Biregeı jobanyń ózindik ereksheligi bar. Atap aıtqanda, jańartylatyn energııa kózderinen (jel jáne kún) elektr energııasyn biriktirip óndirýge negizdelgen gıbrıdti jobany «Eni»-diń enshiles kásiporny «Eni Plenitude» ázirleıdi. Al energııa teńdigi men turaqtylyǵyn qamtamsyz etý úshin jobada ıtalııalyq kompanııanyń halyqaralyq ónerkásiptik tájirıbesimen salynatyn gaz elektr stansasy qarastyrylǵan.
«Mundaı gıbrıdti joba elimizde alǵash ret júzege asyrylmaq. Gıbrıdti elektr stansasy aımaqtaǵy munaı óndirýshi kompanııalar men QMG-nyń gaz óńdeý zaýytyn turaqty jáne senimdi elektr energııasymen qamtamasyz etedi. Joba «Eni»-diń halyqaralyq óndiristik tájirıbesin paıdalana otyryp, ártúrli tehnologııalardyń ınnovasııalyq kombınasııasyn usynady. Sonymen qatar Mańǵystaý oblysyn energııamen qamtamasyz etýdi ártaraptandyrý jáne kómirteksizdendirýdi kózdeıdi. Jańa kásiporyn qurylysy óńirdegi joǵary bilikti mamandardy jumyspen qamtýda jańa múmkindikterge de jol ashady», dedi QMG basshysy Ashat Hasenov.
Bolashaq jobanyń qýaty men múmkindigin mamandar joǵary baǵalaıdy. Máselen, kún elektr stansasynyń qýaty – 50 MVt, jel stansasynyń qýaty – 77 MVt, gaz stansasynyń qýaty 120 MVt-ti quraıdy. Gıbrıdti elektr stansasy «О́zenmunaıgaz» AQ men «QazGPZ» JShS-ny qosa alǵanda «QazMunaıGazdyń» aımaqtaǵy enshiles kompanııalaryn elektr energııasymen senimdi ári turaqty túrde qamtamasyz etedi. Mundaı naqty qadam elektr qýatynyń jıi úzilýinen óndiriste bolatyn apatty toqtaýlardyń aldyn almaq.
Sońǵy jyldary Mańǵystaý oblysynyń energetıka salasynda elektr energetıkasy júıesi jabdyqtarynyń tozýynyń kesirinen birqatar kúrdeli tehnıkalyq aqaý boldy. Bul elektrmen qamtamasyz etýge kedergi jasap, munyń sońy munaı óndirý úderisterine de keri áserin tıgizdi. Iаǵnı QMG-nyń munaı óndirý kásiporyndaryndaǵy munaı men gaz óndirisinde irkilister týyndady. Máselen, 2023 jyldyń ózinde «О́zenmunaıgaz» AQ jumysynda elektr qýaty 87 ret úzilgen. 2023 jyldyń sońynda elektr qýatynyń úzilýine baılanysty óndirilgen munaıdyń shamamen 500 myń tonnasy shyǵyn bolǵan.
Joba Memleket basshysynyń aımaqtaǵy «jasyl» ekonomıkany damytý boıynsha alǵa qoıǵan strategııalyq maqsatyn júzege asyrý jolyndaǵy mańyzdy qadam bolmaq. Jobany iske asyrý – seriktes kompanııalardyń birlesken kúsh-jigeriniń nátıjesi, sondaı-aq olardyń bıznes-portfelin ártaraptandyrý jáne qyzmetti dekarbonızasııalaý maqsattaryna sáıkes keledi ári uzaqmerzimdi, turaqty yntymaqtastyǵyn arttyrady delingen. Bul rette gıbrıdti jobany júzege asyrý úshin Qazaqstan tarapy zań jobalaryn jetildirgenin aıta ketken jón. Atap aıtqanda, 8 shildede Memleket basshysy «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine jylý energetıkasy, elektr energetıkasy jáne rettelip kórsetiletin qyzmetter máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna qol qoıǵan bolatyn. «Elektr energetıkasy týraly» týraly zańǵa gıbrıdti jobaǵa qatysty ózgerister engizildi. Salaǵa jaýapty Energetıka mınıstrligi men Májilis depýtattarynyń qoldaýymen júzege asqan bul bastamalar jobanyń ilgerileýine aıtarlyqtaı yqpal etken. Atalǵan joba QMG úshin ǵana emes, Qazaqstan Respýblıkasy úshin de otyz jyldan astam strategııalyq áriptes sanalatyn Eni kompanııasymen birlese júzege asyrylýda. Jobaǵa otandyq jáne ıtalııalyq kompanııa teń deńgeıde ınvestısııa quıady.
Sonymen qatar bul joba SO2 shyǵaryndylarynyń atmosferaǵa taralýyn azaıtady. Elimizde 2060 jylǵa deıin kómirtekti beıtaraptyqqa kóshý uzaqmerzimdi strategııasy júzege asyrylyp jatyr. Bul rette munaı salasynyń mamandary joba ulttyq kompanııa qabyldaǵan strategııalyq maqsattarǵa sáıkes dekarbonızasııa boıynsha belgilengen kórsetkishterge qol jetkizýine jáne QMG-nyń kómirtegi izin azaıtýǵa yqpal etedi deıdi. Atap aıtqanda, gıbrıdti joba boıynsha óndiriletin barlyq elektr energııasynyń shamamen 40%-y tolyǵymen «jasyl» energııaǵa jatady. Demek bul kómirqyshqyl gaz shyǵaryndylaryn aıtarlyqtaı azaıtýǵa da septigin tıgizedi.
«Qazaqstannyń aldynda 2030 jylǵa qaraı elektr energııasyn óndirýdiń jalpy kólemindegi jańartylatyn energııa úlesin 15%-ǵa jáne 2050 jylǵa qaraı 50%-ǵa deıin arttyrý mindeti tur. Sondaı-aq QMG-nyń 2022–2031 jyldarǵa arnalǵan kómirtekti azaıtý baǵdarlamasyna sáıkes, kompanııamyz 2031 jylǵa qaraı jańartylatyn energııa kózderi nysandarynyń belgilengen 300 MVt-tyq qýatyna jetýdi kózdep otyr. Mańǵystaý oblysynda burynǵy qýattardy damytý úshin taýarlyq gaz tapshylyǵy jaǵdaıynda jobany iske asyrý tabıǵı gaz tutynýdy da únemdeýge ákeletinin aıta ketý kerek», dep atap ótti otandyq munaı kompanııasynyń ókili.
Álbette, bul aýqymdy joba energetıkalyq qaýipsizdikti nyǵaıtýdan basqa jańa jumys oryndaryn ashýǵa múmkindik beredi. Birinshi kezekte áleýmettik jaýapkershilikter eskerile otyryp Jańaózen qalasy men Mańǵystaý oblysynyń turǵyndary jumyspen qamtylady. Qurylys salý jumystaryna 800, al kásiporyn iske qosylǵanda 70 adamǵa deıin jumysqa tartylady. QMG kompanııasy sonymen qatar, jergilikti mamandardyń kásibı daǵdysyn, biliktiligi men tájirıbesin arttyrmaq.
«QazMunaıGaz» UK AQ men onyń ıtalııalyq strategııalyq seriktesi atalǵan jobany júzege asyrý týraly kelisimge bıyl jyl basynda Memleket basshysynyń Rımge sapary barysynda qol jetkizdi. Sáıkesinshe, bul el Prezıdentiniń ulttyq kompanııaǵa munaı óndirý kólemin ulǵaıtý jóninde júktegen tapsyrmasyn oryndaý aıasyndaǵy mańyzdy joba bolmaq.
Aqjigit Qazbek,
«Egemen Qazaqstan»
