Kerýen tartar kósheli doda

Mádenıet pen ǵylymnyń máıegi

Ulttyq sport túrlerinen dodaǵa ǵana emes, mádenı ǵyly­mı baǵytta órbıtin kóshpe­liler oıyndarynyń el rýhanııatyna qosar úlesi orasan. Mádenı baǵdarlama aıasynda Dúnıejúzilik kóshpeliler oıyndarynyń saltanatty ashylý rásiminen bir kún buryn, ıaǵnı 7 qyrkúıekte «Kóshpeliler ǵalamy» dep atalatyn etnoaýyldyń saltanatty ashylý rásimi uıymdastyrylmaq.

Dúnıejúzilik kóshpeliler oıyndarynyń saltanatty ashylý rásimi 8 qyrkúıek kúni «Astana Arena» stadıonynda ótedi. Osy kúni «Astana – kóshpeliler astanasy» atty jarqyn teatrlandyrylǵan qoıylym kópshiliktiń nazaryna usynylmaq. Mádenı is-sharaǵa Dúnıejúzilik kóshpe­liler oıyndaryn tamashalaýǵa kelgen sheteldik qonaqtar men ha­lyqaralyq sport uıymda­rynyń basshylary qatysady. Etnoaýyldyń biregeı konserttik alańynda kún saıyn mádenı is-sharalar ótkiziledi. Sonyń ishinde elimizdiń úzdik qolónershileriniń eń iri kórme-jármeńkesi jáne sheberler óz qolóneriniń qyr-syrymen bólisetin sheberlik sabaqtary bolady. Elge aty máshhúr belgili aıtyskerler qatysatyn dástúrli aqyndar aıtysy Etnoaýyldaǵy mádenı baǵdarlamanyń mereıin asyrmaq. «Kóshpeliler ǵalamy» festıvali mádenıet álemindegi zamanaýı úrdisterdi kórsetedi.

Is-sharalar baǵdarlamasynda etno­aýyldyń eń jetkinshek qonaqtary – bala­larǵa da erekshe kóńil bólinedi, olar kópte­gen oıyn-saýyq jáne tanym­dyq oıyn alańy men etnostyq stıl­degi attraksıondardy tama­­shalaıdy.

Sondaı-aq Etnoaýylda sán kórseti­limi ótetin arnaıy podıým qurylady. Etnostyq sán festıvali aıasynda ulttyq kıimderdiń túrli úlgileri, onyń ishinde osy trendtiń kóshbasshysy – Global Nomads úlgileri qala turǵyndary men qonaqtardyń nazaryna usynylady.

Etnoaýylda jyrtqysh qustardy salýdan jarystar men ulttyq kúres túrleri­nen kórneki qoıylymdar ótkiziledi. Ult­tyq taǵamdar festıvali qazaq halqy­nyń qonaqjaılylyǵy men aqkóńildi­gin kórsetedi deıdi uıymdastyrýshy­lar. Munda sheberlik sabaqtary ótkizi­lip, árbir kelýshi tamaq pen sýsyn daıyn­daý úderisine ózi de qatysa alady.

Dúnıejúzilik kóshpeliler oıyn­darynyń úshinshi tarmaǵy – ǵylymı ba­ǵyt­ta órbimek. V Dúnıejúzilik kósh­peliler oıyndary aıasynda 9-11 qyrkú­ıek aralyǵynda Ulttyq murajaıda etnosportty damytýdyń túrli aspektisi zertteletin «Kóshpeli halyq: tarıh, tanym, taǵylym» halyq­aralyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııa ót­kiziledi. Ǵylymı basqosýda tarıh jáne mádenıet baǵyty boıynsha túrki ále­miniń kóshpeli dástúrleri men rýhanı baılyǵy, kóshpeli mádenıet pen ulttyq sport dástúrleriniń elaralyq yntymaqtastyqty damytý­daǵy róli aıqyndalady. Sport ǵylymy negizinde elimizde jáne Dúnıejúzilik kóshpeliler oıyndaryna qatysýshy memleketterde ulttyq sport túrlerin damytýdyń qazirgi jaǵdaıy: ulttyq sport túrleriniń qalyptasý tarıhy men ıdeologııasy­nyń máseleleri, sala­nyń qazirgi damý órisine baǵa berilmek. Sonymen qatar Ortalyq Azııadaǵy kóshpelileriniń ta­maqtanýy: qazirgi kóshpelilerdiń as-aýqaty; tamaqtaný men adam mıkrobıo­masy arasyndaǵy baılanys; sút qyshqyl­dy bakterııalar jáne olardy qoldanýdaǵy jańalyq aıqyndalmaq.

Bılet quny qansha?

Etnosport alamanynyń ashylý rá­si­miniń hám ulttyq sport túrleri boıyn­sha ótetin saıystardy tamashalaýshy jankúıerler úshin bılet satylymǵa tústi. Stadıondy dúbirge bóleıtin ashylý rásiminiń saltanatyn kóremin deıtin jandar bıletti 15 000 teńgeden 50 000 teńge aralyǵynda satyp alady. Sport baǵdarlamasyna 21 sport túri kiredi. Sport jarystaryna ortasha bılet quny – 3 600 teńge aralyǵynda. Qazaq kúresi, alysh jáne kórásh Jaqsylyq Úshkempirov atyndaǵy jekpe-jek saraıynda ótedi jáne bıletter baǵasy 2 500 teńge men 7 500 teńge aralyǵynda bolady. «Alaý» muzaıdynynda asyq atý, ordo, mas-restlıng, kúrásh, arqan tartý jáne ashyrtmaly aba gúreshi boıynsha jarys­tar ótedi. Bılet quny – 1 000-3 000 teńge aralyǵynda.

Kókpar, kók bóri jáne báıge boıynsha tartysty jarystar «Qazanat» ıppod­ro­mynda ótedi. Kókpar men kókbóri bo­ıyn­sha irikteý kezeńderine bıletter ­quny 2 000-15 000 teńge aralyǵynda bolsa, fınaldyq kezeńiniń bıletteri de sol baǵa mólsherinde satylady.

Báıge jarystaryna bılet quny 3 000-15 000 teńge bolmaq. Etnoaýylda jamby atý, teńge ilý, aýdaryspaq, qusbegilik, sondaı-aq alyptar saıysy – «Powerful Nomad» jarystaryn kórýge bolady. Atal­ǵan sport túrleri boıynsha bıletter 1 000 teńgeden bastalyp, 2 000 teń­ge ara­lyǵynda satylady. Kórermen kóz­aıy­­myna aınalǵan dástúrli sadaq atý spor­t­y boıynsha básekeler «Arǵymaq» at-sport­tyq saýyqtyrý kesheninde ótedi. Bı­letter quny 600 teńgeden bastalyp, 3 000 teńgege deıin bolady. Dástúrli zııatker­lik oıyn­dar sanalǵan toǵyzqumalaq, mangala jáne ovarı jarystary kórermendersiz ótedi. Azamattardyń jekelegen sanattary úshin ártúrli jeńildikter qarastyrylǵan. 50% jeńildik mektep oqýshylary (6 jas­tan 18 jasqa deıin) men zeınetkerler úshin qoljetimdi. 5 jasqa deıingi balalar (orynsyz) men I jáne II toptaǵy múgedekter bıletterdi tegin ala alady. Jeńildik bıletterin rastaıtyn qujatty kórsetkennen keıin offlaın kassalardan satyp alýǵa bolady. Bes kúnge ulasatyn ulttyq sport dodasynda 21 sport túrinen 97 medal jıyntyǵy sarapqa salynbaq.