Mádenı muralardy qorǵaý bastamalary

Is-shara aıasynda mınıstr ýnıversıtet basshylyǵymen kezdesip, oqý ornynyń tynys-tirshiligimen tanysty. A.Balaeva ýnıversıtet túlekteriniń shyǵar­mashylyq jáne qolóner týyndylary qoıylǵan mýzeıdi de aralady. Ejelgi doıby oıynyna arnalǵan kórmege erekshe nazar aýdaryldy. Mınıstr Qazaq­standa ulttyq sport túrlerin keńinen nasıhattaýdyń mańyzyn, elimizdiń mádenı murasynda alatyn orny erekshe ekenin atap ótip, bul sport túrlerin jastar arasynda keńinen nasıhattaý qajet ekenin sóz etti.

Kezdesý barysynda A.Balaeva elimizdiń tarı­hı-má­denı mura­syn saqtaý men na­sıhattaýdyń mańyzy­na toq­talyp, bul kezdesý Búkil­álem­dik mura tizimine engizil­gen nysandardy qorǵaý boıyn­sha keshendi sharalardy qamta­masyz etý jolyndaǵy bas­ty qadam ekenin atap ótti. Ol ju­mys tobynyń múshelerin bola­shaq urpaq úshin ulttyq mura­ny qorǵaý men saqtaýǵa baǵyttal­ǵan usy­nystar ázirleýge ári is-shara­lardy júzege asyrýǵa belsendi qatysýǵa shaqyrdy.

Kezdesýde IýNESKO-nyń mate­rıaldyq emes mádenı murany qorǵaý jónindegi konvensııasyn júzege asyrýdyń negizgi máseleleri, sondaı-aq mádenı dástúrlerdi saqtaý sala­syndaǵy mindetter talqy­landy. Qaty­sý­shylar jıi qolda­nyla­tyn «materıaldyq emes» jáne «sezil­meıtin qundylyq­tar» termınderi boıynsha óz pikirlerin bildirdi. Sondaı-aq Qazaqstandaǵy mádenı mura obektilerin qorǵaý júıesin jetildirý sharalaryna toqtaldy. Tarıhı-mádenı murany qorǵaý men damytýdyń jańa bastamalary usynylyp, qatysýshylar osy saladaǵy tájirıbelerin bólisip, aldaǵy jumystyń basym baǵyttaryn belgiledi.

Abaı atyndaǵy QazUPÝ-dyń professory, Materıaldyq emes mádenı murany qorǵaý ulttyq komıtetiniń múshesi Janerke Shaıgózova «Abaı jolymen» jobasy aıasynda materıaldyq emes mádenı murany saqtaý­dyń máseleleri men keleshegi» taqyrybynda baıandama jasady. Jobanyń negizgi maqsaty – Qazaq­stannyń mádenı murasyn el ishinde de, shetelde de tıimdi qorǵaý­ǵa jáne ilgeriletýge baǵyt­talǵan áreketter men sharalar­dyń turaqty negizin jasaý.

Joba aıasynda elimizde alǵash ret materıaldyq emes máde­nı mura salasyndaǵy bilim berý, aqpa­rat­tyq-ádistemelik ju­mys jáne mamandardyń bilikti­ligin art­tyrý máseleleri kóteri­lip otyr. Tarıhı-mádenı mura sala­syn­daǵy mamandardy daıar­laý úshin pánaralyq bilim berý baǵdarlamalary ázirlenip, synaq­tan ótkiziledi. Uly Jibek joly boıyndaǵy (Syǵanaq, Jetiasar, Qaıalyq, t.b.) aı­shyq­ty eskertkishterdi zertteý, res­tavrasııalaý jáne mýzeıge aı­naldyrýdy qosa alǵanda, mate­rıaldyq emes mádenı mura salas­yndaǵy ǵylymı jobalardy jú­zege asyrý da josparlanyp otyr. Sondaı-aq Qazaq­stan­nyń mádenı murasyn el ishin­de de, shetelde de tanymal etýge ba­ǵyttalǵan Abaı ortalyq­tary­nyń halyqaralyq jáne ult­tyq jeli­leri, elimizdiń tarıhı-máde­nı jáne materıaldyq emes mura­syn kórsetetin «Sıfrlyq for­mat­taǵy mura» veb-portaly qurylady.

«Arnaıy toptyń jumysyn kúsheıtip, ony óskeleń urpaq arasynda qazaqtyń mádenıetin, salt-dástúrin kórsetetin ulttyq qun­dylyqtardy tıimdi nasıhat­taýǵa baǵyttaý qajet. Urpaqtar sabaq­tastyǵyn qamtamasyz etý, ult­tyq kodymyzdyń elementterin zerdeleý jáne olardy durys paıdalaný, sondaı-aq usynymdar men naqty usynystar ázirleý mańyzdy», dedi A.Balaeva.

Otyrys sońynda usynylǵan is-sharalardy oryndaý, barlyq múd­deli taraptyń kúsh-jigerin úı­lestirý jáne materıaldyq emes mádenı murany qorǵaý baǵ­­dar­lamasyn júzege asyrý bo­­­ıyn­­sha naqty usynystar ázir­leýde al­daǵy qadamdar talqylandy.