Máselen, bıyl Taldyqorǵan qalasynyń qala bolǵanyna 80 jyl tolypty. Qala ákimdiginiń saıtynda 9 qyrkúıekte jarııalanǵan aqparatqa kóz salsaq, О́ńirlik kommýnıkasııalar qyzmetinde qala kúnin toılaý máselesine arnalǵan brıfıng ótken. Onda Taldyqorǵan qalasy ákiminiń orynbasary Jeńis Andabekov qala kúnin toılaý bir aıǵa jalǵasyp, qyrkúıektiń 28-ine deıin atap ótiletinin aıtady. «Men Taldyqorǵandyqpyn» uranymen ótkiziletin is-shara qala turǵyndarynyń esinde qalatyndaı ótetinine senimdimiz. Aıta keteıik, «Jastar» saıabaǵynyń bas sahnasynda «Qalaǵa syılyq» atty 80 juptyń valsi, qazaq estrada juldyzdary «Kalifarniya», «Say Mo», «Umberto» kelip óner kórsetip, sońy merekelik ot shashýmen aıaqtalmaq», dep málimdegen sheneýnik. Ákimdik qyzmetkeri bul is-sharanyń bıýdjetin jarııalamasa da, jobalap sezip otyrmyz.
Al endi ózimiz kýá bolǵan Ulybrıtanııanyń dál osy Taldyqorǵan qalasy sekildi Lankaster qalasynyń týǵan kúni qalaı atap ótilgenin aıtaıyq.
1193 jyly 12 maýsymda Lankaster qalasy irge kóterip, jarǵyǵa qol qoıylǵan. Osy jyldyń 12 maýsymynda qala ortalyǵynda qala kúnine oraı 1 saǵatqa jeter-jetpes ýaqytqa sozylǵan is-shara ótti. Qalalyq murajaı aldynda Jarǵy túpnusqasyn jáne qala tarıhyn eki kisi oqyp berdi. Sol zaman ýaqytyna saı kıingen. Ortalyqta sharýalarymen júrgen halyq jınala qoıyp, ekeýiniń sózin muqııat tyńdap, qol shapalaqtady. Sóz sońyn birinshisi «Love Lancaster», ekinshisi «God Save the King» (Jaratqan basshymyzdy saqtaı gór) dep aıaqtady. Turǵyndar tarıhqa, qalaǵa qurmet tanytty. Fotoǵa túsip, tarasty. 800 jyldan asa tarıhy bar Lankaster qalasynyń týǵan kúni osylaı ótti. Qala kúnin atap ótýge qyrýar aqsha shashyp dúrlikken joq. Biraq Korolǵa jáne týǵan qalasyna degen súıispenshilik erekshe. Kishkene ǵana is-sharada qandaı mádenıet pen qurmet jatyr.
Aǵylshyndardyń nege baı ekenin endi túsingendeımiz. Qalanyń tarıhyna, jalpy tarıhqa degen qurmeti zor. Tarıhı ǵımarattardy, taý-tasty kózdiń qarashyǵyndaı qorǵaıdy. Qulaıyn dep turǵan eski úıdi jóndep álek. Bir kirpishi qulasa, ony qaıta qalaıdy. Birneshe ǵasyr burynǵy bekinisteri sol qalpynda tur. Úkimet tarıhqa aqsha aıamaıdy. Bolmasa, jergilikti halyq asarlatyp, aqsha jınaıdy. Qaıyrymdylyq is-sharalaryn jıi ótkizedi. Bári ózderi úshin. Tarıhy tereń elge týrıst te kóp keledi. Máselen, Stoýnhendj (Stonehenge) degen tarıhı jeri bar. Londonnan 130 shaqyrymdaı jerde ornalasqan. Týrıst kóp barady. Tarıhyn tartymdy etip jazǵan. Barǵyń kep turady. Biraq tastan basqa eshteńe joq. Barǵandar «Osy ma Stoýnhendji» dep jatady. Qysqasy, jarnamasy keremet, servısi sapaly. Týrızm endi bul – basqa másele.
Naǵyz mádenıettiń úlgisin kórsetetin, qalyptastyratyn buqaralyq is-shara «Qala kúni» bizde toı toılap, dýmandatqan formatta ótedi. Ánshilerdi shaqyrý, ot shashý, «Qalanyń qurmetti azamatyn» tańdap, marapattaý. Otyz kún oıyn, qyryq kún toıyn ótkizip, dýmandatyp júrgenimiz. Onyń bizge bereri az, árıne. Bı bılep, án shyrqap júrgenimizde sol qalanyń tarıhynan habardar bolyp, qundylyǵyn saqtaýǵa da qulyqty emespiz. О́ıtkeni oıyn-saýyq qurýdan qol bosamaı, mıymyz da aqparat qabyldaǵysy kelmeı turady.
Saýyq-saıranmen dýmandatyp ótken is-sharalar mádenıet qalyptastyrýdyń ortasy emes ekeni belgili. Buqaralyq is-sharalar mádenı sıpatta ótkizilýi kerek. Halyq toıdy onsyz da ózderi ótkizedi. Qala kúnin bir aı toılaýdyń mańyzy qandaı ekenin ákimdik saralap, damyǵan elderden úlgi alsa, qarjy halyqtyń ózge muqtajyna jumsalar edi.
