Memlekettik basqarý júıesindegi sıfrlyq sheshimder

Buǵan deıin 2021–2023 jyldar aralyǵynda júzege asqan joba barysynda qatysýshy elder memlekettik qyzmetterdi sıfr­landyrýdaǵy tyń tájirı­be­ler­ge negizdelgen zertteýler nátıjesin bólisip, konferensııalar, semınarlar jáne oqytý baǵ­dar­la­malaryn ótkizgen bola­tyn. Joba osy kezeńde Kavkaz jáne Ortalyq Azııanyń 200-ge jýyq mem­lekettik qyz­metshisi úshin tıimdiligin kór­set­ti. Endigi kezekte Astana mem­lekettik qyzmet haby men BUU Damý baǵdarlamasy, Koreıa Respýblıkasy ishki ister jáne qaýipsizdik mınıstrligi (MOIS), Aqparattyq qoǵam máseleleri boıynsha Ulttyq agenttigi (NIA) joba merzimin taǵy da úsh jylǵa uzartyp, geografııasyn keńeıtip, jobaǵa qatysýshy el­diń sany 12-ge jetti.

Konferensııany BUU Damý baǵ­darlamasy Qazaqstandaǵy tu­raq­ty ókili Katarjına Vaver­nıa ashyp, álemde sıfrlyq tehnologııalar damý quraldarynyń túbegeıli ózgertip jatqanyn aıtty. «Jańa bastama Koreıa tájirıbesin paıdalanyp, sıfr­lyq transformasııa­ny ilge­riletýdi kózdeıdi. Bilim, ozyq tájirıbeler, zertteýlermen almasý qa­ty­sýshy elderdiń memlekettik qyz­­metkerleri úshin basqarý jú­ıe­siniń sıfrlyq transforma­sııasyn baǵdarlaýǵa jáne qyz­met­terdi tıimdi iske asyrýǵa múm­kindik beredi», dedi BUUDB ókili.

Jıyn barysynda EYDU sıfr­­lyq úkimet ındeksi reıtın­gin­de álemdik kóshbasshy sanalatyn Koreıa sarapshylary strategııalar men ınnovasııalardy, sondaı-aq zańnamalyq qyr­la­ryn tanystyrdy. Koreıa Respýblıkasy Ishki ister jáne qaýipsizdik mınıstrliginiń (MOIS) Sıfrlyq úkimet pen ın­no­­vasııalar ofısiniń sıfr­lyq qaýipsizdik saıasaty bólimi dırektory Von-Gab Djo jo­ba­nyń ótken úsh jyldaǵy je­tis­tikterine toqtaldy. Von-Gab Djonyń aıtýynsha, búginde sıfrlyq transformasııada aıtarlyqtaı jetistikke jetken elder tájirıbesimen bólisý arqyly ár eldiń memlekettik qyzmet kórsetý salasynda úlken nátıjelerge qol jetkizýge bolady. Bul baǵytta Koreıa úkimeti sıfrlyq platforma jáne tıimdi basqarýdaǵy tujyrymdarymen, jetistikterimen bólisýge daıyn.

Memlekettik basqarýdyń mańyzdy quraly – sıfrlandyrý memlekettik basqarýda ákim­shilik úderisterdi ońtaı­lan­dyrýǵa, sheshimder qabyl­daý­dy jetildirýge, ózekti máse­le­lerde ınnovasııalardy paı­dalanýǵa yqpal ete otyryp, memlekettik qyzmettiń ashyq­tyǵyn, azamattardyń mem­le­ke­ttik qurylymdarǵa degen se­ni­min arttyrýǵa yqpal etedi. Astana memlekettik qyzmet haby bas­qarýshy komıtet tóraǵasy Álıhan Báımenovtiń aıtýynsha, sıfrlyq tehnologııalardy, jasandy ıntellektini paıdalaný arqyly memlekettik qyzmettiń tıimdiligin arttyrýda qazirgi kezde árbir el ózdiginen tájirıbe jınaqtap, óz jolymen júrip keledi. Biraq adamzat jetistikterin tıimdi paıdalanyp otyrǵan kóshbasshy elderdiń tájirıbesinen úırenetinimiz kóp. Bul baǵytta jobaǵa qa­tysýshy elder ózgelerdiń úz­dik tájirıbesin zerdelep, ózine keregin alatyny anyq. Búginde Koreıa, Estonııa, Danııa sııaqty kóshbasshy elder tájirıbesi aımaq elderine úlgi.

– Osydan úsh jyl buryn Astana memlekettik qyzmet haby men Koreıa arasyndaǵy keli­­sim­ge sáıkes Ortalyq Azııa­nyń tórt memleketimen sıfr­lyq basqarý jobasy iske asqan bolatyn. Osy joba barysynda Koreıa, Sıngapýr, Estonııa sekildi damyǵan sıfrlyq tehnologııalary bar memleketterdiń úlgisi zerdelendi. Nátıjesine qarap, Kavkaz, Ortalyq Azııadan basqa Tynyq muhıt elderinen taǵy bes memleket qosylyp, jobany taǵy da úsh jylǵa sozý kózdelip otyr. Joba aıasynda ozyq elderdiń elektrondy úkimetti damytýdaǵy arhıtektýrasy, tujyrymdamalary, strategııalyq joldary saralanatyn bolady. Ozyq tájirıbeler búginde álem elderin alańdatyp otyrǵan jemqorlyqqa qarsy kúreste, sondaı-aq halyqqa qyz­met kórsetýdegi ozyq tájirı­be­lerge arqa súıeıdi. Osynyń nátıjesinde ár el muq­taj baǵyt­tar boıynsha pikir al­masyp, óz úkimetteri tájirı­be­sin­de paı­­dalanady, – dep atap ótti Á.Báımenov.

BUU ındeksinde Qazaqstan halyqqa sıfrlyq qyzmet etý tur­ǵysynan alǵashqy otyz el­diń qatarynda tur. Desek te, sıfr­lyq ındekste bizden artta qalǵan Balqan túbegindegi elder­den úırenetin tustarymyz bar, deıdi Álıhan Báımenov. Onyń aıtýynsha, bul eldegi kadastr júıesiniń sırflanýy jer menshigine qatysty derekterdiń ashyqtyǵyn qamtamasyz etedi. Sonymen qatar Slovenııada sıfr­lyq qarjylyq tranzasııa júıesine nazar aýdarǵan abzal. Al Koreıanyń azamattardyń qaýip­sizdigin qamtamasyz etýge baǵyttalǵan jobasy sıfr­lyq tehnologııalardy tıimdi paı­­dalanýdyń nátıjesinde júze­­ge asyp otyr. «Anıan qala­syn­da kishkentaı balalarǵa, qarttarǵa kóshede qaýip tónetin bolsa, qaltafonda júktelgen aplı­keıshnniń kómegi arqyly tıisti organǵa dereý dabyl jetedi. Qaltafon qanshalyqty qatty shaıqalǵan saıyn arnaıy monıtorda qyzyl núkte paıda bolyp, tirkelgen azamattyń aty-jóni kórsetiledi. Sol sátten ol turǵan mańǵa eń jaqyn kameralar burylyp, polısııa kóligi dereý kómekke jetedi. Mundaı mysaldar blokcheınniń ıgiligin kórip otyrǵan birqatar elder tájirıbesinde kóp kezdesedi. Ásirese jer telimderin berý, memleket tarapynan pátermen qamtamasyz etýde, mektep pen balabaqshalarǵa ornalastyrýda blokcheın jemqorlyqtyń jolyn kesetin sıfrlyq múmkindiktiń biri bolmaq» deıdi Á.Báımenov.

Munymen qosa sıfrlyq plat­formalarda latyn qarpin qoldaný halyqaralyq keńis­tik­tegi yqpaldastyqqa, teh­nıkalyq sheshimder men baǵ­dar­lamalaý quraldaryn tıim­di paıdalanýǵa jol ashatyny anyq.

Halyqaralyq sıfrlyq keńis­­­tik­te jekelegen memleketter azamat­tarynyń jeke derek­te­rin qupııada ustaý, sondaı-aq álemdik jetistikke yqpal etetin aqparattardy ashyq qoldaný máseleleriniń zańna­malyq qu­jat­tarmen rettelýi qajet. Bul baǵytta arnaıy zertteýler de jasalǵan. «Jeke tulǵalar derek­teriniń saqtaýyna oraı osy 12 eldiń ishinde Dúnıejúzilik úkimetter sammıtinde zertteýler júrgizip, nátıjesinde, tehnologııa damyǵan saıyn zań da damyp otyrýy qajettigine kóz jetkizdik. Jalpy, tehnologııa damyǵan saıyn jaýapkershilik te damýǵa tıis. Iаdrolyq tehnologııalar, jasandy ıntellekti adamzattyń ıgiligine aınaldy­rý, osy jolda qaýipsizdikti qor­ǵaıtyn, barlyǵy birdeı paıda­lanatyn derekterdi paıda­lanýǵa teń múmkindik beretin zańdar qajet. Osyny eskere kelip, da­myǵan elderdiń birazy blokcheın deklarasııasyn qabyldady. Eýroodaq ja­qynda jasandy ıntellektige qatysty zańnamasyn bekitti» deıdi Á.Báımenov.

Osy oraıda Qazaqstan da álemdik sıfrlyq keńistiktegi múmkindikterin keńeıte otyryp, memlekettik basqarý júıesinde beleń alyp otyrǵan kóptegen qoǵamnyń damýyna kedergi bolyp otyrǵan kereǵar jaıttardan arylýǵa qadam basýǵa tıis. Búginde álem elderinde jaqsy nátı­je kórsetip otyrǵan sıfr­lyq sheshimderdi tıimdi paıdalaný ekonomıkanyń damýyna, azamattardyń óz quqyǵyn keńinen paıdalanýyna yqpalyn tıgizetini sózsiz.