Basymdyq energetıkalyq tepe-teńdikke baǵyttalady

Eger birqatar reforma men jobalardy júzege asyra alsa, Qa­zaqstan ınvestısııa úshin tartymdy elge aınala alady. Basty artyqshylyǵymyz – paıdaly resýrstar men salystyrmaly lı­­beraldyq zańnama. Bular otan­­­dyq ekonomıkada qazirdiń ózin­de bar. Nepottyq olıgarhızm bıýrokratııalyq ınstıtýsıo­na­lızmmen almastyrylyp jatyr. Ol óziniń barlyq kemshi­ligine qaramastan, áli de bolsa oıynnyń ámbebap erejele­rine kóbirek beıim jáne ekonomı­kadan aqshany syǵyp, ony shetel­dik ıýrısdıksııalarǵa berýge son­shalyqty yntaly emes. Sa­lyq kodeksin izgilendirý, ınfra­qurylymdy nyǵaıtý, óndiristi qajetti elektr energııasymen, eńbek resýrstarymen, óner­ká­siptik ekonomıkanyń basqa ele­ment­terimen qamtamasyz etý mindeti tur.

Alaıda munyń bárin saýat­ty sheneýniktersiz iske asyrý taǵy qıyn. «Investısııa tartý úderisine barlyq ákim men mınıstr tıisti deńgeıde atsalysyp otyrǵan joq. Úkimet bul jumysty retteýi kerek», dedi Prezıdent bıylǵy Joldaýyn­da. Basqasha aıtqanda, óńirlik jáne salalyq basqarýshylar ınvestısııanyń tıisti ósimin qamtamasyz ete almaı otyr. Árı­ne, bári solarǵa baılanysty emes, keı jaǵdaıda ınvestordy shaqyrýyn shaqyryp alyp, artynan qandaı da bir kıkiljińge tap bolyp jatqysy kelmeıdi. Biraq ondaı jaǵdaıdyń ózinde bos otyrmastan, sharýany júıe­li túrde sheshýge týra keledi. Keıin basqa ınvestorlar keder­gisiz keletindeı qolaıly orta qalyptastyrýy qajet.

Investor shaqyryp, oǵan meılinshe jaıly jaǵdaı jasap berý múmkindigi bola tura, saıa­sı basqarýshylardyń eki qo­lyn bos qoıyp, bıýdjet qarjy­syn úlestirýden asa almaı otyr­ǵany qıyn. Al keıde sybaılas jemqorlyq sebebimen qo­sym­sha kedergilerdi qoldan uıym­dastyryp jatsa, tipti jaman. «Jalpy, Úkimet pen barlyq memlekettik organnyń mindeti – otandyq bıznes pen sheteldik ınvestorlarǵa jol ashý. Olardyń zańdy qyzmetine kedergi jasaý saldary aýyr qylmys dep sanalýy kerek», dedi Memleket basshysy.

Qazir elimizdiń synaq jyldaryn bastan keshirip jatqa­ny belgili. Qazirgi ýaqyt bizge naq­ty ındýstrııalandyrýdy júr­gizýdiń, shıkizat poıyzy­nan ındýstrııalyq po­ıyz­ǵa qaıta oralǵan elderdiń qata­ry­na kirýdiń sońǵy tarıhı múm­kindigi bolýy múmkin. Ol úshin árbir usaq-túıekke deıin úńilip, sheneýnikterdi olardyń jumysynyń ekonomıkalyq tıimdiligimen baǵalaý qajet. Esep­­te­rin ádemi qurastyrǵanyna emes, olar jetekshilik etetin salalar men aımaqtarda qansha naq­ty ınvestısııalyq joba jú­zege asyrylǵanyna baılanys­ty baǵalaý mańyzdy.

Joldaýda Prezıdent beıbit atomdy elimizde damytý boıynsha referendým ýaqytyn habarlady. Ol 2024 jyldyń 6 qazanyna belgilendi. Ol máseleniń osydan bir jyl buryn ashyq aıtyl­ǵanyn, jalpyhalyqtyq talqylaý ótkizýge bir jyl jetkilikti bolǵa­nyn eske saldy. Prezıdent atom stansasynyń qurylysy týraly 2019 jyly aıtyp, másele jal­py­halyqtyq referendýmda she­shiledi degen edi. Osylaısha, tal­qy­laý shyn máninde bir jyl emes, odan da kóp ýaqytqa so­zyl­dy. Joldaýda aıtylǵan she­tel­dik ınvestorlardy tartý, óń­deýshi ónerkásipti damytý, ınfraqurylymdy ny­ǵaıtý, jasandy ıntellekt pen sıfr­ly tehnologııany damytý, qorshaǵan ortaǵa mán berý – bári de elimizdiń energetıkalyq tepe-teńdigine baǵyttalǵan is-sharalar. Elimiz energııa kózderin ártaraptandyrýǵa, ony eko­nomıkanyń barlyq salasyna baǵyttaýǵa qanshalyqty qa­biletti. Eger tutynylatyn energııa kólemin, elektr energııasymen jumys isteıtin tehnolo­gııalardyń ený dárejesin eskere otyryp, atom elektr stansasy bar elderdiń energetıkalyq júıesiniń ornyqtylyǵyn atom stansasy joq eldermen salys­tyrsaq, aıtarlyqtaı aıqyn tujy­rym jasaýǵa bolady.

Ǵazız Ábishev,

saıasattanýshy