Ádette ánniń avtory men ataýy qosa júredi ǵoı. Aqan seriniń áni «Mańmańger», Birjan saldyń «Jalǵyz arshasy» degen sııaqty. Al bul týyndynyń ataýy avtorymen atalyp ketken. «Aqylbaıdyń áni». En salyp, enshilegen ataýy joq, avtordyń týyndysy ekeni belgili, boldy. Aqylbaı Abaıulynan qalǵan «Aqylbaıdyń áni». О́zi de bir oqshaý týyndy. «Áký, dáı-áký» deı me, qaıyrmasy qyzyq estiledi. «Aqqý, aqqýdaı» shyǵar, tárizi. Sóıtse de, áýeni qanshalyqty tereń tolǵaqty ári salmaqty bolsa, sonshalyqty bıik talǵamnyń áni. Qazaq óneriniń shoqtyǵy ispettes desek, artyq emes shyǵar. Ol úshin ándi tyńdaý azdyq etedi, «Qyz Jibek» fılmin tamashalap otyryp, Tólegenniń ánine mán berseńiz jetkilikti. Qazaq saz óneriniń alyby Nurǵısa Tilendıev onda Tólegenniń sán-saltanatyna Aqylbaıdyń ánin uıǵarypty. Keremet emes pe? Qazaq kınoónerin «Qyz Jibeksiz» elestetý múmkin emes. Sol soqtaly dúnıeniń jilik maıyndaı bir týyndy desek, Aqylbaıdyń ánin ataımyz. «Qyz Jibek» jyry qaı dáýirdiń murasy ekenin oılasańyz, kınonyń qaı ýaqytta túsirilip, kúni búginge jetkenin, bolashaq urpaq ta tamashalaıtynyn paıymdasańyz, ónerdiń qudireti sonda seziledi. Kórkem týyndynyń tatymdy bir tusyn kóterip turǵan Aqylbaı ániniń máni men mańyzyn da, qyzmetin de osy turǵydan baǵalaýǵa ábden bolady.
Siz on mınýtta ne istep, bitire alǵandaısyz? Múmkin usaq-túıek bir isterdi josparlap úlgerersiz. Bireýmen sóılesip, ári ketse, áńgimeni qysqasynan qaıyrarsyz. Aıaldamadan aıaldamaǵa jetersiz degendeı. Al on mınýtta án týdyrý... Bul degen kisi sengisiz ǵalamat qoı. Jáne ǵasyrdan ǵasyrǵa uzaı beretin sóz ben sazdy sol sátinde kókeıden sýyryp aıtý degen – adam aıtsa nanǵysyz qubylys.
«Bir án taýyp Álekeń ber degen soń,
Mataıdy alys birtalaı jer degen soń.
On mınýtta oıyma osy án tústi,
Qapash-qupash qolymdy sermegen soń» bop keledi birinshi shýmaq.
Ánniń qapelimde týǵany sózinen de bilinedi. Áýeli Álekeń degen kim, nege án qolqalap tur? Mataı qaı jaqtaǵy jer? Mekenjaıynan-aq sóılep tur án. Qolyn qapash-qupash sermegeni dombyra ustap «qarmanǵanyn» bildirmeı me?
Týý tarıhy men mátini de úılese ketedi. «Abaıdyń kenjesi Mekaıyl kórshi Mataı elinen qalyńdyq aıttyryp, Qunanbaı áýleti qudalyqqa attanady. Arasynda Abaıdyń ánshisi Álmaǵambet Qapselemuly bas bolyp shyǵypty. Endi júre bergende, Álmaǵambet «Abaı ánderin mataılyqtar da biledi, bizge jańa án kerek. Olardy dúnıe-múlikpen tańǵaldyra almaımyz», dep kóshti toqtatyp qoıǵan desedi. Biraz daǵdaryp qalǵan kósh «Aqylbaı aǵadan suraıyq, bir án shyǵaryp bersin» dep Álmaǵambetti jiberipti. Álmaǵambet ánshi Aqylbaıǵa kelip, jaǵdaıdy jetkizedi. «Aǵa, án kerek» deıdi. Aqylbaı «Mende án joq» deıdi. «Tabyńyz, shyǵaryp berińiz», dep qolqa salady Álmaǵambet. Sodan qoımaǵan soń, áıgili «Aqylbaıdyń ánin» shyrqap qoıa beredi. Muny aıtqan boıda qaǵyp alǵan Álmaǵambet Mataı eline baryp, oryndap bergen» desedi.
Qaıym Muhamedhanuly «Abaıdyń aqyn shákirtteri» kitabynda Aqylbaıǵa toqtalyp: «Bul keıingi ándi Mataı eline, Abaıdyń bir balasy, Aqylbaıdyń inisi Turashtyń qaıynyna, kúıeý joldas bolyp bararynda ánshi Álmaǵanbet: «Aqyl aǵa, bir jańa án taýyp bershi», degende qolma-qol aıtyp bergen áni eken», dep jazypty.
Ekinshi shýmaǵy:
«Ishik kıdim bulǵynnan qundyz jaǵa,
Jas dáýrendi ótkizdim bermeı baǵa.
Aqyljan dep turýshy edi talaı qyzdar,
Sumdyq shyqty deıtuǵyn Aqyl aǵa» delinetin ándi ánshiler qaýymy Júsipbek Elebekovtiń oryndaýynda úırenipti. Al Júsekeń negizgi jetkizýshisi uly Muhtar Áýezovten alyp qalǵan. Bul týraly Júsekeńniń jary Habıba Elebekova:
«Sharanyń (Jıenqulova) Bolat deıtin balasy úılenip jatqanda, toıdan soń bir top adam qalyp qoıdy. Muqań marqum: «Sender óńsheń ánshiler jınalyp otyr ekensińder, men senderge bir án úıreteıin», dedi. «Qaısyń buryn úırenseńder, soǵan báıge beremiz», – dep kúldi. Sóıtti-daǵy aldymen ánniń týý tarıhyn baıandap berdi: «Abaıdyń ánshisi Álmaǵambettiń bir balasy dáýletti qaıyn jurtyna barǵaly jatyp: «Olardy dúnıe aparyp tańǵaldyra almaımyz, bir jaqsy án shyǵaryp berińiz, sony aıtyp baraıyq», dep Aqylbaıǵa qolqa salypty. Nebári bes-on mınýtta osy ándi shyǵaryp tastapty», dep Muqań shyrqaı jóneldi. Meniń neni bolsyn, tez qaǵyp ala qoıatyn zerektigim bar. Júsekeń ony biledi, sol úshin de «esińde saqtap al» degen nıetpen meni túrtip qaldy. Ortamyzda Kúlásh pen Qurmanbek te bar. Ándi Muqań eki ret aıtqanda, aldymen solar qaǵyp aldy. Úshinshi aıtqanda – Júsekeń, tórtinshi aıtqanda Manarbek úırendi. Qazir oılap qarasam, eger sol kezde Muqań ándi aıtpaǵanda, «Aqylbaıdyń áni» bul kúnge jeter me edi, jetpes pe edi, kim bilsin?» depti.
Abaı ánshi tutqan Álmaǵambet Aqylbaıǵa teginnen án surap barmaıdy. Buryn da sondaıy bolǵan ǵoı. Demek bolashaqta zerttelýge tıis taqyryp.
