Jetisý alqaby ónimge toly

8 600 gektardan 403 myń tonna shıkizat túsken. Sonyń 352 myń tonnasy Aqsý jáne Kóksý qant zaýyttaryna ótkizilgen.

«Bizde qant qyzylshasynyń sebilýinen bastap jınalýyna deıin barlyq úderis oılas­ty­rylǵan. Qyzylshany qazý jumys­ta­ry 103 kombaınmen bas­talǵan. Oǵan qosymsha ónimdi jınap alýǵa bıýdjetten qarajat bólinip, 19 japyraq jınaǵysh pen 20 kombaın satyp alynyp, sharýalarǵa taratyldy. Endigi jerde zaýytqa ónim ótkizýge turǵan kólik keptelisin azaıtý maqsatynda Kóksý qant zaýy­tyna aýdandardyń grafı­gin jasa­dyq. Kóksý zaýyty bú­gin­ge deıin kúnine 3 myń tonna qabyldasa, ony 4 myńǵa deıin kóterý kerek dep sheshtik. Qazir 13 700 gektar alqaptyń qalǵan 5,1 myń gektarynda júrip jat­qan qazý jumysyn qarasha aıy­nyń 20-syna deıin aıaqtaýǵa to­lyq múmkindigimiz bar», dedi oblystyq Aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń basshysy  Nurdáýlet Kenenbaev.

Aıtýynsha, búginde 13 700 gektar qyzylsha alqabynyń qalǵan 5 100 gektarynda tátti túbir jınaý jumysy qarqyndy júrip jatyr. Gektar ónimdiligi bıyl 472 sentnerden aınaldy. Qos zaýyt­tyń qýattylyǵy 700 myń tonna ónim óńdeý­ge jetedi. Atalǵan kásiporyndarǵa oblys sharýashylyqtarynan 352 myń tonna ótkizildi. Eki zaýyt ta óńdeý jumys­taryn bastady.

«Kóksý zaýytyna osyǵan deıin kúnine 150–160 mashınaǵa deıin, ıaǵnı 3 myń tonnaǵa deıin qabyldadyq. Qazir 140 myń tonna ónimdi óńdeýge kirgizip jatyrmyz, degenmen alańdar birden bosaı qoımaıdy, ornyn tazalaý jumystary júredi. Qazir qosymsha jer daıyndap jatyrmyz, soǵan sáıkes 4 myń tonna qabyldaýǵa kóshemiz», deıdi Kóksý qant zaýytynyń dırektory Altynbek Abatov.

Aqsý qant zaýytynyń da aıaq alysy jaman emes. О́ndi­ris ornyna 210 myń tonna qant qyzylshasy jınalǵan. Qazan­nyń 22-sine deıin kúnine 300 mashına­daı qabyldaǵan, degenmen úıindi alańynyń tolýyna baı­lanys­ty qazir kúnine 160–170 mashına kiredi. 25 qazannan beri Jambyl oblysynan qyzylsha qabyldaý toqtatylǵan. Aqsý, Sarqan, Alakól aýdandarynyń sharýashylyqtarynan qyzylsha qabyl­danyp jatyr. 1 qarashadan keıin taldy­qorǵandyq sharýa­lardyń ónimin qabyl­daıdy.

Alakól dıqandary 82 215 gektar egistik alqabyn ıgergen. Qyr­kúıek aıyn­da óndirilgen ónim kólemi 46 mlrd 707 mln teń­gege jetip, jalpy jospar 116,2%-ǵa oryndalǵan. Ásirese jurttyń qant qyzylshasyna degen yqy­­lasy aýǵan. Bıyl aýdanda 644 gektarǵa qant qyzylshasy sebilip, onyń kóp bóligin ıgergen «Bolat Group LTD» sharýa qojalyǵy tamshylatyp sýarý tehnologııasyn qoldanǵan.

Birinshi ret qant qyzylshasyn seýip, tájirıbe jınaqtap jatqan sharýa qojalyqtary qata­ryn­da Jaıpaq aýyldyq okrý­gindegi «Dıqan», «Esil» sharýa qoja­lyqtary da bar. Atalǵan bir­lestikterdiń egis alqa­by­na bar­ǵanda qyzylsha jınaý naý­qa­ny­nyń qaýyrt júrip jat­qa­nyn kórdik.

«Jaıpaq aýyly egin jáne mal sharýashylyǵymen aınalysady. Kezinde Beskóldegi qant zaýyty jumys istep tur­ǵan­da, qyzylshany mol óndir­gen eken. Biraq qant zaýyty toqtap, qyzylshany ótkizý qıyn­daǵan tusta turǵyndar bul daqyldy egýden bas tartqan. О́tken jyldan beri oblys ákiminiń bas­ta­masymen memleket tarapynan qant zaýyttaryn qarjylaı qoldaýdyń artýy nátıjesinde sharýa qojalyqtarynyń qant qyzylshasyn egýge yntasy oıandy. Bıyl aýylda «Dıqan», «Esil» sharýa qojalyqtary bastamashy bolyp 15 gektar jerge qant qyzylshasyn seýip edik, endi sony tókpeı-shashpaı jınap alý qamyndamyz», deıdi egis basynda kezdesken Jaıpaq aýylynyń ákimi Manas Amangeldiuly.

Jaı­paq aýylynda 1 100-den astam turǵyn, 74 sharýa qoja­lyǵy, 3 myń gektardan astam sýar­maly jer bar. Degenmen aýyl­dastar qyzylshany birinshi ret sepkendikten tájirıbeniń azdyǵynan biraz kemshilik oryn alypty. Sonda da shyǵymy jaman emes. Egý, baptaý, jınaý kezinde turǵyndardyń qosymsha tabys tabýyna múmkindik kóbeıipti. Egis alqabynan qazyp alynǵan tátti túbir aýyl irgesindegi qyrmanǵa tógilip, suryptalyp, qant zaýytyna tasymaldaýǵa daıyndalyp jatyr.

Aıtpaqshy, óńirde 88,5 myń gektar maıly daqyl alqa­by­nan 186,4 myń tonna ónim jınal­maq. Onyń 164 myń tonnasy – maıburshaq. Búginde maıly daqyldardyń 68,9%-y shabylyp, 117,5 myń tonna ónim jınaldy. Onyń ár gektary 19,3 sentnerden aınalady. Oblystyq Aýyl sharýashylyǵy basqarmasy basshysynyń orynbasary Bahtııar Shampıkovtiń aıtýynsha, oblys­ta maıburshaq qabyldaıtyn 5 kásiporyn bar. Olar 65 myń tonna ónim qabyldaıdy dep jos­parlap otyr. Sonyń biri – «Ýyz Maı Indastrı» JShS. Tamaq ónerkásibiniń barlyq salasy úshin ónim jetkizetin bul kásip­oryn óndiriste Almaty men Jetisý oblystary sharýa qojalyq­ta­rynan eń jaqsy shıki­­zatty satyp alyp, ony zamanaýı, joǵary tehno­lo­gııa­lyq jab­dyqtarmen óńdeıdi.

Jetisý oblysy