Ýzer, taǵy basqalar erekshe belsendilikterimen kózge tústi. Osy forýmda Qazaqstan halqy Assambleıasynyń «Jarasym» respýblıkalyq jastar qanatyn qurý týraly sheshim qabyldandy.
Taǵy bir tilge tıek ete ketetin jetistik retinde ýnıversıtetimizdiń 2012 jyly Halyqaralyq «Rýsskıı mır» qorynan granttyq jobasyn jeńip alǵanyn maqtanyshpen aıta alamyz. Bul konkýrsqa álemniń túkpir-túkpirinen, atap aıtqanda, TMD, Eýropa, Azııa, Afrıka, Avstralııa, Amerıka jáne basqa elderden barlyǵy 405 ótinim berilgen bolatyn. Ashyq konkýrsta ýnıversıtetimizdiń «K dıalogý kýltýr cherez rýsskıı ıazyk» granttyq jobasy jeńimpazdar qatarynan tabylyp, ony júzege asyrý «Dostyq» stýdenttik assambleıasyna usynyldy. Bul jobany oryndaý barysynda stýdentter Reseıdiń Qazaqstandaǵy konsýldyǵy tarapynan shyǵarmashylyq qoldaýǵa ıe boldy. Joba aıasynda «V mıre rýsskoı kýltýry» taqyrybynda olımpıada, stýdentterdiń shyǵarmashylyq áleýetin arttyrý maqsatynda orys tilindegi poezııalyq shyǵarmalardy mánerlep oqý konkýrsy, orys halyq ánderiniń baıqaýy uıymdastyryldy. Orys jáne qazaq halyqtarynyń dástúrli dostyǵynyń tereńdeýine ýnıversıtet ujymy osylaısha óz úlesin qosty.
Stýdenttik assambleıa qurylǵan kúninen bastap, respýblıkanyń qoǵamdyq-mádenı ómirine, rýhanı tynys-tirshiligine belsene aralasyp keledi. О́tken jyly ǵana assambleıa músheleri Almatyda uıymdastyrylǵan «Tilder men mádenıetter jármeńkesi» festıvaline qatysyp, aıtýly tabystarǵa qol jetkizdi. Almaty qalasynyń joǵary oqý oryndarynda oqıtyn túrli ulttar men ulystardyń ókilderi, «Qazaqstan halqy Assambleıasy» respýblıkalyq qory, qaladaǵy etnomádenı birlestikter ókilderiniń basyn qosqan festıvalde qazaq, orys, belorýs, ýkraın, tatar, ózbek, uıǵyr, koreı, cheshen jáne t.b. tilderde án-jyr shyrqalyp, osy etnostardyń mádenıetimen, tarıhymen, salt-dástúrimen tanysyp, keńinen nasıhattaý júrgizildi.
Is-sharaǵa qatysqan Reseı Federasııasynyń Almatydaǵy konsýly, Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy «Rossotrýdnıchestvo» mekemesi basshysynyń orynbasary I.Pereverzeva hanym: «Búgingi Qazaqstan álemge dostyq pen beıbitshiliktiń úlgisin kórsetip keledi. Bul rette Qazaq ulttyq agrarlyq ýnıversıtetiniń jastar arasyndaǵy patrıotızm men ultaralyq tatýlyqty nyǵaıtý maqsatynda atqaryp júrgen jumystaryna tántimin. Ýnıversıtettiń on jyldyq tarıhy bar «Dostyq» stýdenttik assambleıasynyń júıeli jumysy osy sózime dálel bola alady», – dep laıyqty baǵasyn berdi.
Álemge Qazaqstannyń dostyǵy men yntymaqtastyǵy, birligi men berekesi jarasqan el bolyp tanylýyna barynsha úlesin qosyp kele jatqan ýnıversıtetimizdegi «Dostyq» stýdenttik assambleıasy 2014 jyly óziniń on jyldyǵyn jan-jaqty atap ótti. Mereıli kúnge arnalǵan áserli keshter, qoıylymdar, kezdesýler «Biz – Qazaqstannyń birtutas halqymyz!», Biz – qazaqstandyqtarmyz!» urandarymen uıymdastyryldy. Elbasynyń: «Jastardy Assambleıanyń barlyq deńgeıdegi jumystaryna, qoǵamdyq kelisimdi qalyptastyrý sharalaryna barynsha tartqan mańyzdy. Eń bastysy – ákelerimiz bizge qaldyrǵan ózara túsinistik, toleranttylyq pen dostyq uǵymyn balalarymyzǵa, nemerelerimizge jetkizý – bizdiń paryzymyz. Al osy úderiske qatysqan jastar ózin ózi tárbıelep shyǵady», degen sózderi jastar arasynda júrgiziletin osyndaı jumystardyń mańyzdylyǵyn kórsetip otyr. Sondyqtan ýnıversıtet basshylyǵy stýdentterdiń ózin ózi basqarý úrdisine, olardyń shyǵarmashylyq turǵydan izdenýine barynsha qolaıly jaǵdaı týǵyzýǵa umtylady.
Bul rette Halyqaralyq jáne respýblıkalyq konkýrstardyń laýreaty, ýnıversıtettiń maqtanyshyna aınalǵan, stýdenttik assambleıasynyń «Dostyq» bı ansambliniń repertýarynda álem halyqtarynyń 30-ǵa jýyq bıi men qoıylymy bar ekenin aýyz toltyryp aıta alamyz. Ansambl óz oryndaýyndaǵy «Dostyq», «Shattyq», «Jaýynger», «Horezm», «Ándijan polkasy», «Nazym», orys, ýkraın, ózbek, túrik, úndi, tatar jáne t.b. bıleri arqyly qazaq jerindegi ártúrli ulttardyń dástúrli mádenıeti men bı ónerin damytýǵa, nasıhattaýǵa tolassyz eńbek sińirip keledi. Bı ujymy 2005 jyly Reseıdiń Samara qalasynda ótken jastar festıvaliniń dıplomanty atansa, 2007 jyly Almaty – Atyraý – Astrahan – Volgograd saparlarynda sátti óner kórsetip, úlken marapattarǵa ıe boldy. Ansambldiń 2012 jyly Túrkııada ótken «Túrki álemi» halyqaralyq festıvalinde júldeli I oryn ıegeri bolýy – ujymnyń ulttar men ulystar arasyndaǵy kelisim men tatýlyqty nyǵaıtýǵa qosqan úlesine halyqaralyq deńgeıde berilgen úlken baǵa.
Buǵan qosa, ýnıversıtetimizdegi mádenı sharalarda óner kórsetip júrgen daryndy stýdentterimizdiń repertýaryna qazaq tilindegi ándermen birge orys, qyrǵyz, ózbek jáne aǵylshyn tilderindegi ánderdiń enýi de tatýlyqty tý etken bizdiń ýnıversıtetimizdegi atqarylǵan jumystardyń bir bólshegi. Bul jumystardyń barlyǵy jastar arasynda ulttyq tatýlyq pen kelisimdi tárbıeleýdi kúsheıte beretinine senim mol. Stýdentter buqaralyq jáne qoǵamdyq saıası sharalarǵa óz erikterimen, oqý úderisinen tys ýaqytta ǵana qatysady. Osy qaǵıdatty ustaný bilim men tárbıeniń birin biri tolyqtyrýyna jetkizedi dep esepteımiz.
Memleketimizde ómir súretin etnostardyń mádenıeti men tilin nasıhattaý baǵytynda stýdenttik assambleıanyń uıymdastyrýymen ár oqý jylynda «Bir shańyraq astynda» qoıylymy, «Qazaqstan – bizdiń ortaq úıimiz» keshi, «Zdravstvýı, Maslenısa!», «Sabantoı» merekeleri, «Mádenıetter jármeńkesi» festıvali syndy ónegeli is-sharalar turaqty túrde ótip otyrady. Bul sharalarda myńdaǵan stýdent óz ónerlerin kórsetedi. Mysaly, 2010 jyldyń mamyr aıynda «Dostyq» stýdenttik assambleıasy ýnıversıtettiń 80 jyldyǵyna oraı «Naýryz ben Maslenısa» ertegi-spektaklin sahnalady. Mundaǵy basty ıdeıa – ártúrli ulttyń salt-dástúri men dinine qaramastan ózara tatý bolýynyń mańyzyn jáne etnosaralyq dostastyqty nasıhattaý.
Elbasynyń úsh tuǵyrly til tujyrymdamasyna negizdelgen tilder saıasatyn júzege asyrý maqsatynda «Dostyq» assambleıasy Qazaqstan halqy tilderi merekesin jyl saıyn «О́zge tildiń bárin bil, óz tilińdi qurmette!», «V seme edınoı», «Tilder kerýeni» sııaqty is-sharalarmen mazmundy túrde atap ótedi. Búginde birneshe tildi jetik meńgergen stýdentter men magıstranttarymyz álemniń ondaǵan ozyq ýnıversıtetterinde bilimderin jetildirýde. Stýdenttik assambleıa músheleri – ýnıversıtetimizdiń talantty jastary qalalyq, aýdandyq deńgeıdegi ártúrli baıqaýlarǵa qatysyp, belsendilik tanytyp keledi. 2008 jyly E.Kael esimdi stýdentimiz «Qazaqstan» arnasy uıymdastyrǵan «Til – tatýlyq tiregi» baıqaýynda jeńimpaz atanyp, memlekettik tilge degen erekshe yqylasyn kórsete bildi. 2013 jyly Qazaq memlekettik qyzdar pedagogıkalyq ýnıversıteti bazasynda uıymdastyrylǵan «Iаzyk kak ıspoved naroda» konkýrsynda assambleıa múshelerinen qurylǵan komanda bas júldeni jeńip aldy. 2014 jyly Almaty qalasy boıynsha ótken «Til – parasat» baıqaýynda qazaq tilin jetik meńgergen ınjenerlik fakýltettiń stýdenti, assambleıanyń beldi múshesi M.Tenıakov júldeli 3-orynǵa ıe bolyp, ýnıversıtet mereıin ústem etti. Qazirgi kezeńde ýnıversıtet stýdentteriniń barlyǵy derlik memlekettik tildi biletindigin maqtanyshpen aıta alamyn.
«Dostyq» stýdenttik assambleıasy Almaty qalasyndaǵy joǵary oqý oryndarymen jáne jastar uıymdarymen tyǵyz baılanys ornatqan. 2013 jyly ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetimen birlese ótkizgen «Iаrmarka kýltýr» ádebı keshi, 2014 jyly 16 qarasha – Halyqaralyq toleranttylyq kúnine arnalǵan Qazaqstan menedjment, ekonomıka jáne boljaý ınstıtýty jáne Halyqaralyq bıznes ýnıversıteti stýdentteriniń qatysýymen uıymdastyrylǵan «My raznye, my vmeste» is-sharasy, «Qazaqstan halqy Assambleıasy – qazaqstandyq qoǵamnyń kelisim tiregi» taqyrybynda Almaty qalasy qoǵamdyq etnomádenı birlestikteri ókilderimen kezdesý keshteri – osyndaı dostyq qarym-qatynastyń, irgeli baılanystyń nátıjesi. Ýnıversıtet bazasynda ótkizilgen «Meniń Otanym – Qazaqstan» jastar aksııasy, «HHI ǵasyrdyń tulǵasyn tárbıeleý: QazUAÝ tájirıbesi», «O.Súleımenov tulǵasy arqyly jastardy tárbıeleý úlgisi» respýblıkalyq forýmdary, «Qazaqstandyq qoǵamda etnosaralyq qarym-qatynastardy úılestirý» forýmy, «Jastardy rýhanı-adamgershilik tárbıeleý máseleleri» taqyrybyndaǵy semınar jáne taǵy basqa kóptegen is-sharalar respýblıkadaǵy basqa da joǵary oqý oryndarymen tájirıbe almasýǵa múmkindik berdi.
Assambleıa Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń eńbekterin, jyl saıynǵy Joldaýlaryn talqylaý men nasıhattaý jumysyn júrgize otyryp, jastardy memlekettiń áleýmettik-ekonomıkalyq júıesin jetildirý is-sharalaryna belsendi qatysýǵa, olardy ınnovasııalyq zertteýlermen, ǵylymı jobalarmen aınalysýǵa baǵyttap otyrady. Dástúrli Joldaýlardy talqylaý qyzý ótedi, sebebi, Prezıdentimizdiń árbir sózin shyn júrekpen sezine otyryp, stýdent jastar ortaq úıimiz – Qazaqstandy ata-babalarymyzdyń san jyldar boıy asyl armany bolǵan «Máńgilik Elge» aınaldyrý jolynda tatýlyqtyń qanshalyqty qajet ekenin túsinedi.
Ulttar arasyndaǵy dostyqty berik etý, qoǵamymyzdaǵy toleranttylyqty arttyrý jolyndaǵy ýnıversıtet ujymynyń, «Dostyq» stýdenttik assambleıasynyń jyldar boıy atqarǵan júıeli jumysy elenbeı qalǵan joq. 2014 jyldyń jeltoqsan aıynda ultaralyq kelisimdi nyǵaıtyp, halyqtar dostyǵy men birligin jandandyrý isine el jastaryn jumyldyrý baǵytynda atqarǵan qyzmetim úshin Elbasy Jarlyǵymen «Birlik» altyn medalimen marapattaldym. Bul úlken mártebeni ýnıversıtet basshysy retinde tek maǵan emes, sonymen birge, «Dostyq» stýdenttik assambleıasynyń tóńiregine uıysqan, birligi jarasqan stýdent jastarymyzǵa berilgen ortaq baǵa dep bilemin. Qazaqstan halqy Assambleıasy Tóraǵasynyń orynbasary Eraly Toǵjanov Elbasy atynan memlekettik nagradalardy tapsyryp turyp, elimizdegi áleýmettik-ekonomıkalyq jetistikter ulttar arasyndaǵy tatýlyq pen syndarly kelisim nátıjesinde múmkin bolyp otyrǵandyǵyn erekshe atap ótti.
2015 jyldyń Qazaqstan halqy Assambleıasynyń jyly atalýy respýblıkadaǵy joǵary oqý oryndary ishinde alǵash ashylǵan stýdenttik assambleıasy bar Qazaq ulttyq agrarlyq ýnıversıtetine kóp mindetter júkteıdi. Tárbıe men bilim berý úrdisterin teń ustaı otyra, ýnıversıtet elimizdiń bolashaǵy sanalatyn jańa býyndy qalyptastyrý jolynda tyń jumystardy atqarýdy josparlap otyr. Oqý úderisine Elbasy N.Á.Nazarbaevtyń ómiri men qyzmeti týraly arnaýly kýrstar engizýdi josparlaý stýdentterge elimizdiń Tuńǵysh Prezıdenti jasaǵan qazaqstandyq joldyń ereksheligin, ıdeologııasy men fılosofııasyn túsindirý, elde júrgizilip otyrǵan reformalar saıasatynyń logıkasy men evolıýsııasyn uǵyndyrý qajettiliginen týyndaıdy.
Keleshek aýyldyń zııaly qaýymynyń negizin quraıtyn ýnıversıtet stýdentteri óz eliniń patrıoty, azamattyq ustanymy qalyptasqan, bereke men birlikti tý etken tolerantty maman bolyp shyǵyp jatsa, onda bizdiń eńbegimizdiń zaıa ketpegendigi dep bilemiz.
Tilektes ESPOLOV,
Qazaq ulttyq agrarlyq ýnıversıtetiniń rektory, Ulttyq ǵylym akademııasynyń
vıse-prezıdenti, akademık.
Almaty.
