Basty maqsat – básekege qabiletti ónerkásip qurý

Qazir básekege qabiletti, ónim­diligi joǵary jáne eksport­qa baǵyttalǵan óńdeý ónerkásibin qurý arqyly eldiń ekonomıkalyq áleýetin arttyrý qaǵıda­sy­men óner­kásiptik saıasat iske asyrylyp jatyr. Búginde ónerkásip qury­ly­mynda óńdeýshi sektordyń úlesi 47,4%-dy qurady. Sońǵy jyldary óńdeý óner­ká­sibinde óndiristiń oń dınamıkasy baı­qalady. Osylaısha, 2023 jyldyń qory­tyndysy boıynsha óndiris kólemi 4%-ǵa ósip, 22 trln teńgege jetken. Bul týraly О́nerkásip jáne qurylys vıse-mınıstri Oljas Saparbekov aıtty. Al osy jyldyń 9 aıynda óndiris ósimi 4,8%-dy quraǵan.

О́ndiristiń ósýine naqty toqtalsaq, jıhaz ónerkásibi – 17,9%-ǵa, hımııa ónerkásibi – 9,5%-ǵa, metallýrgııa – 8,3%-ǵa, mashına jasaý 4,2%-ǵa artqan. Jospar jyl sońyna deıin 5,1%-ǵa ósýdi qam­tamasyz etedi. Sondaı-aq elimizde júk jáne jolaýshy teplovozdary men elektrovozdar, refrıjeratorlyq jáne jolaýshy vagondary, relster men basqa da temirjol quraldaryn shyǵarý kólemi artqan.

«Temirjol mashınalaryn jasaý óndi­risinde júk vagondarynyń óndirisi 6 ese ulǵaıdy. 2024 jylǵa arnalǵan jos­par – 4 myń júk vagonyn jasaý. Oǵan qosa, otandyq ónerkásip ónimderin eksporttaımyz. Onyń qatarynda júk pen jolaýshy teplovozdary, elektrovozdar, refrıjeratorlyq jáne jolaýshy vagondary, relster men basqa da temirjol quraldary bar. Mysaly, temirjol relsteri 50%-ǵa, 180 myń tonnaǵa artyq óndirildi. Endi relstermen «Qazaqstan temir joly» ulttyq kompanııasynyń qajetin óteımiz. Qalǵan kólemin О́zbekstan, Grýzııa, Ázirbaıjan, Italııa men Ulybrıtanııaǵa eksporttaımyz», dedi O.Saparbekov.

Bıyl jyl sońyna deıin somasy 13 trln teńgeni quraıtyn 180 jobany iske qosý josparlanǵan. Ol jańa jumys oryndaryn ashýǵa, ekonomıkalyq ósýge serpin beredi. Jyldyń 8 aıynda elimizge taýarlar ımporty 62%-ǵa qysqardy. Bul – ımportty almas­tyrý men jergilikti óndirýshilerdi qoldaý saıasatynyń nátıjesi. Sonymen qatar otandyq kásiporyndar somasy 133,5 mlrd teńge quraıtyn 285 ofteık-kelisim­shartqa qol qoıdy. Uzaqmerzimdi kelisimder otandyq kompanııalardyń ishki jáne halyqaralyq naryqtardaǵy pozısııasyn nyǵaıtady.

Eldegi negizgi kapıtalyna salynǵan ınvestısııalar osy jyldyń 9 aıynda 11 trln teńgege jetti. Investısııanyń ulǵaıýy ınfraqurylym men óndiristiń damýyna yqpal etedi. Otandyq taýarlardy satyp alý kólemi 9 aıda 83 mlrd teńgege ulǵaıǵan. Bul otandyq óndirýshini qoldaý men ımportqa táýeldilikti tómen­detýge baǵyttalǵan qadam. Taý-ken metal­lýrgııalyq kompanııalary somasy 1 088 mlrd teńge quraıtyn 246 uzaqmerzimdi kelisimshart jasasty. Ol óndiris pen eksportty arttyrýǵa kómektesedi. Elde 56 ınvestısııalyq jobany iske asyrýdyń arqasynda 38 myńǵa jýyq jumys orny quryldy. Mundaı joba óńirlerde ekonomıkalyq belsendilikti arttyrady.

Elimizdiń óńdeý óniminiń eksporty osy jyldyń 8 aıynda 178 mlrd dollar­dy qurady. Eksporttyń ósýi elimiz­diń álemdik naryqtaǵy pozısııasyn ny­ǵaıtady. Respýblıkada sheteldik ın­ves­tısııalardy tartatyn 14 arnaıy eko­nomıkalyq aımaq jumys isteıdi. Bul aımaqtar ulttyq ekonomıka úshin ma­ńyzdy draıverge aınaldy. Búginge deıin otandyq ónimdi satyp alý 22 ese artyp, 224 mlrd teńgege jetti. Bul el ishindegi otandyq ónimge suranystyń ósýin rastaı­dy.

Arnaıy ekonomıkalyq aımaqtar aıa­synda 277 myńnan astam jumys orny ashyldy. Mundaı aımaqtar óner­kásiptik damý strategııasynyń negizgi elementterine aınalady. Naqty kórseter bolsaq, ındýstrııalyq aımaqtar 12 trln teńge ınvestısııa tartty. Bul jańa óndiris oryndarynyń damýy men kóptegen jumys oryndarynyń qurylýyn qamtamasyz etti. Otandyq óndirýshilermen 703,5 mlrd teńge somaǵa 592 uzaqmerzimdi kelisimshart jasaldy. Bul kelisimsharttar jergilikti kásipkerlerge turaqty naryqtar usynady. Otandyq qaǵaz ben keńse ónimderin óndirýshiler búginde jetkizý kólemin ulǵaıtty. Bul ımportty azaıtyp, jer­gilikti ónimniń básekege qabilettiligin art­ty­rýǵa septigin tıgizdi. Eldegi metallýrgııa salasynyń kásiporyndary shıkizat satyp alýǵa jeńildikter aldy. Mundaı shara salanyń damýyn qoldaıdy jáne óndiris shyǵyndaryn azaıtady.

Memleket basshysynyń Qazaqstan halqyna Joldaýynda berilgen tapsyrmalaryn oryndaý aıasynda Úkimet ekonomıkany ártaraptandyrý, otandyq óndiristi yntalandyrý jáne ofteık-kelisimsharttar júıesin tolyq iske qosý boıynsha birqatar júıeli shara qabyl­dady. Nátıjesinde, básekege qabi­letti, ónimdiligi joǵary jáne eks­portqa baǵyt­talǵan myqty óńdeý ónerkásibin qurý bas­ty maqsatqa aınaldy.