Sýretterdi túsirgen – Erlan OMAR, «EQ»
Aryny bólek Aıqabaq
Atqa qonǵan qazaqtyń qaı-qaısysy da Kúreńbaısha kósilip, arǵymaqtyń tóńkerilgen kese tuıaǵynan tartyp, qamys qulaǵyna deıin kóz júgirte synap, bátýa aıtýǵa áýes. Bul joly da sol ádetinen jańylmady. Tipti jyldar boıy áleýmettik jeli men saıttardyń sala-salasynda báıge týraly bataly sóz aıtylsa, kóshpeliler oıyndarynyń alamanynan qaı júırik qara úzip keledi degen daqpyrtqa daýryqpaǵan jankúıer kem. Mine, sol kúdik pen úmit qatar órilgen syn sáti de kelip jetti.
«Qazanatqa» jıylǵan qalyń kópshiliktiń kózi – shabandozdardyń ishinde shyldyr shúmekteı ǵana bolyp júrgen Hamza Amangeldide. Alty jasynan alamanǵa qosylyp, jetige shyqqanda-aq báıgeniń basyna tigilgen jol talǵamas temir tulparlardy oljalap, dúıim elge máshhúr bolǵan Marlannyń ulyna tileýlesterdiń qatary kóp boldy. Tipti kórermenderdiń kópshiligi báıge bastalatyn máreniń mańyna jaqyndap, Jumyrtuıaq tulpardy taqymdaǵan eliktiń asyǵyndaı ǵana shymyr shabandozǵa tilegin jaýdyryp, batasyn da berdi.
Qyrǵyzstannan kelgen Qaraqyzdan ozý qaı tulpardyń baǵyna buıyraryn taǵatsyzdana kútken jankúıer shabandozdarǵa shabyt syılap, arǵymaqtardyń shabysyna qýat berip otyrdy. Alamannyń aldyn bastap shyqqan Kókmoınaq tulpar birneshe aınalym boıy topty bastady. Tipti aldymen shalma tastam jer uzaǵan arǵymaq túıdektele ókshelep kele jatqan shoǵyrdan birte-birte sýyrylyp uzaı berdi. Tórtinshi jáne besinshi aınalymǵa deıin sáskelik jer de uzap alǵandaı kóringen. Biraq ekinshi tynysyn sarqyp almaı, sońyna deıin saqtap kele jatqan júırikter syrtyn bere qoıǵan joq. Jumyrtuıaq ta, Soflor Lend te, Búrkit te, Aıqabaq ta qyrǵyzdyń Qaraqyzyn qaýmalap ortaǵa alyp aldy da qatar shaýyp otyrdy. Sońǵy aınalymǵa deıin úzile qoımaǵan top shyn júıriktiń osy shoǵyrdan shyǵatynyn áıgileı tústi.
25 shaqyrymdyq qashyqtyqtyń márege deıingi sońǵy 500 metri qalǵanda Aıqabaq atyrylyp alǵa shyǵyp aldy. Aýyzdyq tistesip qatar kele jatqan Jumyrtuıaq birtindep keıindep qala berdi. Márege jeke-dara kelgen Aıqabaqtyń ıesi – Saparǵalı Sátbaev, atseıisi Jambyl Bóbekbaı, tizgindep shapqan shabandozy Ańsar Arystanbek.
Ekinshi oryndy qanaǵat tutqan Hamza Amangeldini tanymaıtyn jankúıer kemde-kem. Marat Aqberlınovtiń arǵymaǵyn Hamzanyń ákesi Marlan Bektenov baptaıdy. Qazaq dalasyna ózinen buryn dańqy jetken qyrǵyzstandyq atbegi Izat Syrǵaqulynyń baptaýyndaǵy Qaraqyzdy (ıesi Nurbek Kerimbekov) mingen Nurel Elesov úshinshi jetti.
Tórtinshi oryn Ahmet Aqmoldın baptap ákelgen Aleksandr Kosısynnyń ıeligindegi Saflor Lendtiń shoqtyǵyna qonǵan Ámir Amanulyna buıyrdy.
Júldeli besinshi oryn Ulan Omarovtyń júırigi Búrkitti (bul atty Bekzat Dildáhan mindi) baptap ákelgen Ádilet Noqataıdyń enshisine jazyldy.
Elimizdiń tulparlarynan tys, Qyrǵyzstan, Reseı, Mońǵolııa, О́zbekstannan qosylǵan 27 arǵymaq 25 shaqyrymǵa aıdalǵan edi. Sońǵy aınalymda tek 7 at qana kómbeden kórindi.
Jınalǵan kópshilik alamannyń arǵymaqtary baýyryn jaza kósilgenge deıin Qyrǵyzstan arǵymaǵynyń jaıyn ańyzdaı etip aıtyp ta jatty. Tipti qyzdyra túskender Qaraqyzdy bıyl birde-bir báıgege qospaı kúshin osy kóshpeliler oıyndaryna saqtap ákelipti desti. Qalaı bolǵanda da bizdiń eldiń tulparlary topyraqty tuıaqpen týrap, alaman báıgede abyroıymyzdy asyrdy.
Qunan men top báıgede baǵymyz jandy
«Qazanat» ıppodromynda kóshpeliler oıyndarynyń besinshi jarys kúninde medaldar jıyntyǵy báıge túrlerinen taratyldy. Aldymen qunan báıge kómbege tizilip dúbirdi bastap ketti. Qazaqstan chempıonatynda ǵana emes, as pen toıdyń báıgesinde baýyryn jaza kósilip, kermeniń aldynan kórinip júrgen Korol atalatyn júıriktiń jolynan báıge kútetinderdiń qatary qalyń boldy. 15 qunan qosylǵan saıystyń bel ortasy aýǵansha topty bastaǵan Korol tulpar sińirin sozyp alyp, jarystan shyǵyp qaldy.
Kóshpeliler oıyndarynyń altyn medali Qamysqulaq tulparynyń ıesi Birjan Shaımerdenovtiń enshisine jazyldy. Bul arǵymaqty dúbirli alamanǵa belgili atbegi Qýanysh Shaqanbaev baptap qosyp, shabandoz Ámir Serik taqymdady. Kúmis júlde Altynbaı Qasymnyń Aıshýaq atty júırigine buıyrdy. Qola medal Ádilet Noqataıdyń baptaýyndaǵy Aıbek Beıisbaevtyń Baqtorysyna bókterildi.
Top báıgege qosylǵan 19 arǵymaq 18 shaqyrymǵa jiberilgenimen, márege úsh at qana jetti. Osydan-aq dodanyń qandaı aýyr soǵyp, júırikterdiń ókpesin aldyryp alǵanyn baǵamdaý qıyn emes. Nurjigit Tabyldıevtyń baptaýyndaǵy Zymyran júırik sońǵy aınalymǵa deıin topty bastap kelip edi. Biraq márege taıaǵan sátte atbegi Medet Eralımovtiń Holıboı tulpary sýyrylyp shyǵyp, ózgelerden arqan boıy ozyp jetti. Qola medal Salamat Ahmetov atseıistiń Kemeńgerine jazyldy. Osylaısha, qunan men top báıgeniń barlyq júldesi ózimizdiń tulparlarǵa buıyrdy.
Jorǵa saıysynda (9 shaqyrym) 18 arǵymaqtyń arasynan qyrǵyzstandyq Jaılaýbekuly Shubannyń ózi baptaǵan Chıkson Logi top jardy. Kúmis medal jerlesimiz Qymbat Tileýǵalıulynyń Aq jaýyn atty jorǵasynyń enshisine jazyldy. Qyrǵyzstannan kelgen О́mirbek Babanovtyń Imperatrısa arǵymaǵyna qola júlde buıyrdy.
Shaǵala shańyna kómdi
Dúnıejúzilik kóshpeliler oıyndarynyń besinshi jarys kúninde at jarystary ushqyr báıgemen bastaldy. 1600 metrge júıtkigen tulparlar arasynda áıgili Kábirhannyń ıesi Tilek Muhanbetqalıevtyń Shaǵala atty arǵymaǵy top jardy. Bilikti atbegi Nurjigit Tabyldıevtyń baptaýyndaǵy júırikti inisi Ramazan Tabyldıev mindi. Tiz etpe jarysynyń kúmis júldesi Merhat Bulǵynovtyń Arlan arǵymaǵyna, al qola medal Aslan Jıembettiń Strýna sáıgúligine tıdi.
Ushqyr báıgede sáıgúligi top jarǵan Nurjigit Tabyldıev búgin oljaly bolǵanyna razylyǵyn bildirdi. «О́z elimizde ótken Dúnıejúzilik kóshpeliler oıyndarynda baptaǵan tulparymyz qara úzip keldi. Táýbe deımiz, qanjyǵamyz bos qaıtpady. Qysqa qashyqtyqqa shabatyn ushqyr báıgeniń de kórermeni kóbeıip kele jatqany qýantady. Búgin de jankúıerler qatary qalyń boldy. О́zim atbegi bolǵandyqtan, shetelge jıi qatynap, bilikti mamandarmen baılanys ornatyp, tájirıbe almasyp júremin. Keıingi kezde bizde ushqyr báıge keń qanat jaıa bastady. At baptaýshylar da, shabandozdar da artyp keledi. Oǵan taǵy bir sebep – áıgili tulpar Kábirhannyń álemdik dodalardaǵy tolaıym jeńisi. Kóshpeliler oıyndarynyń ınfraqurylymyn jańǵyrtyp jańartýdyń nátıjesinde standartqa saı ıppodrom boı kóterdi. Munda endi ushqyr báıge túrlerinen saıystardy jıi uıymdastyrýǵa bolady. Atshabardyń ıgiligin atbegiler kórse, áli talaı tulparlardy túleteri sózsiz», dedi bilikti maman.
Ushqyr báıgeniń 2400 metr qashyqtyǵyna 5 dónen qosylyp, úsh júlde de jerlesterimizge jazyldy. Baqtııar Baızaqovtyń Berıl Reıserin mingen Aslanbek Baıkenov chempıon atansa, Tilek Muhanbetqalıevtiń Adaıyn tizgindegen Myrzabek Qapyshevke kúmis, Qarabaı sharýa qojalyǵyna tıesili Roýzlaın júırikti mingen Dáýren Júsipovke qola medal buıyrdy.
