Sýretterdi túsirgen – Jumabaı Musabekov
Atalǵan forým saladaǵy ınjenerlerdiń, IT-sarapshylardyń, ázirleýshilerdiń, sala kóshbasshylarynyń basyn bir shańyraq astynda biriktirdi. Bul shara aımaqtaǵy sıfrlyq salany damytýdyń negizgi taqyryptaryn talqylaýǵa arnalǵan jańa alańǵa aınaldy. О́ńir ákimi baspasóz qyzmetiniń málimetinshe, oblysta kórsetiletin memlekettik qyzmetterdiń 96%-y avtomattandyrylǵan, sondaı-aq eldi mekenderdiń 95,2%-ynda ınternet jetkizilgen. Búginde oblys ortalyǵy Taldyqorǵan qalasynda 5G jelisi úshin 13 bazalyq stansa
ornatylǵan.
Saltanatty sharanyń ashylýynda oblys ákiminiń orynbasary Dıas Esdáýletov kezdesýge qatysýshylardy quttyqtap, ıgi tilegin jetkizdi.
«Búgingi is-shara zamanaýı sheshimderdi engizýdi jedeldetýge jáne óńirde yńǵaıly ári tıimdi sıfrlyq ınfraqurylymdy qurýǵa kómektesetin ádisterdi talqylaý, sıfrlyq tehnologııalar salasyndaǵy mamandar men sarapshylardyń kúsh-jigerin biriktirý maqsatynda uıymdastyrylyp otyr. Sıfrlyq transformasııa dáýirinde memlekettik qurylymdardyń aldynda qyzmet kórsetýdiń jedeldigin arttyrý ǵana emes, sonymen qatar azamattarmen ózara is-qımyldyń ár kezeńinde ashyqtyq pen eseptilik qaǵıdattaryn engizý mindeti tur. Jalpy alǵanda, Jetisýda kórsetiletin 289 memlekettik qyzmet pen qosalqy qyzmetterdiń 277-si nemese 96% avtomattandyryldy. Qyzmet iske qosylǵan sátten bastap 1 370 ótinim kelip tústi», dedi D.Esdáýletov.
Sondaı-aq óńirde salalardy sıfrlandyrý boıynsha birqatar jobalar tabysty jumys istep jatqany da sóz boldy. Atap aıtqanda «Kilem jabyny» jobasy aıasynda polısııa departamentiniń jedel basqarý ortalyǵyna 15 myńnan astam beınebaqylaý kamerasy qosylǵan, sondaı-aq jol qaýipsizdigin kúsheıtý úshin jol erejelerin buzýshylardy anyqtaýǵa jáne kólik legin ólsheýge múmkindik beretin 216 kamera ornatylǵan.
Densaýlyq saqtaý salasyn sıfrlandyrý maqsatynda óńirdiń 16 medısınalyq mekemesinde rentgen sáýlelerin joǵary dáldikpen taldaýǵa múmkindik beretin PACS júıesi engizildi, bul dárigerlerge erte dıagnoz qoıýǵa kómektesedi, ásirese onkologııalyq aýrýlardy erte anyqtaýda mańyzy zor. Júıe jumys istegennen beri 615 myńnan astam zertteý júrgizilgen.
О́ńirdiń bilim berý salasyn sıfrlandyrý jumystary aıasynda Jetisý oblysyndaǵy 337 mektep túgel ınternetke qosylǵan. Onyń ishinde osy jyly shalǵaıdaǵy 53 mektep «Starlink» spýtnıktik júıesi arqyly qosyldy. Sondaı-aq 69 mektepte balalardyń sabaqqa qatysýyn baqylaıtyn, tamaqtanýyn esepke alatyn, kitaphanalarǵa kirýine múmkindik beretin «Oqýshynyń biryńǵaı kartochkasy» júıesi engizildi.
Joǵary bilikti IT-mamandardy daıarlaý máselesi de sheshilip otyr. Atap aıtqanda, Taldyqorǵanda «Samsung Innovation Campus» baǵdarlamalaý mektebi ashylyp, «IT Hub Jetisu Digital» bazasynda kýrstar ótkizilýde, onda myńnan astam adam oqýdan ótti.
Osy kúni forým aıasynda «Áleýmettik ámııan – memlekettik qoldaý sharalaryn sıfrlandyrý» taqyrybynda plenarlyq sessııa uıymdastyryldy.
Spıkerlerdiń biri oblystyq jumyspen qamtýdy úılestirý jáne áleýmettik baǵdarlamalar basqarmasynyń basshysy Ermek Mızambaev «Áleýmettik ámııan» pılottyq jobasynyń mánine egjeı-tegjeıli toqtala kele, joba halyqtyń áleýmettik osal toptarynyń qarjylyq quraldarǵa qoljetimdiligin qamtamasyz etý, áleýmettik kómekti esepteý rásimin jeńildetý, áleýmettik qoldaý quraldaryn jetildirý, sondaı-aq bıýdjet qarajatynyń shyǵystaryn ońtaılandyrý úshin qurylǵanyn aıtty.
Sol sııaqty oblystyq bilim basqarmasynyń basshysy Marat Súleımenov, oblystyq sıfrlyq tehnologııalar basqarmasynyń basshysy Aıdyn Temirbaev ta sóz alyp, sıfrlandyrý baǵytyndaǵy jumystarǵa toqtaldy.
Forým negizgi taqyrybynan bólek jasandy ıntellekt, derekterdi taldaý, kıberqaýipsizdik, áleýmettik qyzmetterdi sıfrlandyrý, sondaı-aq kólik jáne qaýipsizdik sııaqty mańyzdy baǵyttardy da qamtydy.
Sondaı-aq «Google Developer» sarapshysy Enes Turan, «MSP Global» tehnıkalyq dırektory Rýslan Janseńgirov IT-ındýstrııadaǵy jahandyq trendter men ózgerister, bıznes-úderisterdiń tıimdiligin jaqsartýdaǵy jasandy ıntellektiniń róli, kıberqaýipsizdik salasyndaǵy sońǵy sheshimder men tehnologııalar jaıly baıandady. Memlekettik qyzmetterdiń qoljetimdiligin arttyrý, azamattardy sıfrlyq qoldaý máseleleri talqylandy. Sonymen qatar qoǵamdyq qaýipsizdikti arttyrýǵa jáne qalalyq qyzmetterdi qoldaýǵa baǵyttalǵan «Qaýipsiz qala» júıesi tanystyryldy.
Jıynda pikirtalas alańdarymen qatar IT-kompanııalardyń, sıfrlandyrý jónindegi sarapshylardyń sıfrlyq jobalaryn usynatyn «Jetisu IT Expo» kórmesi uıymdastyryldy. Oǵan telekommýnıkasııa, derekterdi taldaý, qaýipsizdikti qamtamasyz etý, geokartalardy ázirleý jáne t.b. salalarda jumys isteıtin elimizdiń ártúrli qalalary men aımaqtarynan kelgen 12 otandyq kompanııa qatysty.
Máselen, Shyǵys Qazaqstan oblysynan kelgen «Rating» JShS kompanııasynyń menedjer-taldaýshysy Anastasııa Hohlova qyrkúıek aıynan beri kompanııa Jetisý oblysynyń sıfrlyq tehnologııalar basqarmasymen birlesip, túrli baǵytta aýqymdy taldamalyq derekter bazasynyń ahýaldyq ortalyǵyn qurý jumystaryn atqaryp jatqanyn aıtty.
«Mysaly, aımaqtyń erekshe qajettilikteri bar turǵyndary týraly aqparattar keısi jasaldy. Ahýaldyq ortalyqtyń derekqorynda olardyń sany qansha, olardyń qanshasy memlekettik áleýmettik kómek alǵany, qanshasy kómekpen qamtylmaǵany jáne t.b. anyq kórsetilgen. Barlyǵy 12 keıs, sonyń ishinde «Jol apattaryn taldaý», «Mektepterdiń tolymdylyǵy», «Demografııa», «Eńbek naryǵyndaǵy jaǵdaı» jáne t.b. ázirlendi. Jyl sońyna deıin keıster sany 58-ge jetedi. Munyń bári aımaqtyń damýy týraly barlyq aqparatty bir jerge jınaqtaýǵa, ony taldaýǵa jáne jaǵdaıdy jaqsartý sharalaryn qabyldaýǵa múmkindik beredi», dedi A.Hohlova.
Al Taldyqorǵan qalasyndaǵy Nazarbaev zııatkerlik mektebiniń oqýshylary kórmede ózderiniń marsta júretin robotyn usyndy, olar 9-synyptan bastap osy jobamen jumys istep, Astana men Almatyda robottehnıka halyqaralyq kórmelerinde kózge túsken.
«Biz barlyq bólshekti 3D-prınterde basyp shyǵardyq. Baǵdarlama «Python» baǵdarlamalaý tilinde jazylǵan. Bizdiń marsta júretin robotymyz Aı men Marstaǵy úńgirlerdi zertteýge arnalǵan. Bul jobada synyptasym Edige Bolatbekuly ekeýimiz birge jumys istedik», deıdi Taldyqorǵan qalasyndaǵy NZM 12-synyp oqýshysy Qasym Álı.
Osy kúni forým aıasynda sıfrlandyrý salasyndaǵy jetistikteri úshin óńirdiń IT-mamandary marapattaldy. Atap aıtsaq, «Sıfrlyq tehnologııalardy ilgeriletýshi» nomınasııasy «Future-IT» robotehnıka mektebiniń negizin qalaýshy dırektory Damır Nurkejanov jeńimpaz atansa, «Jyldyń sıfrlyq jetkizýshisi» atalymynda Qaratal orta mektebiniń ınformatıka pániniń muǵalimi Kırıll Mıhov, al «Startap-mádenıettiń úzdik tálimgeri» nomınasııasy boıynsha Taldyqorǵan joǵary polıtehnıkalyq kolledjiniń bıznes – startab jobalarynyń jetekshisi Ásel Qulyntaeva jeńimpaz boldy. Sondaı-aq «Jetisu Digital» IT-habynyń jáne «Astana Hub» IT-startaby halyqaralyq tehnoparkiniń ujymy jáne basqalardyń eńbegi atap ótildi. Olarǵa oblys ákiminiń alǵys hattary, arnaıy músinsheler men aqshalaı sertıfıkattar berildi.
«Búginde sıfrlandyrý bizdiń ómirimizdiń barlyq salasyna tán ári jetisýlyqtar úshin qyzmetterdiń qoljetimdiligi men sapasyn arttyrýda mańyzdy ról atqarady. Bizdiń maqsatymyz – óńirdiń árbir turǵyny bilim berýde, densaýlyq saqtaýda, qalalyq sharýashylyqty basqarýda nemese memlekettik qyzmetterdi alýda zamanaýı tehnologııalardy tolyq paıdalana alatyndaı etý. «Digital Jetisu Forum»-da usynylǵan jobalar sıfrlandyrýdaǵy jetistikterdiń bir bóligi ǵana. Biz jańa jobalardy ázirlep, engizýdi jalǵastyramyz, óıtkeni bizdiń basty mindetimiz – Jetisýdy sıfrlyq tehnologııalar ár azamattyń ıgiligi úshin jumys isteıtin óńirge aınaldyrý. Sondaı-aq biz óńirdiń talantty jastary óz áleýetin tanytyp, jobalaryn iske asyra alatyn sıfrlyq ortany qalyptastyrýǵa tyrysamyz», dedi A.Temirbaev.
Forým sońynda «Jetisu Idea Battle» ıdeıalar baıqaýynyń qorytyndysy shyǵarylyp, onyń aıasynda óńirdiń dástúrli úzdik startaperleri óz jobalaryn damytýǵa beriletin baǵaly syılyqtarmen marapattaldy.
Jetisý oblysy
