Kındı «bir» sanyn «bir» arqyly birikken materıalmen shatastyrmaý kerek ekenin, basqasha aıtqanda, biz sanaı alatyn nársemen shatastyryp almaýdy esimizge salady. Materıaldy zattar klasy «sandardan emes, sanalatyn zattardan turady» (maʿdýdat lá ʿadad). Máselen, biz «bes jylqy» degen kezde jylqylar bes sanymen sanalady, biraq bul – materııasyz san, materııa jylqylarda ǵana bolady» deıdi ǵalym. Budan biz neni uǵamyz? «Birden» ózge sandardyń bári joqtyq sanatynda. Jalpaq álemniń bári jalǵyz «birdi» quraıdy. Kındı birdiń jahandyq qozǵalystyń ózi emes, bastaýy deıdi. Bolmys «Bir» bolýyn doǵarsa, álemniń «Bar» degen sıpaty da joǵalady. Demek biz barlyǵymyz «Birdiń» ishinde, «Bir» de bizdiń ishimizde degen sóz.
Hákim Abaı da «edınısa bolmasa, ne bolady óńkeı nól» dep jazady. Asylynda «Birdi» absolıýtti aqıqat dep esepteıtin bolsaq, oǵan tirkelgen kez kelgen «san» onyń sıpatyn tek qana asha túsedi. Ortaǵasyrlyq dinı minájattarda Jaratýshyny «bir ýá bar» dep ulyqtaıtyn mezetter jıi kezdesedi.
Rasynda, barlyǵymyz bir-aq bolmysty quraımyz. Osydan baýyrlastyq pen jalpy adamzattyq ortaq rýh ıdeıasy kelip shyǵady. Jer-jahandaǵy tatýlyqtyń kilti de osy bolmaq.
