Sarapshylar sala mamandarynyń biliktiligin arttyrý máselesin, jýrnalıstıkanyń sezimtal tustaryn, trenıngter uıymdastyrý múmkindikterin talqylady. Alǵash bolyp «BAQ-taǵy dezınformasııa men manıpýlıasııaǵa qarsy turý strategııalary» taqyrybynda etıkalyq jýrnalıstıka jelisiniń (Ethical Journalism Network) negizin qalaýshy jáne prezıdenti Aıdan Ýaıt baıandama jasady.
– Búginde kez kelgen aqparattyń naqty ári tushymdy bolýy mańyzdy. Jýrnalıstıkanyń ár salasynda qyzmet etetin mamandar bul jaýapkershilikti anyq túsinýi qajet. Dúnıe júzinde jýrnalısterge arnalǵan barlyǵy 400-ge jýyq kásibı etıkalyq kodeks bar. Onyń basym bóligi túrli dástúrge negizdelgenimen, qundylyqtar júıesi ortaq. Atap aıtsaq, naqtylyq, erkindik, aqparattyń jan-jaqtylyǵy, adamgershilik qaǵıdaty jáne jaýapkershilik. Osy qaǵıdalardy eskere otyryp qana sapaly dúnıe jasaýǵa umtylý qajet, – dedi sheteldik sarapshy.
Jıyn barysynda «Ádil sóz» sóz bostandyǵyn qorǵaý halyqaralyq qorynyń dırektory Qarlyǵash Jamanqulova jýrnalıstıkanyń mıssııasy – azamattardyń der kezinde obektıvti, tolyq jáne jan-jaqty aqparattarmen qamtamasyz etý ekenin atap ótip, retteýshi ne zań shyǵarýshy organǵa súıenip qana otyrmaý qajettigin alǵa tartty.
– Kásibı etıka standarttary – kez kelgen jumysta, ásirese jýrnalıstıkada saqtalýy kerek mańyzdy quramdas bólik. Halyqtyń múddesi úshin tolyqqandy, obektıvti aqparat berý – BAQ-tyń negizgi mıssııasy. Taǵy bir másele bar, ol – jýrnalıstıkamen aınalyspaıtyn jalǵan BAQ-ty qarjylandyrý, – dedi spıker.
Budan soń sóz alǵan Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi BAQ salasyndaǵy memlekettik saıasat departamentiniń dırektory Qaınar Ahetov taqyryptyń mańyzdylyǵyn atap ótip, dástúrli jýrnalıstıkany nyǵaıtatyn is-sharalardyń jan-jaqty júrgizile beretinin aıtty.
Qazir elimizdegi aqparattyq medıa uıymdar jetip artylady. Jıynda Qazaqstan Medıa alıansynyń atqarýshy dırektory Qanat Saharııanov búgingi medıa keńistik túrli feık aqparattardyń keń etek alǵanyna toqtaldy.
– Biz 2020 jyly Etıka kodeksin daıyndaǵan edik. Endigi rette ony jetildirý qajettigi týyndap otyr. Búginde jasandy ıntellektini paıdalaný etıka standartyna saı júrgizilýi kerek. Jalpy, medıa etıka máselesi bılik deńgeıinde kóterile bermeıdi. Kóbine medıa qaýymdastyqtyń ishinde ǵana talqylanyp jatady. Maqsatymyz – osy taqyrypty ortaǵa salyp, Etıka kodeksin ustanýdy nasıhattaý. Qazir aqıqatqa janaspaıtyn aqparattardy taratý, sensasııa qýalaý saldarynan etıka normalary saqtalmaýda. Bul máselege beıjaı qaramaǵan jón. Sebebi jýrnalıster – qoǵam aınasy, halyq arasynda oı qozǵaýshy ókilder. Sondyqtan jýrnalısterge naqty aqparat bılik tarapynan berilýge tıis, – dedi Qanat Saharııanov.
Sondaı-aq jıynda Parlament Senatynyń depýtaty, komıtet tóraǵasy Nurtóre Júsip jýrnalısterdiń kásibı jaýapkershiligine, bılik pen qoǵam arasyndaǵy bilikti ustanym sabaqtaryna toqtaldy.
Spıkerdiń sózin jalǵaǵan jýrnalıst Dınara Sátjan sıfrly tehnologııa ústemdik qurǵan dáýirde jýrnalıstıka salasyndaǵy jas mamandardyń kez kelgen mashyqty jedel meńgerýi mańyzdy ekenin aıtty.
– Bizdi ýnıversıtette kez kelgen derekti tolyq zerttep alýǵa, jan-jaqty tekserýge, sodan keıin ǵana tushymdy ári naqty aqparat taratýǵa úıretti. Búginde jahandaǵy tehnologııalyq serpilis jýrnalıstıka salasyna óz yqpalyn tıgizdi. Osy tusta jýrnalıstıka fakýltetiniń stýdentterin zamanǵa saı, básekege qabiletti etip tárbıeleý máselesi eshqashan ózektiligin joımaıdy. О́ıtkeni tendensııaǵa qaraı, mamanǵa qoıylatyn talap pen tártip te ózgeredi. Sondyqtan bolashaq jýrnalısterdi tek jaldamaly jumysta qyzmet etetindeı ǵana emes, eshkimge arqa súıemeı óz medıa jobalaryn damytýǵa, júrgizýge baýlý qajet. Jýrnalısterdiń tizimin jasaqtap, jastarǵa sheberlik synyptaryn ótkizý mańyzdy. Sebebi qoǵamǵa ınfografıkany jasaýǵa, jasandy ıntellektiniń múmkindikterin paıdalanýǵa, GPT-di oryndy qoldana alatyn zamanaýı, saýatty jýrnalıster kerek, – dedi ol.
Basqosýda «Qazaq gazetteri» JShS bas dırektory Dıhan Qamzabekuly áleýmettik jelidegi aqparattyń naqtylyǵy, sıpaty alańdatyp otyrǵanyn jetkizdi. Sondaı-aq bolashaq jýrnalısterdi daıarlaýda jańa medıa mashyqtarynan bólek, uly tulǵalarymyz salǵan sara joldy ustanyp, ultqa qyzmet etýine basa nazar salýymyz qajet ekenin eskertti.
– Búginde BAQ-tyń aqparat taratýda tyń forma, jańa múmkindikteri bar. Alaıda derektiń sapasy men mazmunynda, kez kelgen jobany júzege asyrarda ultqa qyzmet etýdi negizge alýy kerek. Árıne, jýrnalıstıka salasynda biraz ózekti másele bar. Biraq til máselesine erekshe toqtalǵym keledi. О́ıtkeni saýatty aqparat, saýatty til – tól mádenıetimizdiń qozǵaýshysy, arqaýy, – dedi Dıhan Qamzabekuly.
«Qazaqstan» telearnasynyń dırektory Bolat Múrsálim shynaıylyq, biliktilik, jaýapkershilik standarttaryn qabyldaýdy qozǵady.
«Habar» agenttigi» AQ Basqarma tóraǵasy Kemelbek Oıshybaev pen qoǵam qaıratkeri Táńirbergen Berdiońǵarov ta aqparat salasyn jetildirý men syn-qaterlerge tótep berýge qatysty oı-usynystaryn jetkizdi.
Budan bólek, dóńgelek ústelde jýrnalıster men medıa salasynyń basqa da mamandarynyń faktchekıng, medıaetıka, daýly taqyryptarǵa arnalǵan kásibı trenıngter ótkizý jáne únemi biliktilikti arttyrý mańyzy keńinen talqylandy.
