Tarıhı máni erekshe sapar

Dostyq qatynastyń jańa baǵdary

Prezıdentter bir-birine resmı delegasııa múshelerin tanys­tyrdy. Qurmet qaraýylynyń bastyǵy raport berip, eki eldiń ánurandary oryndaldy. Budan keıin memleketter basshylary shaǵyn quramda kelissóz ótkizdi.

Qasym-Jomart Toqaev Denı Sassý-Ngessoǵa iltıpat bildirip, onyń elimizge bul saparynyń tarıhı mańyzy zor dep baǵalady.

– Qazaqstanǵa qosh keldińiz! Sizdiń bul alǵashqy saparyńyz eki el baılanystaryn damytýǵa tyń serpin beretinine senimdimin. Qazaqstan men Kongo ara­syn­daǵy yqpaldastyqty odan ári damy­týǵa mol áleýet bar dep esepteımin, – dedi Memleket bas­shysy.

О́z kezeginde Denı Sassý-Ngesso qurmet kórsetkeni úshin Qasym-Jomart Toqaevqa alǵys aıtyp, Qazaqstannyń qazirgi saıası jáne ekonomıkalyq da­mýdaǵy jetistikterin joǵary baǵalady.

– Elderimiz arasyndaǵy dıplo­matııalyq qatynastardyń 25 jyldyǵy qarsańynda Astanaǵa kelý – biz úshin zor mártebe. Bul sapar saıasat, dıplomatııa jáne ekonomıka salalaryndaǵy baılanystardy odan ári nyǵaıta túse­tinine, al eki el halyqtarynyń dos­­tyq qatynastaryn jańa deń­geıge kóteretinine senemin, – dedi Kongo Prezıdenti.

Kelissóz barysynda taraptar Qazaq­stan men Kongo arasyndaǵy ekijaqty yntymaqtastyqtyń damý keleshegin talqylady. Sondaı-aq halyqaralyq jáne aı­­maqtyń kún tártibindegi ózekti máseleler jóninde jan-jaqty pikir almasty.

Yntymaqtastyqqa serpin beretin kelissóz

Qasym-Jomart Toqaev pen Denı Sassý-Ngesso eki eldiń resmı dele­ga­sııa­larynyń qatysýymen keńeıtilgen quramda kelissóz júrgizdi.

Memleket basshysy Kongo Prezı­dentiniń Qazaq jerine alǵashqy sapary eki el ara­syndaǵy dıplo­matııalyq qarym-qatynas­tyń 25 jyl­dyǵy­men tuspa-tus kelip otyr­ǵanyn atap ótti.

– Biz Kongo Respýblıkasyn Afrıka qurlyǵyndaǵy mańyzdy seriktes retinde qarastyramyz. Eki el bir-bi­rinen qashyqta or­nalasqan. Soǵan qaramastan ózara baılanysty jan-jaq­ty damytýǵa múddelimiz. Qazaqstan men Kongo yntymaqtastyǵynyń áleýeti óte joǵary. Ásirese, saý­da-ekonomıka, aýyl sharýa­shylyǵy, kólik-logıstıka, taý-ken, óndiris pen ınvestısııa, jańa tehnologııalar men ǵaryshty ıgerý baǵyttary boıynsha eki el arasyndaǵy yqpaldastyqty jandandyrý qajet. Búgingi qol qoıylatyn qujattar saıası jáne ekonomıkalyq yntymaq­tastyqty damytýǵa tyń serpin beredi dep senemin. Osy nıe­timizdiń aıǵaǵy retinde biz Kon­goǵa Elshi taǵaıyndaımyz, – dedi Prezıdent.

О́z kezeginde Denı Sassý-Ngesso Qasym-Jomart Toqaevtyń Kongoǵa dıplo­matııalyq ókil ta­ǵaıyndaý týraly sheshimi ózara yntymaqtastyqty nyǵaıta túse­tinin aıtty.

– Shyn máninde, Sizdiń bul sheshimińiz Qazaqstan men Kongo arasyndaǵy ózara yqpaldastyqty damytýǵa degen um­ty­lysyńyzdy anyq kórsetedi. Biz júzege asyrýǵa kelisken jobalar boıynsha eki el úkimetteri birqatar kelisim ázirledi. Mu­nyń eki elge de paıdaly bolary sózsiz. Keıingi jyldary Qazaqstan damý jolynda zor tabysqa jetkenin atap ótkim keledi. Biz Sizdiń elińizben ekonomıkalyq yntymaqtastyqty nyǵaıtýǵa múddelimiz, – dedi Kongo Prezıdenti.

Memleketter basshylary Qazaqstan-Kongo seriktestiginiń damý keleshegin talqy­lady. Atap aıtqanda, taraptar saýda-ekonomıka, energetıka, kólik-logıstıka, qarjy, sıfr­landyrý, taý-ken óndirisi jáne mádenı-gýmanıtarlyq sa­la­lar­daǵy ózara yqpaldastyqty ke­ńeıtý má­selelerine aıryqsha nazar aýdar­dy.

Kelissóz sońynda Denı Sassý-Ngesso Qasym-Jomart Toqaevty Kongo eline saparmen kelýge shaqyrdy.

 Iskerlik kezdesý

Ekijaqty kelissózderden keıin Mem­leket basshysy Qasym-Jomart Toqaev pen Kongo Pre­zıdenti Denı Sassý-Ngesso buqa­ralyq aqparat qural­dary­nyń ókilderi úshin birlesken málim­deme jasady.

Qazaqstan Prezıdenti, eń aldymen, óziniń shaqyrýyn qabyl alyp, elimizge resmı saparmen kelgeni úshin Denı Sassý-Ngessoǵa rızashylyǵyn bildirdi.

– Bul sapar eki el arasyndaǵy qa­ty­nastardy damytýǵa jol ashady. Qurlyqaralyq baılanysty odan ári nyǵaıtýǵa yqpal etedi. Biz birqatar ma­­ńyzdy máselege qatysty kelis­sóz júrgizdik. Maz­mundy ári maǵynaly kezdesý boldy, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Prezıdent qazir halyqaralyq saıa­satta jáne álem ekonomıkasynda Afrıka memleketteriniń róli artyp kele jatqanyna toqtalyp, bul eldermen yntymaqtastyqty damytý Qazaqstannyń syrtqy saıasatyndaǵy negizgi baǵyttyń biri ekenin aıtty.

– Bizdiń memleketterimiz bir-birinen alysta jatyr. Soǵan qaramastan tyǵyz qarym-qatynas jasaýǵa daıynbyz. Kongo Respýblıkasynyń ózara tıimdi yqpaldastyq ornatýǵa degen nıetin tolyq qoldaımyz. Bıyl Astana men Brazzavıl arasynda dıplomatııalyq baılanys ornaǵanyna 25 jyl toldy. Osy kezeńde dostyq pen ózara túsinistikke negizdelgen qarym-qatynasymyz nyǵaıa tústi. Ony tyń qarqynmen damytýǵa múmkindik bar, – dedi Memleket basshysy.

Qasym-Jomart Toqaev Denı Sassý-Ngessomen atalǵan máseleni tal­qylap, mańyzdy kelisimderge qol jetkiz­genin málimdedi. Qazaqstan Prezıden­tiniń aıtýynsha, munyń bári saıası, saýda-ekonomıkalyq jáne mádenı-gýmanı­tarlyq baılanystardy jandandyrýǵa yqpal etedi.

– Biz aýyl sharýashylyǵy, óndiris, kólik-logıstıka jáne energetıka salasyna qatysty kelissóz júrgizdik. Sondaı-aq jańa tehnologııalar, qazba baılyqtaryn birlesip ıgerý, ınvestısııa máselesin talqyladyq. Men Qazaqstannyń elektrondy úkimet, kıberqaýipsizdik jáne ǵarysh salasyndaǵy jetistikterine toq­taldym. Eki el úkimetterine ózara saýda-sattyq kólemin arttyrý úshin naqty sharalar qabyldaý jóninde tapsyrma berýge kelistik. Qazaqstannyń Kongoǵa dándi daqyldardy eksporttaýǵa qatysty áleýeti mol ekenine nazar aýdardyq. О́zderińizge málim, eki eldiń de tabıǵı resýrstary mol. Temir, fosfat, boksıt jáne basqa da sırek kezdesetin mıneral kenishterin barlaý jáne ıgerý úshin birlese jumys isteýge múmkindik bar. Qazaqstan kásipkerleri Kongonyń taý-ken salasyn zertteýge daıy­n ekenin kelissóz barysynda atap óttim, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Qasym-Jomart Toqaev eki eldiń kólik-logıstıka salasyndaǵy qarym-qa­tynasy jan-jaqty talqylanǵanyn jetkizdi.

– Kongo Respýblıkasy – Ortalyq Afrıka aımaǵynyń qaqpasy, al Pýent-Nýar porty – osy qaqpanyń kilti. Bul teńiz aılaǵynyń múmkindikteri óte joǵary. Qazaqstan osy porttyń áleýetin paıdalanýǵa múddeli. Biz ózara tıimdi yntymaqtastyqty damytýǵa barynsha kúsh salýymyz kerek. Sondyqtan men Kongo Respýblıkasynyń basshylyǵyn, kásipkerlerin kelesi jyly ótetin Astana halyqaralyq forýmyna shaqyrdym. Olar forým kezinde Qazaqstannyń eko­nomıkalyq áleýetimen tanysa alady, – dedi Memleket basshysy.

Qazaqstan Prezıdenti Astana men Brazzavıl arasynda mádenı-gýmanı­tarlyq baılanys ornatý óte mańyzdy dep sanaıdy. Qasym-Jomart Toqaev Kongo jastaryna Qazaqstannyń joǵary oqý oryndarynda bilim alýdy usynǵanyn málimdedi.

Sonymen qatar eki el halyqaralyq jáne aımaqtyq deńgeıde tyǵyz qatynas ornatqanyna jáne kóptegen ózekti máselege qatysty ustanymdary ortaq ekenine nazar aýdardy.

– Jahandyq jáne óńirlik qury­lymdar aıasynda yqpaldastyǵymyz damyp keledi. Qazirgi geosaıası jaǵdaıda Birikken Ulttar Uıymy men Afrıka Odaǵy aıasynda ózara qoldaý kórsetý jáne konsýltasııalar ótkizý asa mańyzdy. Sonymen qatar biz jahandyq jáne aımaqtyq qaýipsizdikke qatysty pikir almastyq. Qazir eń ózekti máseleniń biri – klımattyń ózgerýi. Biz osy qatermen birge kúresip, tyǵyz jumys isteýge kelistik. Men Kongo basshysynyń orman ósirýdiń jáne ormandy qalpyna keltirýdiń jahandyq onjyldyǵyn jarııalaý týraly bastamasyn qoldaımyn, – dedi Qazaqstan Prezıdenti.

Qasym-Jomart Toqaev Denı Sassý-Ngessonyń elimizge sapary tarıhı mańyzǵa ıe ekenin aıtty.

– Bul sapar Qazaqstan men Kongonyń qarym-qatynastaryna tyń serpin beredi dep sanaımyn. Sonymen qatar Ortalyq Azııa men Afrıka arasyndaǵy yntymaqtastyqty nyǵaıta túsýge yqpal eteri sózsiz. Biz bir-birimizdi qoldap, tabysqa birge jetetinimizge senimdimin, – dedi Memleket basshysy.

О́z kezeginde Kongo Prezıdenti Qazaqstanmen energetıka salasy boıyn­sha baılanys ornatýdyń perspektıvasyna basa nazar aýdardy.

– Kongo ekonomıkasy munaı óner­kásibine negizdelgen. Qazaqstannyń osy salada tájirıbesi mol. Budan bólek paıdaly qazbalardyń ózge de túrlerin ıgerýde yqpaldastyq ornata alamyz. Bul oraıda Kongonyń energetıka sektory qazaqstandyq operatorlarǵa zor múm­kindik usynady, – dedi Denı Sassý-Ngesso.

 Qol qoıylǵan qujattar

Kongo Respýblıkasy Prezıdentiniń Qazaqstanǵa resmı sapary aıasynda mynadaı qujattarǵa qol qoıyldy:

1. Qazaqstan Respýblıkasy Úkimeti men Kongo Respýblıkasynyń Úkimeti arasyndaǵy dıplomatııalyq pasport ıelerin vıza talaptarynan ózara bosatý týraly kelisim;
2. Qazaqstan Respýblıkasynyń Syrt­qy ister mınıstrligi men Kongo Res­pýb­lıkasynyń Syrtqy ister, fran­­ko­fonııa jáne shetelderdegi kongolyqtardyń isteri jónindegi mınıstr­ligi arasyndaǵy saıası konsýlta­sııalar týraly memorandým;
3. Qazaqstan Respýblıkasynyń Sıfr­lyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrligi men Kongo Respýblıkasynyń Poshta, telekommýnıkasııa jáne sıfrlyq ekonomıka mınıstrligi arasyndaǵy aqparattyq-kommýnıkasııalyq tehnologııalar, elek­trondy úkimet qyzmetteri, ǵarysh jáne kıberqaýipsizdik salalaryndaǵy ynty­maqtastyq boıynsha ózara túsinistik týraly memorandým;
4. Qazaqstan Respýblıkasynyń О́ner­kásip jáne qurylys mınıstrligi men Kongo Respýblıkasynyń Taý-ken ónerkásibi jáne geologııa mınıstrligi arasyndaǵy taý-ken ónerkásibi jáne geologııa salasyndaǵy memorandým;
5. Qazaqstan Respýblıkasynyń Ener­getıka mınıstrligi men Kongo Respýb­­lıkasynyń Energetıka jáne gıdroenergetıka mınıstrligi arasyndaǵy elektr energetıkasy salasyndaǵy ynty­maq­tas­tyq jónindegi ózara túsinistik týraly memorandým;
6. «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵy men Kongo Respýblıkasynyń Ekonomıka jáne qarjy mınıstrligi arasyndaǵy ózara túsinistik týraly memorandým;
7. «QazMunaıGaz» UK» AQ men «National Petroleum Company of the Repub­lic of Congo» arasyndaǵy munaı-gaz sal­a­syndaǵy yntymaqtastyq týraly kelisim;
8. «Ulttyq aqparattyq tehnologııalar» AQ men Kongo Respýblıkasynyń Poshta jáne elektrondyq kommýnıka­sııalardy ulttyq retteýshi organy (ARPCE) arasyndaǵy aqparattyq-kom­mýnı­kasııalyq tehnologııalar salasyn­daǵy yntymaqtastyq týraly memorandým;
9. «Qazaqstan ǵarysh sapary» UK» AQ men Kongo Respýblıkasynyń Poshta jáne elektrondyq kommýnıkasııalardy ulttyq retteýshi organy (ARPCE) arasyndaǵy jerdi qashyqtan zondtaýdyń ǵaryshtyq júıesi salasyndaǵy ynty­maqtastyq týraly memorandým;
10. «MSPP.GL» JShS men Kongo Res­pýblıkasynyń Poshta jáne elek­trondyq kommýnıkasııalardy ult­tyq retteýshi organy (ARPCE) arasyndaǵy kıberqaýipsizdikti qamtamasyz etý sala­syndaǵy yntymaqtastyq týraly memorandým.

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Denı Sassý-Ngessoǵa qurmet kór­setip, elorda áýejaıynan shyǵaryp saldy.

Kongo Respýblıkasy Prezıdentiniń elimizge resmı sapary Almaty qalasynda jalǵasady.