Foto: orda.kz
Jıyn basynda Energetıka mınıstrligi, «Ulttyq ıadrolyq ortalyq», «Qazaqstan atom elektr stansalary» JShS jáne «Iаdrolyq fızıka ınstıtýty» ókilderi sóz sóıledi. Olar AES salýdyń artyqshylyǵy, jumys qaǵıdaty jáne atom stansalarynyń qorshaǵan ortaǵa jáne adam densaýlyǵyna áser etý deńgeıi týraly keńinen aıtty. Mamandar atom energetıkasyn damytýdaǵy tehnıkalyq aspektiler, áleýet jáne AES salý kezindegi eldiń damý perspektıvasy týraly egjeı-tegjeı habardar etti. Talqylaý kezinde jıyn qatysýshylary ózderin tolǵandyrǵan suraqtaryn qoıdy. Suraqtyń basym bóligi – AES qaýipsizdigi men ony paıdalanýǵa, jobany qarjylandyrýǵa, kadrlar daıarlaýǵa, sondaı-aq qazirgi jaǵdaıǵa jáne otandyq energetıkalyq keshenniń damý boljamyna qatysty boldy.
«Elimizde AES salý máselesi kópten kóterilip keledi. Men Prezıdenttiń osy másele boıynsha referendým ótkizý týraly bastamasyn tolyq qoldaımyn. О́ıtkeni mundaı mańyzdy mindetti sheshýde halyq pikiri qajet. О́zim kóptegen elde boldym, qazir respýblıkamyzda atom elektr stansasyn salý qajet ekenine kózim jetti. Birinshiden, elektr qýatynyń tapshylyǵy artyp keledi. Biz ýran óndirýden álemde birinshi oryndamyz. Al bul salany odan ári damytýda qıyndyq bolmaý kerek. Ekinshiden, jańa energetıkalyq joba ǵylymı-tehnıkalyq progreske serpin beredi. Úshinshiden, kóptegen jetekshi elde AES bar. Elimiz de álemdik derjavalarǵa ilese otyryp, zaman talabyna saı bolýy kerek. Taǵy bir másele – AES-ty kim jáne qaıda salady? Buǵan álemdik tájirıbeni qoldaný mańyzdy. Halqymyz referendýmda osyndaı mańyzdy ári qajetti AES qurylysyn qoldaıdy dep oılaımyn», deıdi senatorlar keńesiniń múshesi, saıası ǵylymdar doktory, professor Murat Baqtııaruly.
Bul pikirdi I.Ábdikárimov atyndaǵy Qyzylorda agrarlyq-tehnıkalyq joǵary kolledjiniń dırektory Baqytjan Ábdikárimov te qoldaıdy.
«Búgingi otyrysta eń mańyzdy úsh taqyryp – AES salý qajettiligi, onyń qaýipsizdigi jáne halyqqa AES qandaı paıda ákeletini talqylandy. Árıne, Chernobyl apaty jurtshylyq sanasynan óshe qoıǵan joq. Biraq osyǵan qaramastan búginde Ýkraınada 5 AES jumys isteıdi. Fýkýsımadaǵy apattan keıin de adamdar atom energııasynan bas tartqan joq. Qazir bul elde 21 reaktor jumys isteıdi. Jalpy, álemniń 18 eli 57 GVt elektr energııasyn óndiredi. Qazir energııaǵa úlken qajettilik týyp otyr. Al AES – jańa ári zor qýat kózi. Jer baılyǵyn, qazynasyn halyq ıgiligine jumsaýymyz kerek. Sondyqtan biz óz elimizde atom elektr stansasyn salýǵa tıispiz», deıdi ol.
Basqa qatysýshylar da AES qurylysynyń ózektiligi, onyń áleýmettik-ekonomıkalyq damý, onyń ishinde energetıkalyq keshendi ulǵaıtý, adamdardyń ómir súrý sapasyn arttyrýda mańyzdylyǵyn atap ótti. Qyzylordalyqtardyń pikirinshe, aýqymdy joba týraly jurtshylyqty áli de keńinen habardar etý qajet.
Uıymdastyrýshylardyń aıtýynsha, jobany odan ári ilgeriletýde barlyq aıtylǵan pikirler men usynystar eskeriledi. Eske salaıyq, bıyl maýsym aıynda Memleket basshysy referendýmnyń kúzde ótetinin málimdegen edi. Prezıdent atap ótkendeı, elde shyn máninde, atom energetıkasyn damytý úshin zor múmkindikter bar. Ony durys, tıimdi paıdalanǵan jón. Al bul másele boıynsha túpkilikti sheshimdi halyq qabyldaıtyn bolady.
