Qoǵam • 20 Qarasha, 2024

Ádebı baılanys – altyn kópir

180 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Qazaq-orys ádebı baılanysy keshegi keńes kezinde qarqyndy damyp, eki el qalamgerleriniń shyǵarmalary oqtyn-oqtyn aýdarylyp, san myń danamen taralǵany málim. Sonaý jyldardan bastaý alǵan rýhanı bekem birlestik qazirgi tańda da dástúrli túrde jalǵasyp keledi. Máselen, Qazaq PEN klýbynyń orys ádebıetshilerimen jasap jatqan ortaq jobalaryn aıryqsha atap ótkenimiz abzal.

Ádebı baılanys –  altyn kópir

Qazaq avtorlaryn álem­­ge tanytý jo­lyn­­­­­­da kóptegen irge­li is­­terdi atqaryp júrgen Qazaq PEN klýby Londondaǵy bú­kil­álemdik jazýshylar qaýym­dastyǵy – Halyqaralyq PEN klýbtyń múshesi, IýNESKO-da óz mártebesi jáne BUU-da ke­ńesshilik már­tebesi bar. Shy­­ǵarmashyl ma­mandyqtar ókil­deriniń zııat­kerlik ynty­­maq­tastyǵyn ke­ńeı­tip, ha­lyq­ara­­lyq ádebı qoǵam­dastyqqa qaty­sý, mádenıetti da­­mytyp, qoǵamdyq sanada bıik izgilik murattaryn tárbıeleý maqsa­tynda qurylǵan klýb bú­ginde óz údesine saı túrli ba­ǵytta jumys istep jatyr. Eń al­dy­men, bul shyǵarmashylyq alań kásibı ádebıetshiler men jýr­nalısterdi biriktiredi.

Osy oraıda Qazaq PEN klý­bynyń prezıdenti Bıgeldi Ǵabdýl­lın­nen sheteldik ádebı ortamen baı­lanystaryn, at­qa­rylǵan jobalar men aldaǵy jos­pardy surap kórdik. Ási­re­se reseılik ádebıetshiler­men iskerlik baılanys jyl ótken saıyn damyp keledi, deıdi ol.

«Biz eki eldegi ádebı-rýhanı jańalyqtarmen, jańa shyǵyp jatqan kitaptarmen bólisip otyramyz. Turaqty jumys isteı­tin avtorlarymyz da bar. Máse­len, eń aldymen áıgili jazý­shy Ana­tolıı Kımdi atap aıtamyz. Orys ádebıetiniń klas­sıgi ­Andreı Bıtov (jýyrda ǵana ómir­­den ótti), jazýshy, qoǵam qaı­­rat­keri Georgıı Prıahın, «Iýnost» jýrnalynyń bas re­dak­tory, ­ja­­­zýshy Sergeı Shar­gýnov, proza­shylar Ergalı Ger men Ev­­ge­­­­nıı Abdýllaev, áde­bı synshy Ev­ge­­nıı Ermolın jáne bas­qalary ­­bar. Bul avtor­lar Qazaq PEN ­­klý­by ótkize­tin Halyqara­lyq ­jazýshylar fo­rýmdaryna tu­raq­ty qaty­sady», dedi Qazaq ­­PEN klýby prezıdenti.

Sondaı-aq ol negizinen Re­seı PEN klýbymen emes, Jazý­­shylar men baspagerler odaq­ta­rynyń assosıasııasymen (ASPIR) áriptestik baılanysta ekenin aıtty.

«Bul assosıasııa Máskeý­de 5-8 jeltoqsan aralyǵyn­da Halyq­­aralyq ádebı forým ótki­zedi. О́zim de soǵan qatysýshy re­tin­de shaqyryldym. Jalpy, Más­keýde Qazaqstan avtor­larynyń kitaptary jıi bolmasa da jaryq kórip turady. Atap aıtsaq, Iý.Serebrıanskıı M.Zemskıı, R.Búrkitbaeva-Nú­kenova, basqa da aqyn-jazý­shy­lar­dyń shyǵarmalary basylyp shyqty. Aldaǵy jyly «Hýdo­jestvennaıa lıteratýra» baspa­synan «Maral» atty romanym jaryq kóredi», deıdi B.Ǵabdýllın.

Qazaq PEN klýby pre­zı­­dentiniń aıtýynsha, qazir bir­lestik aýdarma jumystarynda basqasha tásilge kóshken. Qazaq klassıkteriniń shyǵarmalaryn aǵylshyn, amerıkalyq sheber aýdarmashylar arqyly birden aǵylshyn tiline tárjimalap, Nıý-Iorkte, Londonda basyp shyǵaryp jatyr.

«Keıingi jyldarda atalǵan qalalarda Abaı, Muhtar Áýe­­zov, Muqaǵalı Maqataev, Ábdi­­já­mil Nur­peıisov, Oljas Súleı­me­nov, Ábish Kekilbaev, Saıyn Murat­bekov, Sáken Júnisov, Oral­han Bókeı, Qalıhan Ys­qaq, Ge­rold Belger, Qajy­ǵalı Mu­han­­betqalıev, Mádı Aıym­­be­tov, R.Búrkitbaeva-Nú­ke­nova, Ulyqbek Esdáýlet, Serik Aqsuńqaruly, taǵy basqalar­dyń kitap­tary jaryq kórdi. Aıta keteıik, bul kitaptar­dyń aýdarma ju­mys­tary men shetelde basylyp shyǵýy Qazaq PEN klýbtyń jeke qarjysymen iske asyrylady», deıdi ol.

Iá, Qazaq PEN klýby jyl ót­ken saıyn sheteldermen ara­daǵy ádebı baılanysty ny­ǵaıtýǵa úles qosyp keledi. Jos­parda turǵan jańa jobalary da aýqymdy. Eger múmkindik bolsa, keler jyly Qaraǵandyda nemese Túrkistanda «Kórshi elder ádebıetteriniń dıalogi: «muz» dáýirin qalaı eńseremiz?» atty Halyqaralyq jazýshylar forýmyn ótkizýdi josparlap otyr. Alqaly jıynǵa Qazaqstan, Qy­taı, Reseı, Mońǵolııa, О́zbekstan, Qyrǵyzstan, Túrikmenstan, bas­qa elderden ataqty ádebıet ókil­deri shaqyrylmaq. 

Sońǵy jańalyqtar