Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev bul sózin Ujymdyq qaýipsizdik sharty uıymy (UQShU) Parlamenttik Assambleıasy Keńesiniń otyrysyna qatysýshylarmen kezdesýinde aıtty.
– Álemdegi qaqtyǵys qaýipti deńgeıge jetti. Ásirese Taıaý Shyǵystaǵy ahýal qatty alańdatady. Gaza sektorynda kún saıyn júzdegen adam qaza taýyp, jaraqat alyp jatyr. Olardyń arasynda qarapaıym azamattar, áıelder men balalar bar. Mıllıonnan astam beıbit turǵyn qıyn jaǵdaıǵa tap boldy. Barlyq negizgi halyqaralyq uıymdar Palestınadaǵy gýmanıtarlyq ahýaldy múshkil dep atady. Shyn máninde, apatty jaǵdaı shegine jetýge taıap qaldy, – dedi Prezıdent.
Sondaı-aq Q.Toqaev BUU Bas Assambleıasynyń 2024 jylǵy 10 mamyrdaǵy palestınalyqtardyń uıymǵa múshelik quqyǵyn moıyndaý týraly qarar qabyldaǵanyn quptap, Aýǵanstandy aımaqaralyq baılanystarǵa belsendi túrde tartý kerek ekenin aıty.
Eýropamen baılanystaǵy eń belsendi el
Brıýsselde Ortalyq Azııa elderi Syrtqy ister mınıstrleriniń orynbasarlary men Eýropalyq syrtqy áreket qyzmeti Bas hatshysynyń orynbasary joǵary deńgeıdegi saıası jáne qaýipsizdik dıalogin ótkizdi.
Basqosýda kólik, saýda-ekonomıkalyq, energetıka jáne klımattyq qatynastardy, sondaı-aq Aýǵanstandaǵy jaǵdaıǵa baılanysty qaýipsizdiktiń ortaq syn-qaterlerin qozǵaı otyryp, Ortalyq Azııa men EO arasyndaǵy baılanysty tereńdetýdiń birlesken jol kartasy talqylandy.
Qazaqstan Syrtqy ister mınıstriniń orynbasary Roman Vasılenko «Ortalyq Azııadaǵy elderdiń barlyǵy da kóshbasshy, bir komanda bolyp jumys isteıdi» dep málimdedi. О́z kezeginde komıssııanyń derekkózi Qazaqstandy Eýropamen baılanys ornatýda eń belsendi el dep atady.
Qazaqstan arqyly keńeıip jatqan saýda joly Eýropa men Azııany baılanystyrady, sol turǵyda barlyq Ortalyq Azııa elderin qamtıtyn soltústik-ońtústik tarmaqtaryn qurý mańyzdy. Onyń ústine aımaqishilik saýdanyń quny keıingi 6 jylda 2 ese ósken.
«Orta dáliz» nemese «Jańa Jibek joly» atalatyn Transkaspıı jolynyń damýy – Qytaı men Eýropa arasyndaǵy tranzıt. Alaıda bul Ortalyq Azııany da qamtıtyn dáliz. Sondyqtan R. Vasılenko tabıǵı resýrstardy Qazaqstanda óńdep, dáliz arqyly Eýropaǵa jetkizýdiń únemdi tásilderin oılastyrý kerek ekenin aıtty.
Ken oryndaryn ıgerý jobasy
Qazaqstanda «Qalamqas-teńiz» jáne «Hazar» ken oryndaryn ıgerý boıynsha munaı-gaz jobasyn júzege asyrý bastalady. Jobany «QazMunaıGaz» UK» AQ men «LÝKOIL» PAQ birlesip júzege asyrmaq ári árqaısysynyń 50 paıyz úlesi bar. Qajetti kelisimderge qol qoıylǵan soń birlesken kásiporyn – joba operatory retinde «Kalamkas – Khazar Operating» JShS qurylǵan.
Sonymen qatar josparǵa 2026 jyly «Qalamqas-teńiz» ken ornynda óndiristi jyldam iske qosý úshin Qazaqstan teńiz platformalarynyń qurylysyn bastaý kiredi. Oǵan 6 mıllıard dollardan astam tikeleı ınvestısııa tartylady dep kútilip otyr. Igerý kezeńinde 2 myńǵa deıin, al paıdalaný kezeńinde 300-ge deıin jańa jumys orny ashylady.
Joba Qazaqstannyń ekonomıkalyq áleýetin aıtarlyqtaı arttyrýǵa, áleýmettik-ekonomıkalyq damýǵa qolaıly múmkindik beredi. Sondaı-aq Energetıka mınıstrligi atap ótkendeı, joba arqyly álemdik deńgeıdegi mamandardy daıarlaýǵa bolady.
Elde aqbóken sany kóbeıdi
Mamyr aıynyń basynda Qazaqstan bıoalýantúrlilikti saqtaý assosıasııasy elde mekendeıtin aqbókenderdiń sany shamamen 2 833 600 basqa jetkenin habarlady. Bul ótken jylmen salystyrǵanda 40 paıyzǵa kóp. Zertteý mamyr aıyndaǵy tóldeý kezeńine deıin júrgizilgen.
2003 jyly sany bar bolǵany 20 myńdaı bolǵan kıiktiń aıtarlyqtaı kóbeıýi – úlken qadam. 2015 jyly bakterııalyq aýrýdyń órshýine baılanysty popýlıasııa azaıdy. Degenmen Qazaqstan birneshe aýrý men ekstremaldy aýa raıyna tózimsiz janýardy qorǵaý aýmaǵyn keńeıtip, sanyn kóbeıte aldy. Qazir el bıligi fermerlerdiń de múddesin eskere otyryp, popýlıasııany baqylaýdyń jańasha tásilderin qarastyryp jatyr.
– Bıyl mamandar aqbókenderdiń sanyn bilý maqsatynda tikushaqpen 150 000 sharshy shaqyrym aýmaqty aralaǵan. Janýarlardy úrkitip almaý úshin tikushaqtar 120 metr bıiktikte 215 saǵat boıy ushqan, – deıdi «Altyn dala» tabıǵatty qorǵaý bastamashylary.
